Yawropa parlaméntidin chiqqan béyjing olimpik musabiqisini bayqut qilish sadasi

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2020-12-04
Share
Yawropa parlaméntidin chiqqan béyjing olimpik musabiqisini bayqut qilish sadasi Xelq'ara olimpik komitétining prézidénti tomas bax(Thomas Bach) yighinda. 2020-Yili 26-séntebir, italiye.
AP

2022-Yilliq béyjing qishliq olimpik musabiqisini bayqut qilish, Uyghurlarni qollashning bir xil usuligha aylanmaqta.

4-Dékabir küni yawropadiki köpligen axbarat wasitiliride "Tesiri küchlük siyasiy erbablar xitay olimpikini bayqut qilmaqta" namliq xewer keng tarqaldi. Xewerde 2022-yilliq béyjing qishliq olimpik musabiqisining bir siyasiy mesilige aylinip bolghanliqi, Uyghurlarning kishilik heq-hoquqlirining xitay hakimiyiti teripidin éghir derijide depsende qilinishining gherb siyasiyonlirini ornidin des turup, awaz chiqirishqa mejburlawatqanliqi söz béshi qilin'ghan.

Yawropa parlaméntining mu'awin re'isi nikola be'ér bügün muxbirlarning ziyaritini qobul qilghanda "Béyjing olimpikini bayqut qilishqa yaraydighan barliq jaza tedbirliri bügün üstelning üstide hazir bolushi lazim" dégen. Uning bildürüshiche, 2008-yili xitayda ötküzülgen olimpik musabiqisini "Xitaydiki kishilik hoquq weziyitining yaxshilinishigha türtke bolidu" dep ümid qilghan bolsimu, emma bu ümidi köpükke aylan'ghan.

Yawropa parlaméntining yéshillar partiyisidin bolghan ezasi, yawropa ittipaqi xitay-yawropa munasiwetler komitétining re'isi rayinxard bütikofér ependi mundaq dégen: "Xitaydin ibaret bu saqchi dölitining shinjangdiki Uyghurlar üstidin yürgüzüwatqan wehshiyane zulumlirini dunya hazir éniq kördi. Xitayning shinjang we xongkong siyasitining béyjing qishliq olimpik musabiqisi toghrisida küchlük munazire peyda qilishi muqerrer."

Yawropa ittipaqi soda uyushmisining prézidénti jörg wutké mundaq dégen: "1980-Yili bayqut qilin'ghan sowét ittipaqigha sélishturghanda, yawropa ittipaqi bilen munasiwiti alahide yéqin bolghan xitaygha qarita yürgüzülgen bu bayqut ejellik bolidu. Nöwettiki jiddiy weziyette olimpikni bayqut qilmay bu charisizliqtin qutulushning bashqa bir istratégiyesimu yoq."

Yawropa parlaméntining mu'awin re'isi nikola be'ér, yawropa ittipaqi xitay-yawropa munasiwetler komitétining re'isi rayinxard bütikofér, yawropa ittipaqi soda uyushmisining prézidénti jörg wutké qatarliqlar yawropada siyasiy tesiri alahide küchlük bolghan siyasiyonlar sanilidiken. Ularning bügün birla waqitta Uyghurlarni qollap, 2022-yilliq béyjing qishliq olimpik musabiqisini bayqut qilish terepdari bolup otturigha chiqishi axbarat sahesining jiddiy diqqitini tartqan.

Xewerde bayan qilinishiche, 2022-yilliq béyjing qishliq olimpik musabiqisini bayqut qilish nöwette xelq'araliq bir mesilige aylanmaqta iken. Bundin ilgiri amérika, en'gliye, awstraliye diplomatliri we yüzligen kishilik hoquq teshkilatliri bayqutnamilarni élan qilghan hemde olimpik komitétigha bu xususta mexsus naraziliq xetliri yazghan. Bolupmu, olimpikni bayqut qilish sho'ari en'gliye parlaméntida téximu küchlük towlan'ghan. En'gliyening bash ministiri dominik rab öktebirde Uyghurlar uchrawatqan zulumlar heqqide toxtalghanda "Intayin éghir we qorqunchluq" dégen kelimi qollan'ghan shundaqla parlaménttiki béyjing olimpik musabiqisini bayqut qilish toghrisidiki sadalargha qarshi chiqmighan.

D u q ning mu'awin re'isi perhat muhemmidi ependining bildürüshiche, Uyghurlargha yürgüzülüwatqan xitay zulumi shu qeder yuqiri chekke yeken bir zamanda, eger béyjing qishliq olimpik musabiqisi türlük qarshiliqlargha qarimay xitayda ötküzülse, bu insaniyet tarixidiki eng zor ar-nomusluq bir hadise bolup qalidiken.

"Tesiri küchlük siyasiy erbablar xitay olimpikini bayqut qilmaqta" namliq xewerde tekitlinishiche, xitayning Uyghurlar üstidin élip bériwatqan basturushliri gherb shirketlirini barghanséri qéyin ehwalda qoymaqta iken. Amérika hökümitining xitaygha qarita yürgüzgen jaza tedbirliridin kéyin, amérika bilen tijariy alaqilarda boluwatqan nurghunlighan yawropa shirketliri özlirining sherqiy türkistandiki mejburiy emgek bilen alaqisi yoqluqini ispatlash mejburiyitide qalghan. Buni ispatlash bolsa nahayiti qéyin bir mesilige aylan'ghan. Mubada béyjing olimpik musabiqisi bayqut qilinsa, buning hem köpligen shirketlerge selbiy tesiri bolidiken.

D u q bérlin ishxanisining mudiri, qurultay yashlar komitétining re'isi gheyur qurban ependi bu heqte toxtalghanda, d u q qurultiyining 2022-yilliq béyjing qishliq olimpik musabiqisini bayqut qilish yolida hazirgha qeder köpligen pa'aliyetlerni élip barghanliqini tilgha aldi.

Mezkur xewerde b d t ning 2018-yili 1 milyondin artuq Uyghurning jaza lagérlirigha qamalghanliqini élan qilghanliqi, Uyghurlarning jaza lagérlirida uchrawatqan azap-oqubetlirining gherb diplomatlirining barghanséri küchlük hésdashliqini qozghawatqanliqi, ularning 2022-yilliq béyjing qishliq olimpik musabiqisini bayqut qilishining bu hésdashliqning bir ipadisi ikenliki qeyt qilin'ghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet