Xitayning muhajirettiki Uyghurlargha qaratqan shekli özgergen nazariti - tor xakkérliq hujumi

Muxbirimiz sada
2019-09-09
Élxet
Pikir
Share
Print
CNN Torida élan qilin'ghan "Xitay Uyghurlarning 'alma' we 'androyid' téléfonlirigha hujum qiliwatidu" serlewhilik maqale. 2019-Yili séntebir.
CNN Torida élan qilin'ghan "Xitay Uyghurlarning 'alma' we 'androyid' téléfonlirigha hujum qiliwatidu" serlewhilik maqale. 2019-Yili séntebir.
Photo: RFA

Yéqinda amérikadiki "Forbés" zhurnili élan qilghan bir xewiride "Yaghach at" namliq xitay jasusluq wirusining mexsus "Alma" yaki "Androyid" téléfon qollan'ghuchi Uyghurlarni nishan qilghanliqi xewer qilin'ghan idi. 4-Séntebirge kelgende amérikadiki CNN torimu bu heqte tepsiliy bir maqale élan qilghan.

"Xitay Uyghurlarning 'alma' we 'androyid' téléfonlirigha hujum qiliwatidu" serlewhilik maqalide aptor chet'ellerdiki Uyghurlar eng köp ziyaret qilidighan dangliq tor betlerdin Uyghur akadémiyesi torini tilgha élish arqiliq, xitay hökümitining Uyghurlarning her bir herikitini qandaq nazaret qilip turidighanliqi tepsiliy bayan qilin'ghan. 

Maqalide ilgiri sürülüshiche, tor xakkérliri xitay hökümiti bilen hemkarliship, Uyghurlar eng köp ziyaret qilidighan tor béketlerge hujum qilidiken. Eger Uyghurlar yanfon yaki kompyutér arqiliq mushu xildiki tor betlerni échip körse, ularning shu éléktronluq üskünilirige jasusluq wirusi aptomatik qachilinidiken. Netijide bu hal xitay hökümiti üchün shu Uyghurlarning barliq ish-heriketliridin toluq xewerdar bolush imkaniyitini yaritip béreleydiken. 

Amérikadiki tor bixeterliki shirketliridin "Wilaksétiy" (Volexity) ning tetqiqatchiliri xitay hökümitining nöwette chet'eldiki Uyghurche tor betlerge qiliwatqan tor xakkérliq hujumini "Sünggüch hujumi" dep atighan. Xitay da'iriliri bu xil taktika arqiliq xakkérlirini Uyghurlar ziyaret qilish éhtimalliqi yuqiri bolghan Uyghurche tor betlerge hujum qilishqa yol échip béridiken. Bundaq bolghanda Uyghurlarni bir-birlep izdep tépip ularni nazaret qilishning hajiti qalmaydiken. 

Xitay hökümitining muhajirettiki Uyghurlargha tor xakkérliq hujumi élip bérishi nöwette kishilerning diqqitini tartidighan qiziq nuqtilarning biri boluwatqanliqi melum. Bu heqte ziyaritimizni qobul qilghan "Wilaksétiy" tor bixeterlik shirkitining bash diréktori stéwin adeyr xitay da'irilining mexsus Uyghurche tor betlerge hujum qilishtiki sewebliri heqqide tepsiliy toxtilip ötti. 

U mundaq dédi: "Bundaq ishlarning yüz bériwatqinigha uzaq boldi. Biz xitay hökümiti hujum qiliwatqan, Uyghurlar eng köp ziyaret qilidighan 11 tor betni tépip chiqtuq. Bu peqet biz bayqiyalighanliri, bu yerde yene biz uchritalmighan nurghun kichik tor betler bar. Qandaqla bolmisun xitay hökümiti Uyghurlarning yanfon we shexsiy kompyutérlirigha qiliwatqan xakkérliq hujumini kéngeytip kéliwatidu. Bundaq bolghanda ular hujumgha uchrighan Uyghurning ishletkili bolidighanliki barliq shexsiy uchurlirini qolgha chüshüreleydu. Uningdin bashqa yene shu kishi körüshken, paranglashqan bashqa kishiler heqqidimu melumatqa érisheleydu we shu arqiliq özining xakkérliq iqtidarini ashuralaydu. Xitay hökümiti Uyghurche tor betlerge hujum qilish arqiliq torda 'béliq tutush' meqsitige yételeydu. Torda 'béliq tutush' déginimiz xakkérlar melum bir kishige özige eng tonushluq orun yaki shexs namidin élxet ewetidu. Bu xetning ichide melum bir tor betning adrési yaki ulanmilar chaplan'ghan bolup, xakkérlar shu kishidin ashuni échishni telep qilidu. Eger u kishi shuni échipla qalsa ularning barliq mexpiy uchurliri xakkérlarning qoligha chüshüp kétidu. Ular ölchemlik tor béketning adrésini qollinidu, biraq uninggha yaman gherezlik kodni kirgüzüpla Uyghurlargha yemchük tashlaydu. Torda 'béliq tutush' herikiti xakkérlarning özi hujum qilidighan kishilerning kimliki heqqide melumatqa ige bolghan asasta élip bérilidu. Buni asasliqi xitay hökümiti köprek élip bériwatidu."

Xitay hökümiti Uyghur diyaridiki Uyghurlarni nazaret astigha élish bilenla cheklinip qalmay, chet'ellerdiki Uyghurlarghimu her jehettin hujum qiliwatqanliqi shundaqla bu xil hujumlarning yuqiriqidek oxshimighan usullarda we namlarda otturigha chiqishi chet'ellerdiki Uyghur kishilik hoquq pa'aliyetchilirinimu qattiq endishige salghanliqi ilgiri sürülmekte. 

Undaqta xitay hökümiti Uyghurlargha mushundaq toxtawsiz hujum qilish arqiliq némidin ensirewatidu?

Uyghur amérika birleshmisining re'isi ilshat hesen ependining bu heqte radi'omizgha bildürgen sözlirige qarighanda, xitay hökümiti özige bolghan ishenchi intayin töwen bolghanliqtin, Uyghurlarni boysunduralmasliqidin ensirep mushundaq tor hujumi heriketliri bilen shughulliniwatqan iken. 

Amérika we bashqa gherb elliridiki Uyghurlargha munasiwetlik dangliq tor béketlerdin dunya Uyghur qurultiyi, amérika Uyghur birleshmisi, Uyghur kishilik hoquq qurulushi. . . Qatarliqlarda Uyghurlargha munasiwetlik muhim uchurlar izchil yéngilinip turghanliqtin, muhajirettiki Uyghurlargha nisbeten eng qiziqidighan hem köp ziyaret qilinidighan tor bet hésablinidu.

Stéwin adeyr söz dawamida bu tor betlerning xitayning jasusluq wirusining hujumigha uchrighanliq heqqidiki xewerlerni anglimighanliqini, emma buning herqandaq waqitta yüz bérish éhtimalliqi barliqini bildürdi. 

U mundaq dédi: "Biz yéqin'ghiche bundaq xewerni körmiduq. Lékin bu tor betlerning xitayning hujumigha uchrash éhtimalliqi intayin yuqiri. Eger xitay hökümiti bulargha tor hujumi élip bérip qalsa, uningdiki uchurlar xitaygha nisbeten intayin muhim uchurlar hésablinidu. Ilgiri élan qilin'ghan doklatlarda dunya Uyghur qurultiyi, Uyghur kishilik hoquq qurulushi qatarliq teshkilatlar 'bizning tor béket xitayning hujumigha uchridi' dep kelgen. Emma biz hazirgha qeder héchqandaq yaman gherezlik wiruslarning hujumini körmiduq."

Roytérs agéntliqi 5-séntebir küni bir xewer élan qilip, xitay hökümiti üchün ishleydighan xakkérlarning bir qisim döletlerning téléfon-uchur alaqe torigha bösüp kirip, ottura asiya we sherqiy jenubiy asiya döletliride sayahet qiliwatqan Uyghurlarning herikitini nazaret qiliwatqanliqini ilgiri sürgen idi. 

Ilshat hesen ependi bu hadisini xitayning gherbtiki Uyghurlargha munasiwetlik tor betlerge wirusluq hujum qilishi bilen baghlap tehlil yürgüzdi. Uning bildürüshiche, bu qilmish xitayning chet'ellerdiki Uyghurlargha hujum qilishtin éship bashqa döletning tupriqigha tajawuz qilghanliq hésablinidiken.

Pikirler (0)
Share
Toluq bet