Amérikaliq milyardér jorji soros: "Yawropa xitayni tonup yétishi kérek"

Muxbirimiz irade
2020-02-17
Élxet
Pikir
Share
Print
Amérikaliq milyardér, ataqliq saxawetchi we amérikadiki "Erkin jem'iyetler fondi" ning qurghuchisi jorji soros(George Soros) ependi yighinda. 2019-Yili 21-iyun, wéna awstriye.
Amérikaliq milyardér, ataqliq saxawetchi we amérikadiki "Erkin jem'iyetler fondi" ning qurghuchisi jorji soros(George Soros) ependi yighinda. 2019-Yili 21-iyun, wéna awstriye.
AP

Amérikaliq milyardér, ataqliq saxawetchi we amérikadiki "Erkin jem'iyetler fondi" ning qurghuchisi jorji soros ependi yawropani shi jinping hakimiyiti astidiki xitaydin ibaret tehditni tonup yétishke chaqirdi.

U 11-féwral küni "Qurulush birliki" namliq mulahize xewerliri tor bétide "Yawropa xitayni öz péti tonushi kérek" mawzusida maqale élan qilip, shi jinping hakimiyiti astidiki xitay hökümiti bilen hemkarlishishining yawropaning qimmet qarashlirigha pütünley xilapliqini tekitlidi.

U maqalisini mundaq dep bashlighan: "Yawropa xelqi bolsun yaki yawropadiki siyasiy we iqtisadiy lidirlar bolsun, ularning héchqaysisi shi jinping hakimiyitidiki xitay peyda qiliwatqan tehditni chüshenmeywatidu. Shi jinping yuqiri téxnologiye arqiliq xitay jem'iyitini mutleq qamal astigha alghan bolsimu, emma yawropaliqlar xitayni peqetla muhim tijaret shériki, dep qarawatidu. Ular shi jinpingning xitayda hoquq tutqandin béri yawropa birlikining qurulush prinsiplirigha pütünley zit bir réjim shekillendürüwatqanliqini nezerge almidi."

Jorji soros maqaliside en'gliyeni buninggha alahide misal qilip körsitip, yawropa ittipaqidin ayrilip chiqqan en'gliye bash ministiri borris jonsonning hazir yawropa ittipaqidin xaliy bir iqtisad shekillendürüsh xiyalida boluwatqanliqi we bu seweblik xitay bilen bolghan soda hemkarliqini yenimu kücheytish yoligha qarap méngiwatqanliqini bayan qilip, buning xataliqini tekitligen.

U yene hazirqi amérika hökümitining xitaygha qaratqan siyasetlirini shundaqla xu'awéy qatarliq bir qanche xitay shérkitini amérika hökümitining ruxsiti bolmay turup, amérika shérketliri tijaret qilalmaydighan tizimlikke alghanliqini qarshi alghan.

U maqaliside yene xu'awéy shirkitining qurulush tarixi, arqa körünüshi qatarliqlar heqqidimu tepsiliy toxtilip, eger xu'awéy shirkiti ilgiri belgilik derijide erkinliktin behrimen boldi déyilsimu, bundaq erkinlikning shi jinping hakimiyetke kelgendin kéyin pütünley yoqalghanliqini bildürgen. U xu'awéyningmu xitaydiki bashqa herqandaq shirketke oxshash kompartiyege mutleq boysunidighanliqini, chünki 2017-yili xitayda "Döletlik istixbarat qanuni" ning maqullinishi bilen buning qanuniy mejburiyet haligha kelgenlikini eskertken.

U del bu seweblik uzun ötmeyla xu'awéy xizmetchilirining polsha qararliq döletlerde jasusluq weqelirige chétilip qalghanliqini bayan qilghan. Biraq u yawropaning buningdinmu éghir xewp astida ikenlikini eskertip mundaq dégen:

"Jasusluq yawropa üchün chong tehdit emes. Biraq yawropaning eng muhim asasiy qurulushini xitay téxnologiyesige amanet qilghanliq dégenlik tehdit we buzghunchiliqqa ishik achqanliq dégenliktur. Shi jinping hakimiyitidiki xitayning yawropa ittipaqining qurulush prinsiplirigha zor tehdit ikenliki manga intayin roshen bolsimu, biraq u yawropa ittipaqigha eza döletler rehberlirige, sana'et rehberlirige bolupmu gérmaniyedikilerge téxi ayding emes iken."

Soros ependi maqaliside yawropa ittipaqigha eza döletlerning xu'awéyning 5G baziridiki monopolluqigha qarshi ayighi chiqmaydighan ziddiyetning ichige kirish ornigha, amérika bilen birlikte yaki öz aldigha "Nokia" we "Ericsson" shérketlirini xu'awéyge riqabetchi qilip tereqqiy qildurushi kéreklikini bildürgen.

Jorji soros ependi maqaliside xitay hökümitining Uyghur éli we tibet qatarliq rayonlardiki kishilik hoquq depsendichilikliri üstidimu toxtalghan.

U töwendikilerni bayan qilghan: "Xitay dölet re'isi shi jinping bu yil séntebirde yawropa ittipaqigha eza 27 döletning dölet we hökümet bashliqliri bilen körüshidu. Yawropa rehberliri eger shi jinpingni xitayda kishilik hoquqni kapaletke ige qilalmighanliqi, bolupmu shinjang, tibet we xongkongdiki weziyet üchün jawabkarliqqa tartmighan teqdirde, bu uchrishishning shi jinpingge bir siyasiy ghelibe bolup qalidighanliqini chüshinip yétishi kérek"

U maqalisini mundaq dep axirlashturghan: "Peqetla xitaydiki siyasiy rehberlik qatlimila shi jinpingning kélechiki heqqide qarar béreleydu. Uning korona wirusi yuqumini bir terep qilishtiki xataliqtin kep chiqqan ziyan xitay xelq ammisigha ayding boldi. Uni emdi xitay siyasiy byurosimu étirap qilishi kérek. Yawropa ittipaqi uning siyasiy qutulushigha qarap turup asas yaritip bermesliki kérek."

Jorji soros 1930-wén'giriyede tughulghan bolup, u 2‏-dunya urushida natsistlar gérmaniyesining yehudiylargha qaratqan jaza lagérliridin hayat qalghan. U hazirghiche özining türlük fondi jem'iyetliri we "Erkin jem'iyetler fondi" gha oxshash tetqiqat merkizi üchün 32 milyard amérika dolliridin artuq yardem qilghan tonulghan tijaret adimidur. U 2019-yilining béshida shiwitsariyening dawus shehiride ötküzülgen "Dunya iqtisad munbiri" yighinigha qatnashqandimu herqaysi döletlerni xitay kompartiyesi we uning üchün xizmet qilidighan xu'awéydin agah bolushqa chaqirghan idi. Uning sözi eyni chaghda küchlük diqqet qozghighan.

Toluq bet