Xongkongluqlar 2020-yiligha namayish bilen kirdi, Uyghurlarchu?

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2020-01-01
Share
Xongkong-Namayish-01.jpg Xongkongluqlar 2020-yiligha namayish bilen kirdi
Social Media

Közetküchilerning qarishiche, 2019-yili muhajirettiki Uyghurlarning xitaygha bolghan üzlüksiz qarshiliqliri, gherb démokratik döletlirining xitaygha qarita bésimliri, xelq'arada ewj alghan Uyghurlarni qollash chuqanliri hem amérika, yawropa birlikide Uyghurlar toghrisida qobul qilin'ghan qanun layihesi we qararlar xitayni bi'aram qilipla qalmay, xongkongda dawamlashqan namayishlar we teywen mesilisimu xitayning chong bash aghriqigha aylan'ghan idi. Buning ichide xitay hel qilish charisini tapalmaywatqan eng keskin mesile xongkongdiki qarshiliqni tinjitish mesilisi bolmaqta.

Xongkongda 6 mingdin artuq kishi qolgha élin'ghan, qanche ming kishi saqchilar bilen bolghan toqunushta yarilan'ghan bolushigha qarimay 2019-yili 6-ayda xongkong alahide memuriy rayonluq hökümetning "Tutqunlarni xitaygha qayturup bérish nizami" gha qarshi qozghalghan namayish 2020-yilining tunji künige qeder dawamlashti. 

Her yili yéngi yilni türlük sen'et nomurliri, salyot étish bilen qaynam-tashqinliq ichide kütiwalidighan xongkongluqlar bu yil köngül échishqa alaqidar barliq pa'aliyetlerni emeldin qaldurup, yéngi yilning 1-küni xongkong memuriy hökümitige qarshi namayish üchün w iktoriye meydanigha jem bolghan idi. 

1-Yanwar neq meydandin tarqitilghan sin körünüshlirige qarighanda, on minglighan xongkongluqlar bügün sheherning oxshash bolmighan rayonlirigha tarqilip namayish élip barghan. Namayish jeryanida saqchilar bilen namayishchilar arisida yene toqunush yüz bergen. Namayishchilar saqchilargha qarita xish-késekler bilen hujum qilghan. Saqchilar yash aqquzush bombisi, rezinke oqlar bilen taqabil turghan. Namayishchilar xitay dölitige tewe bolghan bir bankigha we namayishchilarni tinjitish üchün chiqqan saqchilarning su chéchish mashinisigha ot qoyiwetken.

BBC Ning 1-yanwardiki xewirige qarighanda bügünki namayishqa qanche on ming kishi qatnashqan. Namayish xongkong waqti chüshtin kéyin sa'et 15:00 da bashlan'ghan bolup, kech sa'et 22:00 ge qeder dawam qilidiken. 

2020-Yili muhajirettiki Uyghurlarningmu xitaygha qarshi küresh musapiliride yéngi sehipilerning échilidighanliqi perez qilinmaqta we xongkongluqlarning qarshiliq iradilirini örnek qilish teshebbusliri otturigha qoyulmaqta. 

Norwégiye Uyghur komitétining re'isi, "Uyghur edliye arxip ambiri" ning mes'uli bextiyar ömer ependi xongkongdiki bu üzlüksiz qarshiliqlar heqqide toxtalghanda milyonlighan qérindashliri xitayning jaza lagérlirida azap chékiwatqan muhajirettiki Uyghurlarning xongkongluqlardin ülge élishi we xitaygha qarshi ulardinmu keskin, jasaretlik bolushi lazimliqini tekitlidi.

12-Yanwar küni yawropa ittipaqining merkizi bolghan bélgiye paytexti biryussélda xitaygha qarshi keng kölemlik namayish élip bérishning hazirliqini qiliwatqan bélgiye Uyghur jem'iyitining re'isi yasharmu xongkongdiki namayishning Uyghurlargha zor ümid bexsh etkenlikini tilgha aldi. 

D u q tetqiqat merkizining mudiri enwer ehmet ependi bu heqte toxtalghanda muhajirettiki Uyghurlarning xitaygha qarshi pa'aliyetliride 2020-yili téximu yoqiri dolqun hasil qilishini, Uyghurlarning xongkongluqlarning tiz pükmes rohidin ilham élishi lazimliqini bildürdi. 

Melum bolghinidek, 22-dékabir küni on minglighan xongkongluqlar xitayning jaza lagérliri siyasitige qarshi Uyghurlarni qollap namayish élip barghan. Ular ay-yultuzluq kök bayraqlarni kötürüp we kök bayraq renggidiki maskilarni taqap "Biz ikkinchi shinjang bolup qélishni xalimaymiz!" dégendek shu'arlarni towlashqan idi. Muhajirettiki Uyghurlarmu xongkongluqlarning xitay hakimiyitige bolghan bu tiz pükmes qarshiliqlirigha meniwiy jehettin héssidashliq qilip kelmekte.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.