Японийәдә уйғур қирғинчилиқини тонуштуруш бойичә 7 мәйдан паалийәт өткүзүлгән

Әнқәрәдин ихтиярий мухбиримиз әркин тарим тәйярлиди
2024.04.04
Takamatsu-shehri-31-Mart Японийә кагава өлкисиниң такаматсу шәһиридә өткүзүлгән варақчә тарқитиш паалийитидин көрүнүш. 2024-Йили 31-март
RFA/Erkin Tarim

Вақитниң өтүши билән уйғур ирқий қирғинчилиқи мәсилиси дуня таратқулирида, шу җүмлидин японийә таратқулири билән авам пуқралар арисида “қизиқ нуқта” болуштин пәскуйға чүшүшкә башлиған. Мана мушундақ бир мәзгилдә, японийәниң ғәрбидики 3 чоң өлкидә уйғур қирғинчилиқини тонуштуруш бойичә 7 мәйдан паалийәт орунлаштурулған.

Японийә уйғур җәмийитиниң рәиси әхмәт летип әпәндиниң билдүрүшичә, бу қетимқи бир йүрүш паалийәтләр японийә уйғур җәмийити билән хәлқара кәчүрүм тәшкилатиниң токушима шөбиси һәмкарлиқида елип берилған болуп, уйғур қирғинчилиқиниң японийәниң ғәрбий өлкилиридики авам пуқралар арисида билиниши үчүн муһим рол ойниған.

японийә токушима өлкисиниң токушима шәһиридә өткүзүлгән уйғур мәдәнийити вә уйғур ирқий қирғинчилиқи тонуштурулған 2 күнлүк рәсим көргәзмисидин көрүнүш. 2024-Йили 13-март.
Японийә токушима өлкисиниң токушима шәһиридә өткүзүлгән уйғур мәдәнийити вә уйғур ирқий қирғинчилиқи тонуштурулған 2 күнлүк рәсим көргәзмисидин көрүнүш. 2024-Йили 13-март.
RFA/Erkin Tarim

Японийә уйғур җәмийитиниң мәсуллириниң билдүрүшичә, 13-март күни японийә токушима өлкисиниң токушима шәһиридә уйғур мәдәнийити вә уйғур ирқий қирғинчилиқи тонуштурулған 2 күнлүк рәсим көргәзмиси өткүзүлгән. 29-Март күни хийого өлкисиниң кобе шәһиридә гуваһлиқ бериш йиғини вә тәшвиқат варақчиси тарқитиш паалийити; 30-март күни токушима өлкиси токушима шәһиридә гуваһлиқ бериш вә ирқий қирғинчилиқ тоғрисида тәйярланған варақчиларни тарқитиш паалийити; 31-мартта кагава өлкисиниң такаматсу шәһиридә гуваһлиқ бериш вә варақчә тарқитиш паалийити өткүзүлгән. Бу, 2024-йили киргәндин буян японийәдә өткүзүлгән үчинчи қетимлиқ чоң паалийәт болуп, уйғурларниң нөвәттики вәзийитини пүтүн японийә хәлқигә аңлитишта зор әһмийәткә игә икән.

японийә токушима өлкисиниң токушима шәһиридә өткүзүлгән уйғур мәдәнийити вә уйғур ирқий қирғинчилиқи тонуштуруш паалийитидин көрүнүш. 2024-Йили 30-март.
Японийә токушима өлкисиниң токушима шәһиридә өткүзүлгән уйғур мәдәнийити вә уйғур ирқий қирғинчилиқи тонуштуруш паалийитидин көрүнүш. 2024-Йили 30-март.
RFA/Erkin Tarim

Мәлум болушичә, японийә уйғур мәсилисиниң хәлқаралишишида муһим рол ойнаватқан бир дөләт, шундақла 1980-йиллардин башлап нурғунлиған юқири дәриҗилик уйғур билим адәмлири оқуған вә тәрбийәләнгән дөләт. японийәдики уйғурларниң асаслиқ паалийәтлири бурундин тартип пайтәхт токйоға мәркәзләшкәнликтин, японийәниң башқа өлкә вә шәһәрлиридә уйғурлар тоғрилиқ көп паалийәтләр болмиған. Бу қетим японийә уйғур җәмийити тунҗи қетим токйодин узақ өлкиләрдә бир қатар паалийәтләрни өткүзгән. японийә уйғур җәмийитиниң рәиси әхмәт летип әпәнди бу һәқтә мундақ деди: “японийә уйғур җәмийитиниң мутләқ көп қисим паалийәтлири токйо вә әтрапидики шәһәрләрни мәркәз қилип елип берилған болғачқа, токйодин узақ өлкә вә шәһәрләрдә уйғур қирғинчилиқи таза билинип кәтмигән иди. Шуңа у җайларда бизни қоллиғучиларниң саниму чәклик иди. Биз буларни нәзәрдә тутуп, бу қетим токйоға 600-700 километир узақлиқтики 3 өлкидә 7 мәйдан паалийәт уюштурдуқ.”

японийә хийого өлкисиниң кобе шәһиридә. Өткүзүлгән тәшвиқат варақчиси тарқитиш паалийитидин көрүнүш. 2024-Йили 29-март
Японийә хийого өлкисиниң кобе шәһиридә. Өткүзүлгән тәшвиқат варақчиси тарқитиш паалийитидин көрүнүш. 2024-Йили 29-март
RFA/Erkin Tarim

Японийә уйғур җәмийитиниң идарә һәйәт әзаси, дуня уйғур қурултийиниң японийәдики вәкили савут мәмәт әпәнди, бу қетим өзлириниң тунҗи қетим хәлқара кәчүрүм тәшкилати билән һәмкарлишип паалийәт елип барғанлиқини, шундақла көп сандики қоллиғучиларға еришкәнликини билдүрди: “бизниң бурундин тартип японийәлик қоллиғучилиримизни көпәйтиш арзуйимиз бар иди. Бу паалийәтлиримиз җәрянида җәмийитимизгә әза болғанлар болди. Бу биз үчүн йеңилиқ болди. Бу қетимқи паалийәт җәрянидики йәнә бир йеңилиқ шу болдики, токйо вә униң әтрапидики илгирики паалийәтлиримизниң көпи оңчи тәшкилатлар билән елип берилған иди. Бу қетимқи паалийәтләрни солчи тәшкилатлар билән һәмкарлишип елип бардуқ. Уйғурларни яхши билидиған хәлқара кәчүрүм тәшкилатиниң токушима шәһиридики шөбиси билән һәмкарлишип, токушима өлкисидики паалийәтлиримизни уюштурдуқ. Пүтүн япон хәлқигә уйғур қирғинчилиқини аңлитиш үчүн, һәр хил көз қараштики тәшкилатлар билән һәмкарлиқ орнитишимиз наһайити муһим. Бу қетим яхши бир башлиниш болди, дәп ойлаймән.”

Әхмәт летип әпәнди японийәликләрниң диққитини уйғур қирғинчилиқиға тартиш үчүн бу хил паалийәтләрниң ахбаратларда орун елишиниң муһимлиқини, бу қетимқи 7 мәйдан паалийәтниң японийә ахбаратлиридин орун алғанлиқини илгири сүрди. У, мундақ деди: “бу қетимқи бир йүрүш паалийәтлиримиз арқилиқ, бири һазирғичә паалийәт қилип бақмиған районларда уйғур қирғинчилиқини аңлаттуқ. Йәнә бири, бу паалийәтлиримизни йәрликтики пуқралардин сирт мухбирларму келип зиярәт қилди, бир қисим мәтбуат вә гезитләр буни хәвәр қилди. Булар уйғур қирғинчилиқини японийәниң күнтәртипидә тутуп турушта интайин муһим рол ойнайду, дәп ойлаймән.”

Савут мәмәт әпәнди, мәйли уйғур қирғинчилиқи тоғрисида варақчиларни тарқитиш җәрянида болсун яки гуваһлиқ бериш йиғинида болсун, японийәликләрниң уйғурларға болған болған қизиқишниң зор икәнликини һес қилғанлиқини билдүрди.

Мәлум болушичә, японийә уйғур җәмийити уйғур қирғинчилиқини японийәдики авам хәлққә тонутуш мәқсити билән бу хил паалийәтләрни 2021-йили 2-айда башлиған. 2024-Йили киргәндин буян җәмий 10 қетим паалийәт өткүзгән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.