Японийәниң муҗи, юникло ширкәтлириниң «шинҗаң пахта мәһсулатлири» елани тәнқидкә учриди

Мухбиримиз әркин
2019-11-01
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Хитайниң мәлум ширкитиниң завутида лагердики уйғурларни мәҗбурий әмгәккә селиватқан көрүнүши. 2018-Йили 17-өктәбир, хотән.
Хитайниң мәлум ширкитиниң завутида лагердики уйғурларни мәҗбурий әмгәккә селиватқан көрүнүши. 2018-Йили 17-өктәбир, хотән.
CCTV via AP Video

Муҗи вә юникло японийәниң даңлиқ кийим-кечәк маркилири болуп, нөвәттә бу маркилиқ пахта мәһсулатлириниң уйғур аптоном районида ишләпчиқирилғанлиқи мәлум болди. Бу һәқтики учурлар йеқинда бу икки ширкәтниң тор бетидики өзлириниң кийим-кечәк мәһсулатлириға даир еланида көрситилгән. Бу әһвалниң хитай һөкүмити лагердики уйғурларни вә уларниң лагер сиртидики аилә әзалирини райондики хитай пахта ширкәтлиридә яки тоқумичилиқ карханилирида һәқсиз яки интайин аз һәқ билән мәҗбурий әмгәккә селиватқанлиқиға даир учурлар дәлилләр билән ашкарилинип, бәзи ғәрб кийим-кечәк ширкәтлири өзиниң бу райондики карханилар билән алақисини үзүватқан бир мәзгилдә ашкарилиниши, кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң диққитини қозғимақта.

Йеқинда австралийәдики таргет, каттон он намлиқ икки ширкәт өзлириниң уйғур аптоном районида ишләпчиқирилған пахта мәһсулатлирини импорт қилишни тохтатқанлиқини елан қилған. Буниң алдида америка таможна вә чегра қоғдаш идариси хотәндики «дәйда кийим-кечәк һәссидарлиқ чәклик ширкити» ниң мәһсулатлириниң америка базириға киришини чәклигән иди. японийә муҗи ширкитиниң торидики еланда муҗиниң оксфорд маркилиқ көйники тонуштурулуп, «муҗиниң шинҗаңда инчикилик билән қолда үзүлгән органик пахтидин ишләпчиқирилған оксфорд әркәкләр көйники пакиз лайиһәләнгән һәм юмшақ һәм салқин мәһсулаттур,» дейилгән. юниклониң торидики еланда болса уларниң әркәкләр көйникиниң «сүпитиниң есиллиқи билән даңлиқ шинҗаң пахтисида ишләпчиқирилғанлиқи» тәкитләнгән. 

Рйохин кейкаку «муҗи» ниң японийәдики ана ширкити болуп, мәзкур ширкәт техи бу йил 8-шайда бәлгилимә чиқирип, ширкәтниң қармиқида кишилик һоқуқ комитети қурған. Улар бәлгилимисидә мәҗбурий әмгәккә четишлиқ һәрқандақ бир мәһсулатни сетиш вә сетивелишниң чәклинидиғанлиқини елан қилған иди.

Биз 1‏-ноябир күни рйохин кейкаку ширкити шундақла юниклониң америкадики шөбә ширкитигә телефон қилип, уларниң уйғур районидики вәзийәткә болған инкаси вә уларниң мәһсулатиниң райондики мәҗбурий әмгәк билән болған алақиси қатарлиқ мәсилиләрни соридуқ. юниклода һечким телефонимизни алмиди. Әмма рюхин кейкаку ширкитиниң синди исимлик бир мәсул хадими телефонимизни елип, өзлириниң бу әһваллардин хәвәрдар икәнлики, әмма бу һәқтики соалимизға өзлириниң телефонда җаваб берәлмәйдиғанлиқи, суаллимизни елхәт арқилиқ әвәтишимизни, лекин униңға пәқәт ширкәтниң японийәдики баш штабила җаваб берәләйдиғанлиқини билдүрди. Синди соалимизға бүгүн җаваб беришкә тиришидиғанлиқини билдүргән болсиму, һазирға қәдәр җаваб кәлмиди. 

Лекин «австралийә ахбарат ширкити» ABC ниң хәвәр қилишичә, рюхин кейкаку ширкитиниң баянатчиси ая нишимура ABC ниң мухбириға уларниң бәзи мәһсулатлириға дунядики әң яхши пахтисиниң «шинҗаң» да ишләпчиқирилидиғанлиқи, уларниң бәзи мәһсулатлириға шинҗаңниң пахта йипи ишлитилидиғанлиқини етирап қилған, лекин қайсий ширкәтләрниң уларни бу материяллар билән тәминләйдиғанлиқини ашкарилашни рәт қилған. Униң илгири сүрүшичә, нөвәттә рюхин кейкаку ширкити «йеқинқи тәләпләргә асасән шинҗаңдики пахтизарлиқларниң вәзийити шундақла уларни пахта йипи билән тәминләватқан фабрикиларниң әһвали үстидә тәкшүрүш башлиған.» У ABC ниң мухбириға «әгәр зөрүр тепилса биз тәкшүрүш нәтиҗисини елан қилимиз,» дегән.

Һалбуки, юниклониң ABC ға бәргән баянатида, уларниң уйғур районида һечқандақ бир шерик карханиси йоқлиқи тәкитлинип, өзлириниң «хитайдики шерик карханилириниң пахтиси хитайниң һәр қайси җайлиридики көп хил җайларда ишләпчиқирилидиғанлиқи» илгири сүрилгән. Лекин хитай таратқулириниң илгири сүришичә, 2018‏-йили хитайдики пахта мәһсулатиниң 84 % и уйғур аптоном районида ишләпчиқирилған икән. 

Нөвәттә муҗи вә юниклониң «шинҗаң пахта мәһсулатлири» ға даир елани кишилик һоқуқ тәшкилатлирини диққитини қозғимақта. Америкадики «пуқралар күчи» намлиқ хитай кишилик һоқуқ тәшкилати уйғур районидики пахтизарлиқ вә тоқумичилиқ карханилирини көзитип келиватқан органларниң бири. Мәзкур тәшкилат бу йил 8‏-айда «ялғанчилиқниң гәзмили ‏-пахта: шинҗаңдики мәҗбурий әмгәк вә хитайниң йәр шари тәминат зәнҗири» сәрләвһилик доклат елан қилип, дуняда зор ғулғула қозғиған иди. Мәзкур тәшкилатниң рәһбири яң җйәнли 1‏-ноябир зияритимизни қобул қилип, хитай пахта тоқумичилиқ мәһсулатлирини чәкләштә дуч келиватқан қийинчилиқлар һәққидә тохталди. 

Яң җйәнли мундақ дәйду: «америка вә австралийә һөкүмәтлири бәзи тәдбирләрни қоллинип, хитай пахта тоқумичилиқи мәһсулатлириниң импорт қилинишини чәкләшкә башлиди. Лекин мәҗбурий әмгәк билән ишләпчиқирилған бу мәһсулатларниң тәннәрхи төвән болғачқа, бәзи һөкүмәтләр вә ширкәтләр йәнила униң баһасиниң әрзанлиқини көздә тутуп, бу мәһсулатларни давамлиқ сетивалмақта. Бундақ болғанда улар мәһсулатниң тәннәрхини техиму чүшүрүп, техиму көп пайдиға еришиду. . . Хитайниң) уйғурларни( мәҗбурий әмгәккә селишидики мәқситиму бу мәһсулатларниң тәннәрхини чүшүрүп, дуняниң һәр қайси җайлирида төкмә қилип сетиш. Херидарлар бу мәһсулатларни униң тәннәрхиниң әрзанлиқиға қарап сетивелип бариду. Бу йәрдики биз дуч келиватқан қийинчилиқ бу мәһсулатларға болған күчлүк тәләп билән тәминатниң бир биригә түрткә болушидур.»

Яң җйәнлиниң илгири сүрүшичә, кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң һөкүмәтләр, карханилар вә истемалчиларға техиму көп хизмәт ишлишигә тоғра келидикән. У уйғур районидики пахтизарлиқ вә тоқумичилиқ карханилиридики мәҗбурий әмгәк мәсилисиниң сода уруши билән бирләштүрүлүши керәклики, чүнки мәҗбурий әмгәк билән ишләнгән мәһсулатлар башқа дөләтләрниң йеник санаәт игиликигә хирис елип келиватқанлиқини билдүрди. 

Яң җйәнли мундақ дәйду: «бу мәсилә сода тоқунуши билән бирләштүрүлүши керәк. Чүнки сән өзүңниң әрзан баһалиқ мәһсулатлириңни төкмә қилип сетип, бу мәһсулатларни импорт қилған дөләтләрниң йеник санаәт игиликигә қарита адаләтсиз риқабәт пәйда қиливатисән. Шуңа бу мәсилиму сода урушиға киргүзүлүши керәк. Мениңчә, бу мәсилини ноқул бир хил тәдбир билән һәл қилғили болмайду. Буниңға қарита чоқум көп тәрәплимилик тәдбир елиш керәк. Кишилик һоқуқ мәсилисини ноқул кишилик һоқуқ васитилиригә тайинип һәл қилғили болмайду. Мана бу бизниң немә үчүн демократик дөләтләр хитайға тутқан ташқи сияситидә бир пүтүнлүккә игә болуши керәк, дегәнни тәшәббус қилишимиздики сәвәбтур. Һәрқандақ саһәдики дипломатийә чоқум кишилик һоқуқ билән бирләштүрүлүши шәрт. Шундақ қилғанда хитайға үнүмлүк бесим пәйда қилип, компартийә һөкүмранлиқидики бу районларниң кишилик һоқуқ әһвалини өзгәрткили болиду.» 

«Пуқралар күчи тәшкилати» бу йил 8‏-айда елан қилған «ялғанчилиқниң гәзмили ‏-пахта: шинҗаңдики мәҗбурий әмгәк вә хитайниң йәршари тәминат зәнҗири» намлиқ доклатида хитай тоқумичилиқ карханилириниң хитай һөкүмити билән тил бириктүрүватқанлиқи, уларниң лагердики уйғур тутқунлирини лагер ичидики яки униң әтрапидики завутларда әмгәккә селиватқанлиқиға даир нурғун дәлилләр ашкариланған. 

Доклатта 2014‏-йилдин бери уйғур райониға 2200 тоқумичилиқ карханисиниң келип орунлашқанлиқи, уларниң ичидики «хуафу мода кийимлири», «лутәй тоқумичилиқ ширкити» қатарлиқ карханиларниң «таргет», «блубәрий», «калвен клян», «һюго бос», «армани» қатарлиқ хәлқара ширкәтләрни мәһсулат билән тәминләватқанлиқи, хитайниң һөкүмитиниң 2018‏-йили 450 миң уйғурни бу карханиларға орунлаштурғанлиқи, уларниң көп қисминиң лагердики тутқунлар, тутқун қилинған яки қамаққа һөкүм қилинған мәһбусларниң уруқ-туғқини, шундақла йоқсул уйғур аилиләр икәнлики тәкитләнгән иди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт