Истанбулдики яшлар учришишида һәмкарлиқ вә пидакарлиқ роһини дәва сепидә ортақлишиш тәкитләнди

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2022.08.30
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Истанбулдики яшлар учришишида һәмкарлиқ вә пидакарлиқ роһини дәва сепидә ортақлишиш тәкитләнди Истанбулда ечилған 3‏-нөвәтлик “хәлқара шәрқий түркистан яшлири учришиш йиғини” дин көрүнүш. 2022-Йили 25-авғуст, истанбул, түркийә.
RFA/Arslan

Истанбулда ечилған 3‏-нөвәтлик “хәлқара шәрқий түркистан яшлири учришиш йиғини” да һәмкарлиқ вә пидакарлиқ роһини дәва сепидә ортақлишиш, дуняниң һәр қайси җайлиридики уйғур яшлириниң сәмимийәт, қериндашлиқ, пидакарлиқ вә һәмкарлиқ роһи ичидә “шәрқий түркистан дәвасини техиму тәрәққий қилдуруши керәклики” тәкитләнди.

Мәркизи истанбулға җайлашқан шәрқий түркистан йеңи әвлад һәрикити тәшкилатиниң уюштуруши билән түркийә вә дуняниң охшимиған җайлирида актипчанлиқ билән уйғурлар мәсилиси үчүн паалийәт қиливатқан бирқисим яшларниң қатнишиши билән 8 ‏-айниң 25 ‏-күнидин 28 ‏-күнигичә түркийәниң истанбул шәһиридә 3 ‏-нөвәтлик “хәлқаралиқ шәрқий түркистан яшлири учришиш йиғини” өткүзүлди.

Истанбулда ечилған 3‏-нөвәтлик “хәлқара шәрқий түркистан яшлири учришиш йиғини” дин көрүнүш. 2022-Йили 25-авғуст, истанбул, түркийә.

Бу яшлар учришиш йиғиниға түркийәдин 100 вә норвегийә, австралийә қатарлиқ дуняниң охшимиған җайлиридин 15 нәпәр уйғур яш қатнашқан болуп, йиғинниң ечилиш мурасимида, дуня уйғур қурултийиниң муавин рәиси докур әркин әкрәм, хәлқара шәрқий түркистан тәшкилатлар бирлики рәиси һидайәтулла оғузхан, шәрқий түркистан өлималар бирлики рәиси докур атавулла шаһяр қатарлиқлар сөз қилди вә яшларни қоллап-қуввәтлиди.

Ечилиш мурасимида сөз қилған алпәрән оҗақлири тәшкилати истанбул шөбиси рәиси әмир фаруқ узун пинар әпәнди бүйүк бирлик партийәсиниң сабиқ рәиси мәрһум муһсин язиҗиоғлиниң уйғурлар тоғрисида сөзлигән муһим сөзини нәқил қилип мундақ деди: “әгәр ислам дуняси мусулман издәйдиған болса шәрқий түркистанлиқлар мусулман, әгәр түрк дуняси түрк издәйдиған болса шәрқий түркистанлиқлар түрк. Әгәр инсанийәт инсан издәйдиған болса шәрқий түркистанда қәтл қилиниватқанлар инсандур. Шәрқий түркистан йиллардин буян қаниған яримиздур, хитайниң уйғурларға қарши йүргүзүватқан кишилик һоқуқ дәпсәндичилики һеч бир заман қобул қилинмайду”.

Истанбулда ечилған 3‏-нөвәтлик “хәлқара шәрқий түркистан яшлири учришиш йиғини” дин көрүнүш. 2022-Йили 25-авғуст, истанбул, түркийә.

У сөзидә йәнә түркийә һөкүмити вә б д т әмәлдарлирини уйғур дияриға бир тәкшүрүш һәйити әвәтишкә чақириқ қилип мундақ деди: “бу йәрдин һөкүмәт әмәлдарлири вә б д т мәсуллириға, шәрқий түркистанға дәрһал бир һәйәт әвәтиш, тәкшүрүши хизмәтлири елип бериши шундақла хитайниң кишилик һоқуқ дәпсәндичиликлиригә қарши хәлқаралиқ дипломатийә мунасивәтлирини қайтидин көздин кәчүрүши вә кишилик һоқуқ дәпсәндичиликләргә рәддийә қайтуруши һәққидә чақириқ қилимиз”.

Йиғинда йәнә нурвигийә уйғур ислам мәркизиниң рәиси мәрдан уйғур сөз қилип, яшларниң дәва йолиниң йөнилишини өзгәртиш, бу арқилиқ қоллиғучиларни көпләп қолға кәлтүрүшни бәзи мисаллар билән оттуриға қойди. У сөзидә йәнә, уйғур яшлириниң миллий кимликни қоғдап қелиш билән биргә дини етиқадида чиң туруш вә мустәқиллиқ үчүн күрәш йолида изчил меңиши керәкликини тәкитлиди.

4 Күн давам қилған бу йиғинда, “яшларниң қутуплишишниң сәвәблири вә һәл қилиш чарилири”, “муһаҗирәттики миллий кимлик кризиси”, “ислам дуняси вә шәрқий түркистан дәваси”, “ғәрб дуняси вә шәрқий түркистан дәваси”, “шәрқий түркистан дәвасида медияниң роли” қатарлиқ темиларда мәхсус музакирә елип берилди.

Истанбулда ечилған 3‏-нөвәтлик “хәлқара шәрқий түркистан яшлири учришиш йиғини” дин көрүнүш. 2022-Йили 25-авғуст, истанбул, түркийә.

Йиғинда йәнә австралийә шәрқий түркистан җәмийитиниң рәиси салаһидин турсун әпәнди сөзгә чиқип, дәвада яшларниң орниниң әһмийити тоғрисида тохталди.

Йиғин ахирида, йәни 28 ‏-авғуст күни йиғинниң хуласә доклати елан қилинди, хуласә доклатини шәрқий түркистан йеңи әвлад һәрикити рәиси абдусалам тәклимакан оқуп өтти.

Хуласә доклатида уйғур миллий кимликини қоғдаш вә тәрәққий қилдуруш үчүн дуняниң һәр қайси җайлиридики уйғур яшлар бирликтә һәмкарлишип һәр хил иҗтимаий вә сиясий паалийәтләрни орунлаштуруш тәкитләнди.

Абдусалам тәклимакан хуласә доклатидики муһим нуқтиларни оттуриға қоюп мундақ деди: “чәтәлләрдики мәвҗудийимизни вә миллий кимликимизни сақлап қелиш үчүн яшлардики шәрқий түркистан мәдәнийитигә мунасип аилә күлтүрини күчәйтиш. Өз ара чүшиниш һасил қилиш вә һәмкарлиқни күчәйтиш шундақла миллий мәдәнийитимизни қоғдап қелиш үчүн тор йүзидә шәрқий түркистан мәдәнийитини асас қилған тил-миллий өрп-адәт әкс әттүрүлгән бир муһит бәрпа қилиш. Ислам вә ғәрб дунясиға шәрқий түркистан дәвасини яхши тонуштуруш, тәшкилат-органлар билән һәмкарлиқни күчәйтиш, һәр хил телевизийә қаналлири вә иҗтимаий таратқуларда шәрқий түркистан дәвасини қанат яйдуруш. Шәрқий түркистан дәвасиниң иҗтимаий таратқулардики тәсирини ашуруш үчүн дуняниң һәр қайси җайлиридики уйғур яшлири коллитип һалда һәмкарлиқ ичидә хитайға қарши тәшвиқатлар елип бериш керәк”.

Йиғинда яшларниң ортақ елинған қарарларни иҗра қилиши вә пилан-лайиһиләрниң әмәлийлишиши үчүн һәр қайси вәкилләр билән ортақ бир комитет қурулуши қарар қилинди.

Йиғинда йәнә дуняниң һәр қайси җайлиридики шәрқий түркистан тәшкилатлириниң уйғур яшлириға игә чиқип уларни тәрбийәләш вә йетиштүрүши һәққидә тиришчанлиқ көрситишкә чақириқ қилинди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.