En'gliyediki yehudiylar orgini türkiyediki Uyghurlar üchün heriketke ötti

15-Aprél en'gliyediki “Dunya yehudiylargha yardem bérish orgini” türkiyediki Uyghur musapirliri üchün muraji'etname élan qilghan. Muraji'etnamide xitayning zulumidin qéchip türkiyede panahliniwatqan Uyghurlarning qiyinchiliqi otturigha qoyulghan.

Muraji'etnamige asaslan'ghanda, mezkur organ toplan'ghan iqtisadi yardem bilen türkiyediki qiyinchiliqta qalghan Uyghur a'ililirini yémek-ichmek, saqliqni saqlash esliheliri we psixikiliq dawalash qatarliq yardemler bilen teminleydiken.

Muraji'etnamide yene mundaq déyilgen: “Öz tariximizning türtkiside yehudiy jem'iyetliri Uyghurlar duch kéliwatqan zulum we her türlük éghir qiyinchiliqlarni otturigha qoyush arqiliq en'gliye hökümitini heriketke keltürdi. Emma hazir muhim bolghan yene bir mesile 11 mingdin artuq Uyghur xitayning ziyankeshlikidin qutulush üchün türkiyede panahliniwatidu. Biz her türlük yardemge éhtiyaji bolghan bu Uyghur jama'itini qollash üchün téximu köp ishlarni qilishimiz kérek.”

“Dunya yehudiylar ortaq gewdisi” we en'gliye yehudiy jama'etlirining bash rabbi efrayim mirwis muraji'etnamide mundaq dégen: “Biz xitayning Uyghurlargha yürgüzüwatqan sistémiliq ziyankeshlikini eyiblesh bilen bir waqitta, bu dehshetke qarita naraziliqimizni emeli herikitimiz bilen ipadilishimiz kérek. ‛dunya yehudiylargha yardem bérish orgini‚ bu jiddiy muraji'etname arqiliq intayin muhim pa'aliyetni qanat yaydurmaqta. Men ularning yardemge mohtaj bolghan Uyghur musapirlirini éniqlap chiqqanliqigha apirin oquymen. Men hemminglarning bu pa'aliyetni qollishinglarni telep qilimen. Shuning bilen bir waqitta emeliy yardemge muhtaj yene nurghun Uyghurlarning barliqini este ching saqlishinglarni ümd qilimen.”

Dunya Uyghur qurultiyi london ishxanisining mudiri rehime mehmut xanim bu muraji'etnamining arqa körünüshi heqqide qisqiche toxtaldi.

“Dunya yehudiylargha yardem bérish orgini” ning pa'aliyet orunlashturush we alaqe ishliri dériktori ennéy léwi xanim ziyaritimizni qobul qilip, mundaq dédi: “Biz insanperwerlik orgini, shunga biz mushu sahediki mutexessislerni yighip, pütün imkanlirimizni mushu mesilige merkezleshtürduq. Biz dunya Uyghur qurultiyining wekilliri bilen hemkarliship, türkiyede yashawatqan yardemge muhtaj Uyghurlarning ehwalidin xewer taptuq. Türkiyediki alte mingdin köprek Uyghurlar türkiyede turushluq salahiyiti tüpeylidin ish tapalmasliq, ishliyelmigenliki üchün a'ilisini qamdiyalmasliq, puli bolmighanliqi üchün aghrip qalsimu doxturgha körünelmeslik qatarliq bir qatar qiyinchiliqlargha duch kelmektiken. Turmush qiyinchiliqi we wetinide qalghan uruq-tughqaniliri bilen alaqilishalmasliqtek éghir rohi bisim tüpeylidin rohi jehettin chüshkünliship ketkenlermu köp iken. Shunga biz türkiyediki yerlik insanperwerlik organlirini bilen alaqiliship, istanbul we bashqa sheherlerde turushluq alte ming kishige yardem bérish pirogrammisni tüzüp chiqtuq. Biz muraji'etname arqiliq yehudiy jama'itidin toplan'ghan yardemler arqiliq qanchilik kishige qanchilik uzun yardem qilalisaq shunchilik qilmaqchimiz.”

Ennéy léwi xanim bu yardemning qaysi xil usulda éhtiyaj sahiblirining qoligha tégidighanliqi heqqide toxtilip, mundaq dédi: “Biz türkiyede xizmet qiliwatqan yerlik insanperwerlik organliri bilen alaqilashtuq. Biz eng az alte ay boyiche ular bilen bu yardemni tarqitish heqqide hemkarlishimiz. Biz hazir en'gliyediki nopuzluq yehudiy jama'etlirning qollishigha érishtuq, ular heqiqeten yardem qilishni xalaydu. Biz özimizning yerlik jama'etlirining yardimi bilen toplighan iqtisadi yardemni istanbuldiki tarqitidighan orunlargha yetküzimiz.”

Rehime mehmut xanim yehudiy teshkilatlirining nahayiti estayidil ish bijiridighanliqini, shunga bu yardemge munasiwetlik uchurlarning mezkur organning tor bétide bar ikenlikni, türkiyediki maddiy we meniwiy jehettin yardemge muhtaj kishilerning türkiyediki “Eysa yüsüp alptikin wexpisi” arqiliq bu yardemlerge érisheleydighanliqini bildürdi.

Axirida ennéy léwi xanim mundaq dédi: “Kashki téximu köp yardem qilalighan bolsaq bek yaxshi bolatti. Hemme yerde, her da'im yardemge muhtaj emma yardemge érishelmeydighan kishiler bolidu. Biz azraq bolsimu bir ish qilalighanliqimizdin xushal. Yehudiy bolush süpitimiz bilen biz tarixta éghir künlerni bashtin kechürgen bolghachqa, künimizde adaletsizlikke uchrawatqan Uyghurlargha qarita héssidashliq héssiyatimiz küchlük bolidu. En'gliyediki yehudiy jama'iti Uyghurlar bilen qurghan bu munasiwet biz üchün nahayiti muhim we alahide. Shunga men bu yerde zulumgha qarshi guwahliq bergen kishilerge alahide rehmet éytimen. Bu asan emes, shunga ularning guwahliq bérish üchün körsetken jasaritige rehmet éytimiz. Rehmet!”