Дуня йәһудий көзитиш тәшкилати: уйғурларниң вәзийитидин йәһудийлар учриған қирғинчилиқ басқучлириниң аламәтлири ипадиләнмәктә

Мухбиримиз гүлчеһрә
2019-05-14
Елхәт
Пикир
Share
Принт
«Пәриштиләр» мәктипи алдида тәкшүрүш вә чарлаш елип бериватқан сақчилар. 2018-Йили 30-авғуст, хотән.
«Пәриштиләр» мәктипи алдида тәкшүрүш вә чарлаш елип бериватқан сақчилар. 2018-Йили 30-авғуст, хотән.
AP

Америкидики йәһудийларниң әң кона ахбарат мунбәрлиридин «форвәртс» йәни «алға» тор журнилиниң 13-май санида баш муһәррири җән ейснерниң «хитайниң мусулманларға қарита етник тазилаш елип беришиға қарши йәһудийларниң көрситиватқан қаршилиқ инкасиниң роли боламду?» темисида тәһрират мақалиси елан қилинди. Мақалида һазирғичә уйғурларниң хитай тәрипидин йиғивелиш лагерлириға қамалғанлиқи һәққидики хәвәр вә мақалиләрдин мисал көрситип, бир милйондин артуқ мусулманларниң хитайдәк бир қудрәтлик дөләт тәрипидин лагерға қамилип, дини, мәдәнийити йоқитиливатқан болса бу мәсилиниң чоқум барлиқ йәһудийларға четилидиған мәсилә икәнлики һәққидә шәпә бәргән вә хитайниң бир милйондин 3 милйонға қәдәр инсанларни солап аталмиш қайта тәрбийәләш мәркизи дәп атаватқанлиқини, әйни вақитта гитлер германийәсиниң йәһудийларни солиған лагерларниң ишикигә ‹әмгәк билән азад болисән' дегән вивискини есип көз бойиғини билән охшаш ялғанчилиқ икәнликини көрсәткән.

Мақалида йәнә америкидики хәлқаралиқ чоң йәһудий тәшкилатлиридин дуня йәһудий кеңишиниң рәиси рабби симкханиң «биз йәһудийлар инсанийәт тарихидики йәһудийларниң фашистлар тәрипидин қирғин қилинишидәк паҗиәни һәргизму тәкрарлатмаймиз дегән қәсәмятимиз бар, вә бу бизниң мәсулийитимиз» дегән сөзини нәқил алған. Шундақла у йәнә дуня йәһудий көзитиш тәшкилатиниң, инсан һәқлирини илгири сүрүш комитети рәиси ән дурбинниң «уйғурлар бешидин кәчүрүватқан паҗиәләр ирқий қирғинчилиқниң дәсләпки басқучлири, улар дуняниң һәр қандақ җайида йүз бәргән ирқий қирғинчилиқларниң җәрянлириниң тәкрарлинишидур» дегән баянлирини киргүзгән.

Дәл бу сөзни қилған дуня йәһудий көзитиш тәшкилатиниң, инсан һәқлирини илгири сүрүш комитети директори ән дурбин ханим, мәзкур тәшкилатниң тор бетидә-14 май мәхсус уйғурлар һәққидә «америка хитайниң уйғурларға системилиқ зулум селишини тохтитишқа бесим ишлитиши шәрт» дегән мақалисини елан қилған болуп, униңда хитай һөкүмитиниң йиллардин буян уйғурларниң миллий вә диний мәдәний кимликини йоқитишни мәқсәт қилған сиясәтлириниң вә уйғурлар үстидин елип бериватқан бастурушлири җәрянидики тутқунларға йүргүзүватқан, хорлаш, қийнашқа охшаш инсан һәқлири дәпсәндиичиликлириниң, хәлқаралиқ қанунларға пүтүнләй хилап икәнликини көрсәткән. Ахирида аптор америка һөкүмити вә дуняни уйғурларниң хитай һөкүмити тәрипидин қирғинчилиққа учришидин агаһландуруп, хитайниң уйғурларға қаратқан системилиқ бастурушини тохтитиши, хитайниң лагерларға қамиған уйғурларни шәртсиз һалда дәрһал қоюветиш үчүн җиддий тәдбир елишқа чақирған.

Дуня йәһудий көзитиш тәшкилатиниң, инсан һәқлирини илгири сүрүш комитети рәиси ән дурбин ханим зияритимизни қобул қилип, дуняда йүз бериватқан инсан һәқлири дәпсәндичиликлири вә қирғинчилиққа елип баридиған зулумларни көзитиш һәмдә алдини елишни вәзипә қилған дуня йәһудий көзитиш тәшкилатиниң, милйонларчә уйғурларниң лагерларға қамалғанлиқи һәққидә хәвәрләр хәлқаралиқ ахбаратларға чиқиши биләнла өзлириниң күчлүк диққитини қозғиғанлиқини билдүрди:

-Уйғурларниң вәзийити интайин муһим чүнки, биринчидин көләм җәһәттә лагерға қамалғанларниң сани интайин зор, аз дегәндиму бир милйон инсан тәсиргә учримақта. Уларниң баштин көчүватқанлиқи йәһудийларниң тарихта қирғинчилиққа учраш җәрянлириға охшап кетиду.

Була әмәс йәһудий көзитиш тәшкилатниң уйғурлар учраватқан бастурушлар һәққидики көзитишлиридин уйғурларниң қирғинчилиққа учраватқанлиқи ипадиләнмәктә , мәсилән чоң җәмийәттин айрим қалдуруш, җазалаш, хорлаш, мәһрум қалдуруш, вә мәдәнийәт қирғинчилиқи буларниң һәммиси, қирғинчилиқниң бу қәдәм басқучлири, болар охшимиған макан, заман, мәдийәтләрдә йүз бәргән қирғинчилиқларда тәкрар тәкрар йүз берип кәлмәктә.

Ан ханимдин мәзкур тәшкилатниң уйғурларниң қирғинчилиққа учраш хәвпни қандақ өлчәмләргә асасән анализ қилип йәкүнлигәнлики һәққидә сориғинимизда у мундақ җаваб бәрди:

-Тәшкилатимизниң хәлқарадики қирғинчилиқни көзитиш тәшкилат вә органлири билән узун йиллиқ вә күчлүк һәмкарлиқимиз бар, биз бу һәқтики учур вә материялларни ортақ анализ қилимиз, әлвәттә «қирғинчилиқ» дегән йәкүнни чиқириш вә қоллиништа интайин пәхәс болушимиз керәк. Лекин бу йәрдә ентик тазилаш вә мәдәнийәт қирғинчилиқи елип бериливатқанлиқи һәтта инсанийәткә қарши җинайәт садир болуватқанлиқи мәлум. Хитайниң қиливатқанлиқини интайин қиммәт бир пилан йәни бу лагерларни қуруш, башқуруш үчүн нурғун иқтисадий мәбләғ салған. Лагерлардикиләргә қоллиниливатқан җисманий вә роһий хорлаш, уйғурларни қаттиқ контрол қилиш вә башқуруштики системилиқ сиясәтлири, хитай һөкүмитиниң уйғурларға йүргүзүватқан бу бастурушлири һәр җәһәттин илгири йүз бәргән қирғинчилиқларниң басқучлири билән охшаш шәкилдә тәкрарлиниватиду. Лекин биз күзитиватимиз, дуняму көзитиватиду, хитай һөкүмитиниң уйғурларни бирақла қирғинчилиқ қилиши ундақ асан әмәс. Биз уйғурлар вәзийитиниң йәниму җиддийлишип кетишиниң алдини елишқа тиришимиз, шундақла бу бизниң мәҗбурийитимиз.

Ан ханим йәнә үз тәшкилати вә башқа хәлқаралиқ қериндаш йәһудий тәшкилатлириниңму охшашла уйғурларниң қирғинчилиққа учришишниң алдини елишни қәдәмму қәдәм өзлириниң хизмәт күнтәртипи киргүзгәнликини вә бәзи пиланлиқ хизмәтләрни башлиғанлиқи һәққидә тохтилип мундақ деди:

Дуня йәһудий көзитиш тәшкилатимиз һәмкарлиқтики тәшкилатларни, хитай һөкүмитиниң уйғурлар үстидин қирғинчилиқ елип беришниң алдини елиш хизмәтлирини пиланлиқ елип беришкә чақирдуқ вә тәшкиллидуқ. Биз униңдин башқа йәнә, -2019 уйғур кишилик һоқуқ сиясити қанун лайиһәсиниң мақуллиниши, вә магнитискй қануни арқилиқ хитай әмәлдарлириға җаза йүргүзүши үчүн, америка һөкүмитидики муһим сиясий әрбаблар вә дөләт мәҗлиси әзалири билән мәхсус учришишлар елип бериватимиз. Биз гәрчә хәлқара миқясида хизмәтлиримизни кеңәйтип елип баридиған бир тәшкилат болсақму, тәшкилатимиз оргини җайлашқан лос ангилста уйғур җамаитиниң вә уйғур тәшкилатлириниң биз билән алақилишишни вә кейинки хизмәтләрдә һәмкарлишишини қарши алимиз. Зулумға учриған шу милләтниң зулумидин қутулуп қалған муһаҗирәттики әзалири билән һәмкарлишиш уйғурлар учраватқан мәсилини техиму чоңқур чүшинишимиз вә дуняниң диққитини қозғашта толиму муһим рол ойнайду дәп қараймән.

Дуня йәһудий көзитиш тәшкилати, баш штаби лос англсқа җайлашқан дунядики асаслиқ йәһудий тәшкилатлар бирлики болуш сүпити билән дуняниң һәр қайси җайлиридики зулумларға учриғанларға ярдәм бериш, қирғинчилиқниң алдини елиш қатарлиқларни вәзипә қилған болуп, дуня миқясида асаслиқ инсан һәқлири тәшкилат вә җәмийәтлири билән һәмкарлиқта иш елип бериватқан, болупму америкида тәсири күчлүк йәһудий тәшкилати һесаблиниду.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт