Yaponiye parlaméntida chaqirilidighan “Xelq'ara Uyghur munbiri: yer shariwiy parlamént ezaliri yighini” ning küntertipi muqimlashqan

• Enqeredin ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim teyyarlidi
  2023-10-12

Dunya Uyghur qurultiyi, yaponiye parlaménti Uyghur dostluq guruppisi, yaponiye Uyghur jem'iyiti, xelq'ara parlamént ezaliri birliki we xitaydiki kishilik hoquq tajawuzchiliq qilmishlirini tekshürüsh parlaméntlar birliki qatarliq orunlar teripidin bu yil 10-ayning 30-künidin 31-künigiche yaponiye parlaméntida ötküzülidighan “Xelq'ara Uyghur munbiri: yer shariwiy parlamént ezaliri yighini” namliq zor tiptiki muhakime yighinining küntertipi muqimlashqan.

Dunya Uyghur qurultiyi bashchiliqidiki hazirliq komitéti mes'ullirining bildürüshiche, yaponiye paytexti tokyoda chaqirilidighan mezkur tarixiy xaraktérlik yighin'gha qatnishidighan wekillerning sanimu muqimlashqan. Bu yighin'gha parlamént ezaliri, yuqiri derijilik siyasiy erbablar, diplomatlar, tonulghan qanunshunaslar, adwokatlar, Uyghurlar mesilisi heqqide tetqiqat élip bériwatqan mutexessisler, xelq'araliq kishilik hoquq teshkilatlirining mes'ulliri, tibet, xongkong, jenubiy mongghuliye, teywen teshkilatlirining wekilliri, shundaqla herqaysi ellerde pa'aliyet élip bériwatqan Uyghur teshkilatlirining mes'ulliridin bolup jem'iy 120 neperdin artuq kishi qatnishidiken.

Dunya Uyghur qurultiyining re'isi dolqun eysa ependi bu munasiwet bilen téléfon ziyaritimizni qobul qilip, mezkur yighinni chaqirishtiki meqset heqqide mundaq dédi: “Bu yighinning ehmiyiti shuki, hazirghiche yawropa parlaméntinimu öz ichige alghan dunyadiki 11 döletning parlaménti Uyghur qirghinchiliqini étirap qildi. Emma hazir dunyada 195 tin artuq dölet birleshken döletler teshkilatigha ezadur. Uyghur irqiy qirghinchiliqini étirap qilghan yuqiriqi 10 dölettin bashqa döletlerning sükütte turushi yaki xitayni qollishi, bu jinayetke ortaq bolghanliqtur. Shunga biz ‛london Uyghur sot kollégiyesi‚ ning qarari chiqqandin kéyin, mezkur qararni her qaysi döletlerning parlaméntlirigha ewetip, ulargha Uyghur irqiy qirghinchiliqini étirap qildurush yaki hökümetlerge tesir körsitishke tiriship kéliwatimiz. Biz bu yilning béshida 2023-yilliq xizmet pilanimizni tüzgende, tokyoda bundaq bir yighin échishni muhim xizmet qatarigha kirgüzgen iduq. Bu yighin'gha 20 dölettin Uyghur dewasini qollawatqan parlamént ezalirini chaqirip, öz'ara tonushturup, tejribe almashturush we hemkarliqni kücheytishni meqset qiliwatimiz. Bu yighin Uyghurlarning milliy dewa tarixidiki tunji zor kölemlik yer shariwiy aliy yighin bolup hésablinidu. ”

Yighinning küntertipige asaslan'ghanda, 10-ayning 29-küni tokyo waqti kech sa'et 6 din 9 ghiche dunyaning herqaysi elliridin kelgen wekiller orunlashqan méhmanxana zalida dunya Uyghur qurultiyining re'isi dolqun eysa ependi bilen yaponiye parlaménti Uyghur dostluq guruppisining re'isi ké'iji furuya ependining riyasetchilikige méhmanlarni kütüwélish murasimi ötküzülidiken. 30-Öktebir küni etigen yighin resmiy bashlinidiken.

Yaponiyede chaqirilidighan “Xelq'ara Uyghur munbiri: yer shariwiy parlamént ezaliri yighini” namliq zor tiptiki muhakime yighinining teyyarliq komitéti mes'ulliridin biri bolghan yaponiye Uyghur jem'iyitining mu'awin re'isi sawut memet ependi teyyarliq xizmetlirining asasen pütüp qalghanliqini, hazirghiche 20 dölettin 120 din artuq kishining qatnishidighanliqining muqimlashqanliqini, bu yighinning yaponiyede zor ghulghula peyda qilidighanliqini bayan qildi.

Yaponiye Uyghur jem'iyitining re'isi exmet létip ependi, yaponiyede tunji qétim sherqiy türkistan toghrisida bundaq zor kölemde xelq'araliq yighin chaqirilishi, muhim siyasiy ehmiyetke ige, dep körsetti.

2012-Yili 5-ayning 14-künidin 17-künigiche yaponiyening paytexti tokyo shehiride dunya Uyghur qurultiyining 4-nöwetlik qurultiyi chaqirilghanda, xitay hökümiti yaponiye hökümitige qattiq naraziliq bildürgen idi. Shu qétimliq qurultay Uyghur mesilisining xelq'arada, bolupmu yaponiyede muhim mesile süpitide otturigha chiqishida muhim rol oynighan idi.