Bấm vào đây để nghe bản tin này
Rightclick to download this audio
Thanh Trúc Hôm thứ Năm vừa qua, tòa án đặc biệt của Iraq cáo buộc cựu tổng thống Saddam Hussein là một tội phạm chiến tranh với nhiều tội ác chống nhân lọai trong thời gian cầm quyền ở Iraq. Một lần nữa mời quí vị nhìn lại quá trình chính trị của nhân vật khét tiếng từng gây bão táp tại chính trường Iraq cũng như vùng Trung Đông trong 24 năm làm tổng thống Iraq.
Related Stories - Liệu phiên toà xét xử Saddam có công bằng? - Saddam Hussein sẽ bị truy tố về những tội danh diệt chủng và chống nhân lọai
Ông Saddam Hussein sinh ngày 28 tháng Tư năm 1937, tại làng Al Awja thuộc ngọai vi thành phố Tikrit, cách thủ đô Baghdag 150 kilômét về hướng Bắc.
Sự nghiệp chính trị của ông bắt đầu năm 1956, khi tham gia phong trào nổi dậy và lật đổ chế độ cầm quyền Iraq thân Anh quốc. Từ đó, Saddam Hussein gia nhập một tổ chức dân quân vũ trang , tiền thân của đảng Baath ở Iraq.
Tháng Mười năm 1959, vì dính líu đến vụ mưu sát Thủ tướng Abdel Karim Kasem, Saddam Hussein bỏ trốn ra nước ngòai.
Đến tháng Hai năm 1963, ông trở về nước khi đảng Baath lên nắm quyền sau một cuộc đảo chánh quân sự. Chín tháng sau đó, đảng Baath mất nhiều ưu thế, ông Saddam Hussein bị bắt giữ. Trong thời gian ngồi tù, ông được những ngừơi ủng hộ trong đảng Baath bầu chức tổng thư ký.
Tháng Bảy năm 1968, Saddam nhúng tay vào một âm mưu đảo chánh, hạ bệ tổng thống Abdul Rahman , đưa đảng Baath trở lại chính trường Iraq.
Tháng Ba năm 1975, trong tư cách phó chủ tịch Hội Đồng Lãnh Đạo Cách Mạng , ông Saddam Hussein ký kết hiệp ước biên giới với quốc vương Iran . Việc này dẫn tới sự chấm dứt yểm trợ từ Iran đối với các phong trào tranh đấu của ngừơi Kurd gốc Iraq khiến họ mất dần thực lực.
Tháng Sáu năm 1979, ông Saddam Hussein lên nắm chính quyền sau khi tổng thống lúc bấy giờ là ông Ahmed Hassan al-Bakr lui về giữ chức chủ tịch Hội Đồng Lãnh Đạo Cách Mạng.
Một năm sau, tháng Chín 1980, lợi dụng tranh cãi về biên giơi với Iran, Saddam Hussein khởi động cuộc chiến với nước láng giềng này. Chiến tranh Iran Iraq kéo dài tám năm. Ngày 16 tháng Ba năm 1988, Saddam Hussein ra lệnh cho quân đội Iraq sử dụng vũ khí hóa học để tấn công khu vực Halabja, thành phố có nhiều ngừơi Kurd gốc Iraq. Khỏang 5000 ngừơi vô tội thiệt mạng vì hành động này.
Đến tháng Tám 1988, Iran và Iraq ký hòa ước ngưng bắn, nhưng chính quyền Saddam Hussein tiếp tục đàn áp và xua đuổi ngừơi Kurd tại biên giới.
Hai năm sau đó, tháng Tám năm 1990, chính phủ do Saddam Hussein lãnh đạo xua quân sang chiếm đóng Kuwait. Ngay lập tức, hành pháp Mỹ dưới quyền tổng thống Bush cha lúc ấy áp đặt lệnh cấm vận trên Baghdag.
Đến ngày 17 tháng Giêng năm 1991, liên quân Anh Mỹ do Hoa Kỳ dẫn đầu khởi sự cuộc chiến vùng Vịnh bằng những vụ không kích và đổ bộ vào lãnh thổ Iraq. Chiến dịch vùng Vịnh chấm dứt ngày 28 tháng Hai năm 1991, buộc quân đội Iraq triệt thóai khỏi Kuwait.
Năm 1995, ông Saddam Hussein tái đắc cử chức tổng thống trong cuộc trưng cầu dân ý với 99% phiếu bầu. Tại cuộc trưng cầu dân ý năm 2002, ông Saddam Hussein lại đắc cử chức tổng thống thêm một nhiệm kỳ nữa với số phiếu áp đảo 100% . Đây là những số liệu do Baghdag cung cấp cho báo chí trong nước.
Tháng Mười Hai năm 2002, lần đầu tiên tổng thống Saddam Hussein ngõ lời xin lỗi đã đưa quân sang Kuwait năm 1990 nhưng vẫn hàm ý chỉ trích phía lãnh đạo ở Tehran. Chính phủ Iran bác bỏ lời xin lỗi này.
Từ năm 2003 trở đi, chừng như vận may không còn chiếu cố nhà độc tài khét tiếng của Iraq nữa, ông Saddam Hussein liên tục bị Mỹ cáo buộc có dính líu đến mạng lưới khủng bố quốc tế Al Qaida. Lên tiếng trong một cuộc phỏng vấn trong nước ngày 2 tây tháng Hai năm 2003, ông Saddam Hussein trả lời úp mở là ông chưa bao giờ ra lịnh cấm vũ khí nguy hiểm hay cấm những sự liên hệ với Al Qaida.
Sau đó, trong một hành động mà dư luận thế giới coi như ý đồ chuẩn bị chiến tranh, từ Baghdag tổng thống Saddam Hussein ra lịnh điều phối quân đội về bốn vùng chiến thuật gọi là bốn quân khu chính trong nước. Ông còn đề cử thứ nam là Qusay vào chức tổng chỉ huy lực lượng trọng điểm nằm giữa Baghdag và Tikrit.
Ngày 20 tháng Ba năm 2003, liên quân Anh Mỹ dưới sự điều khiễn của quân đội Hoa Kỳ khởi sự đánh chiếm Iraq trong mục đích hạ bệ Saddam Hussein và bắt những cộng sự viên thân tín trong chế độ của ông ta. Vào khi giao tranh diễn ra ác liệt , ông Saddam Hussein lên truyền hình kêu gọi nhân dân Iraq đòan kết để bảo vệ tổ quốc.
Đến ngày 9 tháng Tư năm 2003, liên quân tiến vào trung tâm thủ đô Baghdag, lật đổ chính thể cai trị 24 năm của Saddam Hussein. Ba tháng sau, liên quân loan báo hai người con trai của Saddam Hussein là Uday và Qusay bị bắn chết trong một trận phục kích ở thị trấn Mosul.
Tháng Mừơi Hai năm 2003, đến lượt Saddam Hussein rơi vào tay liên quân. Sau đó ông ta bị giam tại một nơi được canh phòng cẩn mật để chờ ngày giao cho chính phủ lâm thời Iraq xử tội.
Hồi tháng Tư năm nay, nhân viên của Ủy Ban Quốc Tế Hội Chữ Thập Đỏ Thường Vụ được gặp ông Saddam Hussein lần thứ hai trong nhà tù. Lần thăm viếng thứ nhất của Hội Chữ Thập Đỏ Quốc Tế diễn ra ngày 21 tháng Hai.
Hôm thứ Tư 30 tháng Sáu vừa qua, quân đội Hoa Kỳ giao trả ông Saddam Hussein qua cho bộ tư pháp trong chính phủ lâm thời Iraq.
Tại phiên tòa đặc biệt xét xử ông về tội chống nhân lọai và cáo buộc là tội phạm chiến tranh, Saddam Hussein đã gọi đó là một màn kịch.
Theo ông Iyad Allawi, thủ tướng trong chính phủ lâm thời Iraq, kể từ lúc được chuyển giao, ông Saddam Hussein và 11 cộng sự viên thân tín là những tù nhân tối quan trọng , nằm dưới quyền định đọat của nhân dân Iraq. Nếu bị kết tội, ông Saddam Hussein sẽ phải lãnh mức án cao nhất là tử hình.