Đỗ Hiếu, phóng viên đài RFA
Một cuộc hội thảo đầu tiên giữa đại diện chánh phủ Việt Nam và 27 nước thành viên EU tức liên minh Châu Âu, mới được tổ chức ở Hà Nội, để cùng thảo luận về vấn đề di cư bất hợp pháp và nhận những công dân thuộc diện này bị phát hiện, trở về nước. Các quốc gia EU đều quan ngại trước đà gia tăng người nhập cảnh trái phép từ Việt Nam sang, trong thời gian gần đây.
Khi nói về tình hình người Việt nhập cư bất hợp pháp vào các nước Đông và Tây Âu, báo chí Việt Nam cho hay là dù thành phần này ra đi tự nguyện, phải mất một món tiền hay mang nợ lớn, nhưng khi đặt chân đến khung trời Âu, họ bị bỏ rơi, bị xa vào vào nhiều hoàn cảnh bi đát, không lối thoát.
Qua câu chuyện với đài chúng tôi, ông Thành từ Warsaw nói là ở Ba Lan, có rất nhiều đồng hương từ Việt Nam qua, trước hoàn cảnh chật vật, gian nan khi kiếm sống nơi quê nhà, nên họ muốn đi xứ khác một chuyến, may ra được thoải mái, khá giả hơn, giúp gia đình đỡ nghèo, nhưng nào ngờ, giấc mơ đó vấp phải lắm cạm bẫy, éo le, đôi khi mang nợ suốt đời, nhà cửa tiêu tán.
Vẫn theo lời ông Thành, thì khi đặt chân đến vùng trời mới, bên Đông Âu họ mới vỡ lẽ, đây không phải là vùng đất hứa, phồn thịnh, tiền bạc dể kiếm như lầm tưởng, mà trái lại lúc tỉnh giấc thì tiền mất tật mang, tai họa gần kề.
Ông Thành cũng kể lại những điều kém may mắn cùng những chuyện phũ phàng, ê chề, nhất là đối với thân phận người phụ nữ Việt Nam, bị xâm phạm tình dục, rồi có thể bị rơi vào con đường tối tăm, phải bán thân nuôi miệng lúc đói rét, túng hụt.
Nhiều người ông biết, đành phải chấp nhận làm bất cứ việc gì, dù cho nặng nhọc mấy, cũng nhảy ngay vào, hầu có thể sinh tồn nơi xứ lạ xa thẩm, mà đường quay về quê hương, xứ sở chẵng thấy đâu.
Tình cảnh của các nạn nhân nơi xứ người
Tại Tây Âu, nơi có sinh hoạt cao hơn phía Đông, ông Hải một người Việt sinh sống tại thủ đô Bruxelles, vương quốc Bỉ, thành viên một hội văn hóa, từ thiện cho biết, chuyện nhập cư trái phép từ Việt Nam sang đây khá nhiều, qua hình thức đi du lịch, rồi trốn lại luôn.
Họ cậy nhờ các tổ chức bất hợp pháp làm giúp giấy tờ giả rồi lén đưa qua Anh vì nơi đó, dường như luật pháp ít khắc khe hơn, đối những người nhập cư trái phép.
Ông Hải nói thêm là nay thì chánh phủ Bỉ kiểm sóat gắt gao những vụ nhập cảnh trái phép, bắt nhiều người sai phạm, đặc biệt là chuyện kết hôn giả.
Ông giải thích thêm chi tiết, bằng nào các tổ chức đưa đón người lậu, xuất phát từ Việt Nam đã qua mặt giới chức hữu trách Châu Âu. Tuy nhiên, chỉ ít lâu sau thì những màn lừa đảo tinh vi cũng sớm bị phanh phui, qua câu chuyện trao đổi với nhân viên di trú và cảnh sát biên phòng.
Tương tự như phần trình bày của ông Hải nói rằng, người Việt nhập cư trái phép thích tìm cách sang Anh Quốc lẫn tránh và kiếm ăn, có lẽ vì họ dựa vào môi trường thuận lợi hơn, khi mới tới là được tuyển mộ ngay vào việc trồng cần sa, như lời kể của bà Hương Giang, định cư tại Luân Đôn cho phóng viên Ban Việt Ngữ chúng tôi.
Phát biểu ý kiến cá nhân, về những người Việt nhập cư bất hợp pháp vào xứ Anh, thì bà Hương Giang cho biết là cộng đồng tại đây biết rõ những mánh khóe của các tổ chức đưa người lậu, nhưng chánh quyền Anh chưa nắm vững những mặt trái của vấn đề này, mà chỉ biết là các đương sự khai rằng họ bị lường gạt, mất hết giấy tờ tùy thân, không nơi nương tựa, nên cần được giúp đở nhất là đối với nữ giới và trẻ em.
Theo bà thì luật pháp Anh áp dụng đối với người nhập cảnh trái phép, không nghiêm nhặc mấy, dù có tạm giữ họ, rồi cũng thả ra sau đó, không lâu.
Tuy nhiên, với thời gian, chánh phủ Anh cũng thấy rõ những âm mưu gian xảo lâu nay từ các tổ chức đưa lậu người, nhưng sự ngăn chặn cũng có giới hạn vì còn bao nhiêu vấn đề quốc sự khác phải ưu tiên giải quyết, hơn là lo truy tìm những người nhập cảnh trái phép, bà Hương Giang nói.
Báo chí Châu Âu cũng cho hay phụ nữ từ Việt Nam trốn sang đây thường bị khai thác tình dục, bị bán vào các động mại dâm, trong khi nam giới thì khó có cơ hội tìm kiếm việc làm, vì kỹ năng chuyên môn thấp và không có tay nghề thích hợp trong thị thường lao động với quá nhiều cạnh tranh.