Cựu Tổng thống Hoa Kỳ Gerald Ford từ trần, thọ 93 tuổi


2006-12-27
Share

Đỗ Hiếu, phóng viên đài RFA

Cựu Tổng Thống Hoa Kỳ Gerald Ford vừa từ trần hồi sáng nay ở nhà riêng tại bang California, thọ 93 tuổi.

Hình chụp cựu Tổng thống Hoa Kỳ Gerald Ford hôm 28-4-1975. Photo courtesy of Gerald R. Ford Library >> See slideshow

Ông Gerald Ford, người lãnh nhận chức vụ Tổng Thống Hoa Kỳ trong giai đoạn được các nhà viết sử của nước Mỹ -và ngay chính cá nhân ông- coi là khó khăn nhất vừa từ trần hồi sáng sớm hôm nay sau nhiều năm trời bị đau yếu.

Ông mất tại nhà riêng nằm ở ngoại ô thành phố Los Angeles, bang California. Bản tuyên bố ngắn được văn phòng của ông phổ biến viết rằng trong suốt cuộc đời, vị Tổng Thống thứ 38 của nước Mỹ đã được hưởng đầy tình thương của Thượng Ðế, tình yêu của gia đình và của tổ quốc, với cảm tình nồng hậu nhất mà người dân dành cho ông.

Tên thật là Leslie King, ông sinh ngày 14 tháng 7 năm 1913 ở Omaha, Nebraska. Một năm sau cha mẹ ông ly dị nhau, và ông theo mẹ về sống với ông bà ngoại ở thành phố Grand Rapids, tiểu bang Michigan.

Tại đây, mẹ ông tái giá với ông Gerald Ford Sr., và người dượng ghẻ làm giấy tờ nhận ông làm con chính thức, đổi tên ông thành Gerald Ford.

Khi còn theo học ở Ðại Học Michigan, ông từng là một cầu thủ bóng bầu dục nổi tiếng, được các đội banh nhà nghề của nước Mỹ chọn.

Thay vì tiếp tục theo đuổi thể thao, ông quyết định đi học luật và thật sự tham gia sinh hoạt chính trường từ năm 1948, khi ra tranh cử chức dân biểu liên bang với tư cách ứng viên của Ðảng Cộng Hòa, và nắm giữ chức vụ này cho đến năm 1973, cho đến khi Tổng Thống Richard Nixon chọn ông để thay thế cho Phó Tổng Thống Spiro Agnew từ chức vì bị điều tra về tội trốn thuế.

Tổng thống không do dân bầu

Sự kiện ông là người đầu tiên trong lịch sử của nước Mỹ lên làm Phó Tổng Thống mà không qua cuộc bầu chọn thường lệ là một sự kiện đáng được chú ý, nhưng vẫn chưa bằng việc 8 tháng sau đó, vào ngày mùng 9 tháng Tám năm 1974, ông Nixon phải ra đi vì vụ scandale chính trị mà thế giới biết đến dưới tên Watergate, vụ scandale khiến người dân Mỹ không còn đặt niềm tin vào những nhà lãnh đạo.

Theo đúng hiến pháp Hoa Kỳ, ông Ford lên đảm nhận vai trò lãnh đạo quốc gia, trở thành vị Tổng Thống đầu tiên không phải do dân bầu lên.

Người ta còn nhớ trong bài diễn văn đầu tiên gửi dân chúng Hoa Kỳ, ông nói rằng cơn ác mộng của nước Mỹ đã qua đi, trước khi kết thúc với lời tuyên bố nói rằng ông biết ông phải là người được dân bầu lên bằng lá phiếu, nhưng hy vọng mọi người đồng ý làm việc với ông qua lời cầu nguyện.

Ngay tức khắc, lời yêu cầu của ông được đáp ứng, người dân Hoa Kỳ dành cho ông những cảm tình nồng hậu nhất. Một cuộc thăm dò do giới truyền thông Mỹ thực hiện lúc đó cho thấy tới 70% người được hỏi ủng hộ ông.

Quyết định gây tranh cãi

Nhưng chỉ một tháng sau đó, cảm tình nhân dân dành cho ông giảm sút thật nhanh sau khi ông quyết định ân xá cho Cựu Tổng Thống Richard Nixon.

Theo sử gia Barry Werth, quyết định của ông Ford không thuần túy là một quyết định chính trị, mà còn dẫn đến việc ông thất bại khi ra tranh chức Tổng Thống hồi 1978.

Trong quyển hồi ký, ông Ford viết rằng quyết định ân xá là một quyết định đầy khó khăn, nhưng ông thấy có trách nhiệm phải làm vì không thể để một vị cựu Tổng Thống của nước Mỹ bị truy tố ra tòa và có thể phải lãnh án.

Lúc đó, cũng có dư luận cho rằng có thể chuyện ân xá đã được ông và ông Nixon bàn thảo với nhau trước ngày ông Nixon rời Nhà Trắng, dẫn đến kết quả là Quốc Hội Liên Bang cho mở cuộc điều tra để tìm hiểu sự thật.

Ông tự ý xin ra điều trần và trước Ủy Ban, ông khẳng định không hề có chuyện tính toán trước, cũng chẳng hề có chuyện ông bằng lòng ân xá cho ông Nixon trước ngày lên nắm chức Tổng Thống.

Sau đó, cuộc điều tra của Quốc Hội chấm dứt, nhưng mãi đến nhiều năm sau này người dân Hoa Kỳ mới nghĩ rằng điều ông làm là đúng.

Kết thúc chiến tranh Việt Nam

Cũng trong thời gian ông nắm quyền, cuộc chiến Việt Nam kết thúc, với kết quả thủ đô Sài Gòn của miền Nam rơi vào tay quân cộng sản hôm 30 tháng Tư năm 1975.

Ít ngày trước khi biến cố này xảy ra, ông tuyên bố với đại ý rằng đối với người dân Mỹ, cuộc chiến đã thật sự kết thúc, Hoa Kỳ không thể tiếp tục tham gia vào trang sử chiến tranh mà người dân Mỹ tin rằng đã được lật qua.

Ðến bây giờ, các sử gia Mỹ coi tuyên bố của ông là dấu hiệu xác định Washington không còn liên quan gì đến cuộc chiến đã kéo quá dài, quá nhiều tốn kém, và từng có lúc gây chia rẽ ngay chính trong nội bộ của nước Mỹ.

Chương trình lễ tang của ông chưa được quyết định, nhưng có tin nói rằng thi hài của ông sẽ được đưa về thủ đô Washington để làm lễ quốc táng, và sau đó, ông sẽ được chôn cất ở thành phố quê nhà Grand Grapids thuộc bang Michigan.

Ðỗ Hiếu tường trình từ Washington.

Ý kiến (0)

Xem tất cả ý kiến.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang