Phỏng vấn bà Virginia Foote về quan hệ mậu dịch Mỹ-Việt


2007.03.14

Nguyễn Khanh, phóng viên đài RFA

Từ đầu tuần này, Phó Thủ Tướng kiêm Ngoại Trưởng Việt Nam là ông Phạm Gia Khiêm đã có mặt ở Hoa Kỳ, trong chuyến đi nhằm mục đích thúc đẩy quan hệ giữa hai nước và tiếp xúc với các nhà đầu tư Mỹ.

VIRGINIAFOOTE200.jpg
Bà Virginia Foote, Chủ Tịch Hội Ðồng Quan Hệ Mậu Dịch Mỹ-Việt. Photo provided by Ms. Foote

Nhân dịp này, Nguyễn Khanh của Ban Việt Ngữ Ðài Á Châu Tự Do chúng tôi đã phỏng vấn Bà Virginia Foote, Chủ Tịch Hội Ðồng Quan Hệ Mậu Dịch Mỹ-Việt về những tiến triển trong mối quan hệ thương mại giữa hai bên.

Nguyễn Khanh: Cám ơn Bà đã nhận lời nói chuyện với chúng tôi. Nhìn chung, Bà đánh giá quan hệ thương mại Mỹ-Việt như thế nào?

Bà Virginia Foote: Chúng ta có được một năm thật nhiều tốt đẹp, kết thúc bằng sự kiện Việt Nam gia nhập Tổ Chức Mậu Dịch Thế Giới WTO hôm 11 tháng Giêng vừa rồi và ngay trước thềm năm mới 2007, Quốc Hội Liên Bang Hoa Kỳ chấp thuận cho Việt Nam được hưởng Quy Chế Thương Mại Bình Thường Vĩnh Viễn PNTR, đánh dấu mối quan hệ toàn diện giữa hai nước. Phải nói năm vừa rồi là một năm tuyệt diệu cho tương quan của hai nước.

Mối quan hệ thương mại

Nguyễn Khanh: Nhìn về tương lai, có điều gì khiến Bà phải quan ngại cho mối quan hệ thương mại giữa Washington và Hà Nội không?

Bà Virginia Foote: Trở ngại giữa các quốc gia trao đổi thương mại với nhau thì lúc nào chẳng có. Tôi tin rằng quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Hoa Kỳ sẽ tiếp tục phát triển tốt, các công ty Hoa Kỳ sẽ tăng mức đầu tư vào Việt Nam, đồng thời cũng có một số vấn đề cần phải giải quyết, chẳng hạn như vấn đề liên quan đến kỹ nghệ dệt may của Việt Nam.

Trở ngại giữa các quốc gia trao đổi thương mại với nhau thì lúc nào chẳng có. Tôi tin rằng quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Hoa Kỳ sẽ tiếp tục phát triển tốt, các công ty Hoa Kỳ sẽ tăng mức đầu tư vào Việt Nam, đồng thời cũng có một số vấn đề cần phải giải quyết, chẳng hạn như vấn đề liên quan đến kỹ nghệ dệt may của Việt Nam.

Nhưng nếu nhìn chung thì chúng ta thấy quan hệ giữa hai nước mỗi năm một bền chặt hơn, và tôi dự đoán năm nay sẽ còn tốt hơn nữa.

Nguyễn Khanh: Một trong những điều phía Việt Nam đang quan ngại là “Cơ Chế Giám Sát Dệt May”…

Bà Virginia Foote: Ông nói đúng.

Nguyễn Khanh: Ở Washington, Bà nghe được những gì về chuyện này và liệu Bà có thể tiết lộ gì với chúng tôi?

Bà Virginia Foote: Theo tôi, điểm chính là kỹ nghệ dệt may của nước Mỹ lo ngại chuyện hàng may mặc từ Việt Nam có thể được đưa vào thị trường Hoa Kỳ quá nhiều, và về phía Việt Nam thì sau khi không còn bị lệ thuộc vào quota của EU, bây giờ Hoa Kỳ cũng không quy định quota với hàng dệt may của Việt Nam nữa.

Có thể phải mất một thời gian nữa thì lượng hàng dệt may Việt Nam đưa vào Mỹ mới bình ổn, nhưng tôi tin là mọi chuyện rồi cũng sẽ giải quyết xong.

Nguyễn Khanh: Tôi có dịp nói chuyện với phía Việt Nam, và chắc Bà cũng biết là Việt Nam rất quan tâm về việc này. Họ có nói điều đó với Bà không?

Bà Virginia Foote: Có. Ðiều mà phía Việt Nam lo âu là nếu “Cơ Chế Giám Sát Dệt May” được thực hiện, có thể Việt Nam bị thưa kiện vì bán phá giá, cũng có thể Việt Nam bị giới hạn số lượng hàng may dệt được đưa sang Hoa Kỳ, trong khi ông cũng biết kỹ nghệ hàng may sẵn là một kỹ nghệ đang phát triển rất mạnh ở Việt Nam.

Hiện vẫn còn khá sớm để chúng ta có thể biết vấn đề này rồi sẽ đi đến đâu, sẽ được giải quyết như thế nào. Dĩ nhiên, đây là chuyện đáng chú ý và cả hai phía Việt Nam cũng như Hoa Kỳ đều theo dõi rất sát vấn đề.

Đối xử không công bằng

Tôi nghĩ rằng chuyện thường xảy ra trong lãnh vực mậu dịch giữa các nước là kỹ nghệ bên này nghĩ rằng mình sẽ bị thua thiệt, và kỹ nghệ bên khác thì nghĩ là bên kia muốn bảo hộ mậu dịch để gây thiệt hại cho mình.

Nguyễn Khanh: Cũng ở vấn đề này, một số quan chức của Việt Nam bảo thẳng với tôi là họ có cảm tưởng Washington đối xử không công bằng. Bà có chia sẻ nhận xét đó không?

Bà Virginia Foote: Tôi nghĩ rằng chuyện thường xảy ra trong lãnh vực mậu dịch giữa các nước là kỹ nghệ bên này nghĩ rằng mình sẽ bị thua thiệt, và kỹ nghệ bên khác thì nghĩ là bên kia muốn bảo hộ mậu dịch để gây thiệt hại cho mình.

Vấn đề có khi đưa đến kiện tụng phải nhờ luật sư giải quyết, có khi phải đưa ra trước WTO yêu cầu phân xử, và đôi lúc cuộc chiến mậu dịch ảnh hưởng đến cả quan hệ song phương. Tôi cũng muốn nói là Hoa Kỳ tranh cãi về quyền lợi mậu dịch với rất nhiều nước, và Việt Nam cũng thế, cũng sẽ tranh cãi quyền lợi với những nước bạn hàng của mình.

Không ai muốn thấy chuyện này xảy ra cả, nhưng khi chúng ta nói đến trao đổi thương mại toàn cầu thì quả đó là một thực tế không thể bỏ qua được. Ðiều quan trọng là phải tìm cách giải quyết ngay từ đầu, và giải quyết sao cho khéo nhất.

Nguyễn Khanh: Bao giờ Hà Nội và Washington sẽ thảo luận với nhau về chuyện này? Thoạt đầu tôi nghe nói là tháng Giêng, sau đó lại bảo là tháng Hai. Mới tuần trước, có tin nói sớm nhất phải đến tháng Tư mới bắt đầu cuộc thảo luận đầu tiên…

Bà Virginia Foote: Tôi nghĩ sẽ có nhiều mức độ thảo luận giữa hai bên. Ðương nhiên hai chính phủ phải ngồi xuống bàn thảo với nhau, nhưng đồng thời ngay chính các công ty nhập khẩu của Hoa Kỳ, các công ty xuất khẩu của Việt Nam cũng phải tham dự vào tiến trình đàm phán.

Sân chơi quá rộng

Nguyễn Khanh: Lúc nãy Bà có nói đến sự kiện Việt Nam gia nhập WTO. Ðó là một tin vui rất lớn, nhưng đồng thời cũng là một sân chơi quá rộng. Riêng điểm này, Bà có đề nghị gì cho Việt Nam?

Bà Virginia Foote: Tôi cho rằng điểm chủ yếu là Chính Phủ Việt Nam đã đưa ra những cam kết khi gia nhập WTO, đặc biệt là những cam kết với nền mậu dịch toàn cầu. Ðiều mà các công ty Việt Nam cũng như công ty nước ngoài đang đầu tư ở Việt Nam cần phải biết là chính phủ cam kết những gì, ứng dụng như thế nào.

Một trong những điểm nòng cốt của chuyến viếng thăm mà Phó Thủ Tướng Khiêm thực hiện lần này là ký kết bản hiệp ước về hàng hải với Hoa Kỳ. Hiệp Ước này sẽ được ký kết ngay tại Washington, và các công ty Mỹ sẽ mở tiệc chiêu đãi ông Khiêm cùng phái đoàn, đánh dấu một chương mới cho mối quan hệ thương mại Việt-Mỹ.

Với những cải cách về luật lệ và những đổi mới mà Việt Nam đã thực hiện trong 5 năm qua, tức là kể từ ngày Việt Nam và Hoa Kỳ ký kết Hiệp Ước Thương Mại Song Phương, Việt Nam đã thành công ở mức không ngờ và tôi dự đoán Việt Nam sẽ tiếp tục thành công sau khi gia nhập WTO.

Nhưng vấn đề không phải là dễ, nhiều đạo luật phải mất thời gian mới hoàn chỉnh, mới được áp dụng đúng đắn, sẽ có những thay đổi bắt buộc phải xảy ra. Như cuối cùng, tôi tin Việt Nam sẽ vượt qua được.

Nguyễn Khanh: Phó Thủ Tướng Phạm Gia Khiêm đang có mặt ở Hoa Kỳ, cuối tuần này ông sẽ có mặt ở thủ đô Washington. Bà có gặp Phó Thủ Tướng Việt Nam không?

Bà Virginia Foote: Một trong những điểm nòng cốt của chuyến viếng thăm mà Phó Thủ Tướng Khiêm thực hiện lần này là ký kết bản hiệp ước về hàng hải với Hoa Kỳ.

Hiệp Ước này sẽ được ký kết ngay tại Washington, và các công ty Mỹ sẽ mở tiệc chiêu đãi ông Khiêm cùng phái đoàn, đánh dấu một chương mới cho mối quan hệ thương mại Việt-Mỹ.

Nguyễn Khanh: Khi gặp gỡ, Bà có đề nghị gì với Phó Thủ Tướng Việt Nam không?

Bà Virginia Foote: Ông Khiêm có một chương trình làm việc dày đặc, gặp gỡ với các viên chức hàng đầu về thương mại, ngoại giao, chính sách, tiếp xúc với các vị dân cử Thượng và Hạ Viện, để thảo luận xem bước kế tiếp cho mối quan hệ giữa hai nước là gì.

Hai bên đã có mối quan hệ toàn diện, nhưng nói đến quan hệ có nghĩa là không ngừng đẩy mạnh, phải tiếp tục bàn thảo với nhau, phải đưa ra những lãnh vực mới mà cả Việt Nam lẫn Hoa Kỳ cần làm.

Bước kế tiếp

Vấn đề còn tùy vào loại công ty nào. Có những công ty muốn vào tham gia trong các công trình phát triển cơ sở hạ tầng, là một trong những khía cạnh rất quan trọng cho Việt Nam. Ðể có thể thu hút nguồn vốn đầu tư vào các kỹ nghệ khác, Việt Nam cần phải có một nền tảng cơ sở hạ tầng tốt.

Nguyễn Khanh: Theo Bà, bước kế tiếp của quan hệ song phương thương mại Việt-Mỹ là gì?

Bà Virginia Foote: Có thể trong một vài năm tới, Hoa Kỳ sẽ giảm mức thuế đánh trên một số mặt hàng nhập khẩu từ Việt Nam. Ðây là điều nước Mỹ đã cho thực hiện với một số quốc gia. Tôi nghĩ đó là điều Việt Nam có thể chờ đợi.

Nguyễn Khanh: Trong thời gian gần đây, các công ty Mỹ đã giảm bớt mức than phiền nhưng họ vẫn chưa bỏ tiền vào đầu tư ở mức mọi người chờ đợi. Thưa Bà tại sao vậy?

Bà Virginia Foote: Thực tế thì số vốn Hoa Kỳ bỏ vào đầu tư ở Việt Nam đứng đầu, nhiều hơn mức vốn của các nước khác. Nhưng điều ít người biết là một số công ty Mỹ vào Việt Nam qua ngã những công ty con ở trong khu vực, chẳng hạn như những công ty chuyên hoạt động trong các lãnh vực dầu khí, hơi đốt.

Tôi dự đoán trong tương lai, tổng số vốn đầu tư của Hoa Kỳ bao giờ cũng đứng hạng rất cao, có thể đứng nhất, cũng rất có thể đứng nhì, nhưng chắc chắn là rất cao vì các công ty Mỹ đánh giá Việt Nam là một thị trường rất tốt để bỏ vốn đầu tư. Nhưng tôi cũng không vội dự đoán là các nhà đầu tư Mỹ sẽ ồ ạt bỏ vốn đầu tư tại Việt Nam.

Đề nghị

Nguyễn Khanh: Tôi được biết các công ty Hoa Kỳ thường tiếp xúc với Bà, nhờ Bà tham vấn cho họ. Ðề nghị của Bà là gì?

Bà Virginia Foote: Vấn đề còn tùy vào loại công ty nào. Có những công ty muốn vào tham gia trong các công trình phát triển cơ sở hạ tầng, là một trong những khía cạnh rất quan trọng cho Việt Nam.

Ðể có thể thu hút nguồn vốn đầu tư vào các kỹ nghệ khác, Việt Nam cần phải có một nền tảng cơ sở hạ tầng tốt. Các công ty sản xuất khi lập nhà máy ở Việt Nam đều hài lòng với lực lượng nhân công, hài lòng với tiến bộ học hỏi của công nhân.

Việt Nam là một quốc gia có vị thế chiến lược tốt, có lực lượng công nhân cần cù, người dân luôn kỳ vọng vào những gì mới hơn, hay hơn. Theo tôi, đó chính là những lý do giúp Việt Nam thành công.

Nguyễn Khanh: Xin cám ơn Bà Foote và cũng xin chúc Bà thành công.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.