Chung quanh quan điểm và chính sách của Hà Nội về nhân quyền


2005-08-23
Share

Trần Thanh Hiệp - Việt Long

Ngày 18-8-05 Bộ Ngoại Giao Việt Nam đã họp báo để công bố một Sách Trắng về nhân quyền dưới tựa đề "Thành Tựu Bảo Vệ Và Phát Triển Quyền Con Người Ở Việt Nam" dày 82 trang gồm 4 phần. 3 phần đầu được dành để trình bày quan điểm về nhân quyền, thành tựu về thực hiện nhân quyền và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực nhân quyền.

Cộng đồng người Việt biểu tình trước Toà Bạch Ốc trong ngày Thủ tướng Phan Văn Khải gặp gỡ Tổng thống Hoa Kỳ George W. Bush hôm 21-6-2005. AFP PHOTO/Karen BLEIER

Trong phần cuối là những lời chỉ trích những cái được gọi là những luận điệu vu cáo chính quyền Hà Nội về vấn đề nhân quyền. Những nhân vật tranh đấu cho nhân quyền ở Việt Nam nghĩ sao về quyển Sách Trắng về nhân quyền lần đầu tiên được chính phủ Việt Nam công bố?

Luật sư Trần Thanh Hiệp, chủ tịch Trung Tâm Việt Nam về nhân quyền ở Paris nêu ý kiến của ông trong cuộc trao đổi với Việt-Long sau đây. Ý kiến riêng của ông Trần Thanh Hiệp không nhất thiết phản ánh quan điểm của đài Á Châu Tự Do.

Những lý do

Hỏi: Theo luật sư, vì sao hôm 18-08-2005 bộ ngoại giao Việt Nam lần đầu tiên công bố một Sách trắng về vấn đề nhân quyền ở trong nước?

Đáp: Ngoài những lý do chính thức ở bề ngoài được ông thứ trưởng bộ ngoại giao Lê Văn Bàng công bố, như là để kỷ niệm 60 năm đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền và nhân hội nghị thượng đỉnh của Liên Hiệp Quốc vào tháng tới, thì bên trong, còn có những lý do thầm kín.

Chẳng hạn như việc Hà Nội cần phô trương thành tích, số liệu về nhân quyền, để bổ túc hồ sơ xin gia nhập Tổ chức Mậu dịch Thế giới, mà tôn trọng nhân quyền là một trong những điều kiện phải thoả mãn nếu muốn được chấp nhận.

Hay như việc Hà Nội phải lên tiếng tự bào chữa trước những lời chỉ trích có dẫn chứng của dư luận quốc tế, theo đó CHXHCNVN vi phạm nghiêm trọng nhân quyền nên đã bị chính quyền Hoa Kỳ ghi tên vào danh sách “các nước đáng quan tâm”. Bây giờ Hà Nội muốn tìm cách làm sao xoá được tên mình trong sổ đen ấy.

Biện minh trạng

Đọc toàn văn cuốn Sách trắng thì thấy rõ ngay rằng, hơn 22 ngàn từ chứa đựng trong đó, chỉ nhằm một mục tiêu độc nhất là làm một biện minh trạng trước dư luận quốc tế, với hy vọng tẩy xoá hết tì vết vi phạm nhân quyền có quy mô và hệ thống của Hà Nội.

Hỏi: Cuốn Sách Trắng liệu có giúp Việt Nam đạt được những mục đích như ông vừa nêu ra không?

Đáp: Đọc toàn văn cuốn Sách trắng thì thấy rõ ngay rằng, hơn 22 ngàn từ chứa đựng trong đó, chỉ nhằm một mục tiêu độc nhất là làm một biện minh trạng trước dư luận quốc tế, với hy vọng tẩy xoá hết tì vết vi phạm nhân quyền có quy mô và hệ thống của Hà Nội.

Chính cuốn Sách trắng, trong Lời mở đầu, đã gián tiếp thú nhận điều này khi viết rằng “Bộ Ngoại giao nước CHXHCNVN công bố cuốn sách Thành tựu bảo vệ và phát triển quyền con người ở Việt Nam để giúp dư luận thế giới hiểu rõ và đúng đắn về truyền thống bảo vệ và phát triển quyền con người ở Việt Nam, về tình hình nhân quyền ở Việt Nam”.

Vậy công bố Sách trắng là cốt để phân bày với dư luận thế giới về chuyện nhân quyền. Nhưng theo tôi, Hà Nội đã thất bại. Sách trắng, còn được gọi là Bạch Thư, là hình thức thông tin đặc biệt mà các nước dân chủ,văn minh, tiến bộ trên thế giới chỉ sử dụng để trình bày những bằng chứng đáng tin cậy giúp làm hiện rõ sự thật.

Đằng này, Hà Nội lại dùng bạch thư để tuyên truyền bằng những luận điệu cứng nhắc một chiều, vì thế tôi cho rằng cuốn Sách trắng không những đã không đạt được mục tiêu Hà Nội mong muốn mà còn gây ra hậu quả xấu bất ngờ cho Hà Nội .

Thế nào là tuyên truyền

Hỏi: Luật sư vui lòng nói rõ thêm thế nào là tuyên truyền, thế nào là những hậu quả xấu bất ngờ?

Tuyên truyền là nói những điều quá đáng, ngoài lẽ thông thường, nói xuyên tạc trắng đen lẫn lộn, không đổi thành có, có đổi thành không, khẳng định suông chẳng chứng minh, nói lấp lửng nước đôi, nói lấy được, không cần biết đến sự thật, miễn sao đánh bóng được cho chế độ.

Đáp: Tuyên truyền là nói những điều quá đáng, ngoài lẽ thông thường, nói xuyên tạc trắng đen lẫn lộn, không đổi thành có, có đổi thành không, khẳng định suông chẳng chứng minh, nói lấp lửng nước đôi, nói lấy được, không cần biết đến sự thật, miễn sao đánh bóng được cho chế độ.

Trong cả cuốn Sách trắng, từ lời mở đầu qua 4 phần của nội dung, tỷ lệ tuyên truyền này rất cao, không thể trình bày ngắn gọn vào chi tiết vì sẽ quá dài, tôi xin tóm gọn lại thành một câu thôi.

Nếu có ai không biết gì về lịch sử hơn nửa thế kỷ chính trị cộng sản ở Việt Nam, chưa từng đọc các tin tức, các báo cáo, các điều trần về tình trạng nhân quyền ở nước này mà đọc hết cuốn Sách trắng thì chắc chắn sẽ tin dễ dàng rằng ở Việt Nam người dân có đủ hết các quyền tự do, Nhà nước tôn trọng và bảo vệ quyền con người cùng làm hết sức mình để bảo đảm cho những nhân quyền ấy được thực hiện trên thực tế trong một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

Nếu quảng cáo cho một hãng du lịch mà nói như thế thì không sao. Nhưng nhân danh một cơ quan đối ngoại của một quốc gia thành viên của Liên Hiệp Quốc, đã ký tham gia nhiều Công ước quốc tế về nhân quyền, mà phát biểu trên giấy trắng mực đen để tỏ ra khinh thường tuyệt đại đa số dân chúng trong nước, nạn nhân của đàn áp nhân quyền, đồng thời coi rẻ khả năng phán đoán của dư luận quốc tế, bất chấp sự thật thì quả là điều khó chấp nhận.

Chính vì vậy mà Sách trắng của Hà Nội đã gậy ông đập lưng ông. Một nhà ngoại giao ngoại quốc có nhiệm sở ở Hà Nội, khi được hãng thông tấn AFP phỏng vấn về Sách trắng, đã nói đại ý rằng với ngôn ngữ lưỡi gỗ (wooden language) Sách trắng đã không cho ai một lý do nào để lạc quan tin vào sự cải thiện trong tương lai của tình trạng nhân quyền ở Việt Nam.

Tức là Sách trắng không thuyết phục người đọc theo chiều hướng Hà Nội mong muốn mà gây tác dụng ngược lại, như ý kiến của nhà ngoại giao nói trên đã cho thấy. Thật là điều bất ngờ không mấy thích thú cho Hà Nội.

Nội dung của Sách trắng

Hỏi: Bây giờ thử đi vào nội dung của Sách trắng. Luật sư nhận định ra sao về nội dung của sách này? Ông Thứ trưởng Ngoại giao Lê Văn Bàng nói lần đầu tiên Bộ Ngoại giao có cuốn sách nhằm giới thiệu với độc giả và dư luận quốc tế một cách toàn diện nhất về quan điểm, chính sách và những thành tựu to lớn mà Việt Nam đã đạt được trong lĩnh vực bảo vệ và thúc đẩy các quyền con người. Luật sư nghĩ sao?

Đáp: Đúng là lần đầu tiên mà Bộ Ngoại giao của Hà Nội đã văn kiện hoá một cách thống nhất và tập trung đường lối giải quyết vấn đề nhân quyền. Nhưng không phải là để thay đổi đường lối ấy mà là để trình bày lại đường lối cũ bằng ngôn ngữ mới.

Đường lối cũ này là đường lối phi nhân quyền để cai trị bằng đàn áp. Phi nhân quyền bởi vì rằng trong ý thức hệ Mác Lênin, cái mà loài người gọi là nhân quyền thi Mác coi là một sáng chế tư sản, mơ hồ và ích kỷ.Vậy không cần nhân quyền, cứ để vô sản dùng chuyên chính mà cải tạo xã hội tiến lên cộng sản thì khỏi cần đặt vấn đề nhân quyền nữa bởi lẽ ai cũng sẽ có đủ thứ quyền.

Đường lối cũ này là đường lối phi nhân quyền để cai trị bằng đàn áp. Phi nhân quyền bởi vì rằng trong ý thức hệ Mác Lênin, cái mà loài người gọi là nhân quyền thi Mác coi là một sáng chế tư sản, mơ hồ và ích kỷ.Vậy không cần nhân quyền, cứ để vô sản dùng chuyên chính mà cải tạo xã hội tiến lên cộng sản thì khỏi cần đặt vấn đề nhân quyền nữa bởi lẽ ai cũng sẽ có đủ thứ quyền.

Phi nhân quyền bởi vì Đảng Cộng sản đã dùng Hiến pháp để bố trí tịch thu hết mọi nhân quyền vào tay mình. Rồi sau khi đã lên ngôi vô sản chuyên chính và cần phải có một mặt hàng tân tiến dân chủ tự do phương Tây, CHXHCNVN bèn tham gia nhiều Công ước quốc tế về nhân quyền, nhưng chỉ hoàn toàn hình thức để kéo dài trên hai thập niên tình trạng nhập nhằng, trong độc tài ngoài dân chủ.

Nay trật tự thế giới lưỡng cực độc tài-dân chủ hoà bình sống chung đã dẹp bỏ, Hà Nội bị lâm vào thế phải đổi mới nhưng vẫn không muốn rời bỏ độc quyền cai trị. Cho nên bộ máy tuyên truyền của đất Thăng Long đã xào nấu lại một số lập luận sơ cứng của thời xưa, vay mượn một số thuật ngữ chính trị mới, thêm gia vị số liệu giả tạo, cho ra đời cuốn Sách trắng này, không ngoài mục đích dùng tài ngụy biện lẩn tránh nghĩa vụ thi hành nghiêm chỉnh các Công ước quốc tế đã tham gia, để thương lượng mong kéo dài thêm ân hạn cho một chính quyền đầy những tiền sự tiền án phi nhân quyền.

Một tiến bộ nên được khuyến khích?

Hỏi: Ông có vẻ hơi quá khe khắt chăng? Dù sao thì nhà cầm quyền Hà Nội cũng đã công khai trình bày quan điểm, chính sách và thành tựu về nhân quyền, thay vì cứ lẳng lặng thi hành chính sách riêng của họ. Đó có phải là một tiến bộ nên được khuyến khích không?

Đáp: Tôi không phải là nhà ngoại giao, nên không có điều kiện thi hành những đường lối ngoại giao, mà phải nêu ra những điều cần chỉ trích. Trước đây nhà cầm quyền Hà Nội không cần nói, cứ làm vì có lá bùa ý hệ Mác-Lênin để xuống tay dùng bạo lực đàn áp nhân quyền. Bây giờ bùa mác-lê đã hết thiêng nên Hà Nội phải thay đổi thủ thuật.

Nhưng trước sau thì cũng vẫn là một quan điểm, một chính sách. Chừng nào toàn bộ nhân quyền chưa được trả lại cho dân, như đã được quy định trong luật quốc tế về nhân quyền mà Hà Nội đã minh thị và tự nguyện cam kết tôn trọng, thì không thể coi sự thay đổi thuần hình thức nói trên là một tiến bộ được.

Còn nói thành tựu thì chính quyền nào mà chả tạo ra được một số thành tựu. Vấn đề là thành tựu tốt hay thành tựu xấu? Và tốt cho ai, xấu cho ai? Theo tôi, những thành tựu chân chính về nhân quyền vì nhân dân, cho nhân dân ở Việt Nam chưa có.

Nhưng trước sau thì cũng vẫn là một quan điểm, một chính sách. Chừng nào toàn bộ nhân quyền chưa được trả lại cho dân, như đã được quy định trong luật quốc tế về nhân quyền mà Hà Nội đã minh thị và tự nguyện cam kết tôn trọng, thì không thể coi sự thay đổi thuần hình thức nói trên là một tiến bộ được.

Con người Việt Nam hiện ở dưới chế độ gọi là xã hội chủ nghĩa chỉ mới có những bánh vẽ, những hứa hẹn, trong thực tế vẫn chưa có được đầy đủ những quyền mà con người ở các nước văn minh, phương Tây cũng như phương Đông đã lần lượt tranh thủ được từ cuối thế kỷ thứ 18. Ở Việt Nam chỉ có những thành tựu tốt cho một thiểu số cầm quyền và gia đình họ đứng tên kinh doanh ở khắp cả nước, kỳ dư tuyệt đại đa số vẫn còn lặn ngụp trong nghèo khổ, bất công và áp bức.

Hiện tình nhân quyền ở Việt Nam

Hỏi: Luật sư là nhà tranh đấu nhân quyền trong suốt thập niên 80, trên diễn đàn của Văn Bút Quốc tế đã tích cực đòi tự do cho các văn nghệ sĩ, trí thức bị cầm tù, năm 1992 đã tham dự Hội nghị thế giới lần thứ nhì về nhân quyền tại thủ đô nứơc Áo.

Xin được hỏi một câu chót, với kinh nghiệm đã thâu lượm được trong quá trình tranh đấu ấy, Luật sư thật sự cảm nghĩ thế nào về hiện tình nhân quyền ở Việt Nam so với những năm trước đây?

Đáp: Vào thời điểm thập niên 80, sự đàn áp nhân quyền ở Việt Nam rất khốc liệt. Người Việt ở hải ngoại rất lo sợ cho tánh mạng và an ninh nhân thân của những văn nghệ sĩ, trí thức ở trong nước bị chính quyền cộng sản bắt giam.

Nay thì không còn nỗi lo sợ ấy nữa vì khả năng đàn áp của nhà cầm quyền cộng sản đã bị tình hình trong nước ngoài nước làm suy giảm tới một mức độ rất đáng kể. Nhưng sự đàn áp nhân quyền thì vẫn còn nguyên vẹn trên ý đồ dù đã biến đổi ở hai khâu mức độ và hình thức. Sự đàn áp thô bạo năm xưa đã được thay thế bằng sự đàn áp tinh vi hiện nay.

Nếu so với những chuẩn mức của dĩ vãng thì đã có tiến bộ nhưng nếu lấy những chuẩn mức phổ biến của thời đại những năm 2000 thì chưa thể coi là đã có tiến bộ và còn phải đẩy mạnh cuộc tranh đấu nhân quyền hơn nữa thì mới mong thay đổi được chính sách đàn áp nhân quyền tinh vi mà Hà Nội đang theo đuổi. Cuốn Sách trắng theo tôi là một hình ảnh trung thưc của sự đàn áp tinh vi hiện nay ở Việt Nam.

Hỏi: Xin cảm ơn Luật sư Hiệp.

Ý kiến (0)

Xem tất cả ý kiến.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang