Bà Rebiya Kadeer, nữ tù nhân lương tâm nổi tiếng xứ Uyghur


2005-03-21
Share

Trà Mi, phóng viên đài RFA

Chuyên mục Phụ Nữ kỳ này xin được dành để giới thiệu một nữ tù nhân lương tâm nổi tiếng xứ Uyghur, người vừa được chính quyền Trung Quốc phóng thích trong tuần qua, nhờ vào sự can thiệp của Mỹ cùng các tổ chức nhân quyền quốc tế. Đó là bà Rebiya Kadeer.

Bà Rebiya Kadeer khi vừa xuống phi trường ở Washington DC. Photo © RFA >> Câu chuyện của bà Rebiya Kadeer qua hình ảnh

Sau khi được trả tự do, bà Kadeeer được đưa sang Mỹ với lý do điều trị sức khỏe. Ngay khi đặt chân tới phi trường Chicago tối hôm thứ năm vừa qua, bà Kadeer đã bày tỏ với báo giới niềm hân hoan khôn tả khi được trả tự do, đồng thời cam kết sẽ tiếp tục làm việc cho toàn thể dân tộc Uyghur.

Phát biểu với phóng viên Ban tiếng Uyghur của đài Á Châu Tự Do, bà Rebiya Kadeer không dấu được nỗi xúc động của mình: "Nhờ sự can thiệp, giúp đỡ của chính phủ và nhân dân Hoa Kỳ nên giờ đây tôi lại được tự do, được trở lại với cuộc đời."

"Tôi đã được tự do"

Bà chia sẽ niềm vui khi được bay đến vùng trời tự do, thoát khỏi vòng lao lý: "Bây giờ, tôi có thể trò chuyện, gặp gỡ với mọi người. Tôi có thể bước chân thong thả trên đường phố, được ôm chầm lấy người thân, được hôn con cái của mình, được mỉm cười chào hỏi mọi người, được tiếp tục làm việc cho dân tộc của tôi. Phần đời còn lại của mình, tôi sẽ tạo ra trang lịch sử của riêng mình."

Khi bước lên phi cơ, tôi đã tự hỏi lòng có phải thật sự mình đã được tự do không? Tôi đã không kèm được lòng, thốt lên rằng "Đúng rồi! mình đã được tự do rồi!". Thật ra, khi nghe tin được phóng thích, tôi hết sức ngạc nhiên. Tôi không thể tin vào đôi tai của mình . Đến tận phút này đây, trong tôi vẫn tràn ngập niềm vui sướng, không thể diễn tả nên lời.

Khi bước lên phi cơ, tôi đã tự hỏi lòng có phải thật sự mình đã được tự do không? Tôi đã không kèm được lòng, thốt lên rằng "Đúng rồi! mình đã được tự do rồi!".

Vẫn theo lời kể của bà Kadeer, tại Bắc Kinh, bà được Bộ ngoại giao Trung Quốc chuyển giao cho Bộ ngoại giao Hoa Kỳ. Bà cũng nhờ làn sóng phát thanh của đài Á Châu Tự Do cho bà gửi lời chào tạm biệt đến nhân dân và đất nước Uyghur, vì trong nước vẫn chưa ai được biết tin bà được phóng thích và được đưa sang Mỹ. Chồng của bà là ông Sidik Haji Rouzi, vui mừng phát biểu rằng sự kiện này là một thắng lợi cho nhân quyền của người Uyghur.

Nữ triệu phú nổi tiếng

Bà Rebiya Kadeer, năm nay 58 tuổi, có 11 người con, trong số này có 5 người đang định cư tại Mỹ. Tuy xuất thân từ một gia đình nghèo khó, nhưng người phụ nữ kiên cường này đã không khuất phục trước số phận. Với ý chí và nghị lực bản thân, bà đã vươn lên thành một nữ triệu phú nổi tiếng, một mẫu phụ nữ Uyghur thành công trong xã hội.

Không chỉ làm chủ một công ty thương mại lớn, bà còn là thành viên thường trực của Phòng Thương Mại vùng tự trị Uyghur tại Tân Cương, phía Tây Bắc Trung Quốc, và là gương mặt nổi bật trong cộng đồng sắc tộc thiểu số Uyghur vì những hoạt động tranh đấu cho nữ quyền. Bà chính là người sáng lập nên phong trào mang tên Hàng ngàn Bà mẹ nhằm phát huy quyền lợi phụ nữ.

Tích cực giúp đỡ cộng đồng

Thành đạt, giàu sang, có danh tiếng và địa vị trong xã hội, nhưng đó không phải là những gì đặc biệt nơi người phụ nữ này. Điều đáng nói ở đây là chính là sự chia sẽ và tấm lòng bà dành cho đồng bào của mình. Bà đã sử dụng khả năng tài chánh cá nhân để đào tạo, cung cấp việc làm, và tích cực giúp đỡ cho cộng đồng thiểu số người Uyghur.

Những đóng góp của bà cho xã hội đã được nhà nước Hoa Lục ghi nhận qua việc chỉ định bà vào Hội nghị Tham vấn Chính trị Nhân dân Trung Hoa, một cơ quan cố vấn cấp quốc gia. Bà cũng đã từng được chính phủ Trung Quốc cử đi tham dự Hội nghị Phụ Nữ Quốc Tế năm 1995 do Liên Hiệp Quốc tổ chức.

Từ cuối những năm 90, nhà cầm quyền Bắc Kinh bắt đầu để mắt tới những hoạt động của bà Rebiya Kadeer tại khu vực tự trị Tân Cương có đa số cư dân theo đạo Hồi, cùng những lời chỉ trích thẳng thắn của chồng bà về sự cai trị của Trung Quốc tại miền đất giàu dầu mỏ này.

Năm 1996, chồng của bà là ông Sidik Haji Rouzi, cũng là một cựu tù nhân chính trị, đã rời xứ sang Mỹ định cư. Một năm sau đó, chính quyền tịch thu giấy thông hành của bà Kadeer và bắt đầu sách nhiễu, kiểm soát, cấm đoán những hoạt động của bà. Tới năm 1998 thì bà bị loại ra khỏi vào Hội nghị Tham vấn Chính trị Nhân dân Trung Hoa.

Bị bắt vì tội cung cấp thông tin mật

Nhà nước Trung Quốc ra lệnh bắt giam bà từ tháng 8 năm 1999. Trong một phiên toà kín hồi tháng 3 năm 2000, bà đã bị kết án 8 năm tù với các tội danh cung cấp thông tin mật của quốc gia ra nước ngoài, cố ý ly khai, và âm mưu lật đổ nhà nước. Cơ sở kết tội chủ yếu dựa trên việc bà đã gửi những bài báo địa phương viết về cách cư xử của nhà cầm quyền Trung Quốc đối với người dân Uyghur sang Mỹ cho chồng của mình.

Trong những năm tháng bị giam cầm, sức khỏe của bà bị suy sụp trầm trọng vì những điều kiện sinh hoạt khắc nghiệt như thiếu lương thực, tình trạng vệ sinh tồi tệ, lại không có phương tiện điều trị thuốc men.

Đến đầu năm ngoái, bà được giảm án xuống còn 7 năm. Dưới áp lực liên tục của cộng đồng quốc tế đối với nhà nước Trung Quốc, cuối cùng, bà Kadeer đã được trả tự do sau hơn 5 năm ngồi tù .

Các tổ chức nhân quyền quốc tế đều lên tiếng tán dương hành động phóng thích bà Kadeer của nhà cầm quyền Trung Quốc. Tổ chức Ân xá quốc tế tại Hoa Kỳ gọi đây là một thắng lợi đáng mừng, đồng thời nhấn mạnh đây chính là dấu hiệu cho thấy không một chính phủ hay quốc gia nào trên thế giới có thể cố tình làm ngơ trước áp lực kiên trì của quốc tế, của những nhà hoạt động nhân quyền trên thế giới.

Niềm vui chưa trọn vẹn

Tuy nhiên, vẫn theo Ân xá Quốc tế, thì niềm vui này chưa được trọn vẹn khi vẫn còn nhiều tù nhân lương tâm khác tại Trung Quốc đang bị giam cầm vô lý. Trong số này có những người biểu tình trong vụ thảm sát tại quãng trường Thiên An Môn hồi năm 1989. Tổ chức này khẳng định sẽ tăng cường nỗ lực vận động phóng thích nhiều tù nhân lương tâm hơn nữa.

Ngay trong ngày bà Kadeer được phóng thích, giới chức Hoa Kỳ khẳng định Washington đã huỷ bỏ kế hoạch đưa vấn đề nhân quyền của Hoa Lục ra bàn hội nghị của Ủy ban Nhân quyền Liên Hiệp Quốc tại Geneva năm nay vì đã có những tiến bộ trong lĩnh vực này.

Dĩ nhiên chúng tôi rất vui mừng khi hay tin. Tối nay chúng tôi sẽ tổ chức kỷ niệm sự kiện này. Song, hiện vẫn còn hàng ngàn tù nhân chính trị đang bị giam cầm tại Trung Quốc. Cho nên chúng tôi vẫn phải tiếp tục đấu tranh, yêu cầu Hoa Lục phải tôn trọng nhân quyền.

Tuy nhiên, thông tin này đã gặp phản đối từ rất nhiều cơ quan hoạt động nhân quyền, nhất là các tổ chức của người Uyghur tại hải ngoại, dẫn chứng rằng, trên thực tế, sự đáp áp của nhà cầm quyền Bắc Kinh đối với người dân Uyghur vẫn ngày một gia tăng. Bên cạnh đó, hiện vẫn còn rất nhiều tù nhân lương tâm bị bắt bớ giam cầm tuỳ tiện tại xứ này.

Ông Arne Lynngard, đại diện tổ chức nhân quyền mang tên "Sáng hội Rafto" có trụ sở tại Nauy, tổ chức tham gia trong việc vận động chính quyền Hoa Lục phóng thích bà Kadeer, phát biểu cảm tưởng của mình trong ngày bà Kadeer được trả tự do: "Dĩ nhiên chúng tôi rất vui mừng khi hay tin. Tối nay chúng tôi sẽ tổ chức kỷ niệm sự kiện này. Song, hiện vẫn còn hàng ngàn tù nhân chính trị đang bị giam cầm tại Trung Quốc. Cho nên chúng tôi vẫn phải tiếp tục đấu tranh, yêu cầu Hoa Lục phải tôn trọng nhân quyền."

Theo nhận xét của giới quan sát thời cuộc, những cuộc phóng thích tù nhân lương tâm của nhà nước Hoa Lục thường nhắm vào thời điểm các cuộc viếng thăm ngoại giao của giới chức quốc tế. Trường hợp của nữ tù nhân lương tâm Kadeer cũng tương tự.

Bà được trả tự do trước khi ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice thực hiện chuyến viếng thăm chính thức đến Trung Quốc, và trước thềm các cuộc đàm phán giữa Bắc Kinh và Liên hiệp Châu Âu về vấn đề bãi bỏ lệnh cấm vận võ khí cho Trung Quốc.

Theo bản báo cáo nhân quyền năm 2004 của Bộ ngoại giao Hoa Kỳ, những người quốc tịch Uyghur vẫn thường bị lãnh các bản án dài hạn, mà thậm chí là bị tử hình với tội danh ly khai.

Trang Phụ Nữ tuần này xin kết thúc với lời chúc mừng người phụ nữ tài đức của đất nước Uyghur, người đã có nhiều cống hiến cho công cuộc đấu tranh vì dân chủ của xứ sở. Mong được đón tiếp quý vị trong 1 chuyên đề mới, trên làn sóng này, vào tuần sau.

Ý kiến (0)

Xem tất cả ý kiến.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang