Tình hình kinh tế Nga: điềm báo cho tình thế khó khăn của toàn cầu?


2004.07.19

Sergei Blagov Tình hình kinh tế thế giới hiện rất thuận lợi cho sự phát triển kinh tế Nga. Tuy nhiên, ngay tại nước Nga, thì nhiều ngân hàng tư nhân đang đứng trước nguy cơ phá sản, trong khi vụ án tập đoàn dầu mỏ lớn nhất của Nga là Yukos lại đang diễn biến phức tạp. Phải chăng những vấn đề kinh tế của Nga chính là điềm báo trước cho một tình thế khó khăn của toàn thế giới?

Bấm vào đây để nghe bản tin này
Rightclick to download this audio

Về số phận của tập đoàn dầu mỏ lớn nhất nước Nga là Yukos, thì càng ngày khó hiểu. Chính phủ Nga đẩy mạnh chiến dịch chống Yukos trong khi những cổ đông chính của công ty này hoặc bị bắt giam, hoặc đang trốn ra nước ngoài.

Dù tổng thống Vladimir Putin vừa nói là không nên làm cho Yukos bị phá sản, những cơ quan thẩm quyền đã giáng cho Yukos khá nhiều đòn mới. Theo phán quyết của Toà án Trọng tài kinh tế Mátxcơva, thì Yukos phải thanh toán các khoản nợ thuế hai năm 2000 và 2001 trong 3 tháng nếu không muốn bị phá sản. Khỏan nợ ấy là 3.4 tỷ USD, và ngày 8 tháng 7 vừa rồi là thời hạn chót. Yukos đã không thể thanh toán nợ, nên toà án sẽ chuyển tài sản của công ty vào Quỹ tài sản liên bang Nga để bán đấu giá. Toà có thể dành quyền quản lý tập đoàn. Trong trường hợp đó, ban quản lý trọng tài do nhà nước bổ nhiệm sẽ điều hành Yukos, để bảo đảm việc thanh toán nợ.

Phía Yukos thì nói là họ có thể thanh toán được gần 8 tỷ đô la Mỹ, gồm cả nợ thuế lẫn tiền phạt, nếu được gia hạn thêm 3 năm. Họ đề nghị chính phủ chấp nhận thời hạn ấy, trong nỗ lực giúp Yukos thoát khỏi nguy cơ phá sản. Trước đó, cựu Chủ tịch Yukos ông Mikhail Khodorkovsky, hiện đang bị cáo buộc tội danh gian lận và trốn thuế, đã đề nghị lấy 32 phần trăm cổ phần của mình tại tập đoàn để thanh toán một phần nợ Chính phủ.

Vụ bê bối tài chính của tập đoàn dầu mỏ Yukos bắt đầu nổ ra từ tháng 7 năm ngoái. Đến cuối tháng 10, ông Khodorkovsky, 41 tuổi, đã bị bắt với 7 tội danh, trong đó có trốn thuế và lừa đảo. Với những tội danh ấy, ông có thể phải chịu mức án 10 năm tù giam. Có người cho rằng vụ án Yukos mang tính chất chính trị, vì trước khi bị bắt ông Khodorkovsky đã ủng hộ các đảng phái đối lập. Tuy nhiên, khoảng ba phần tư dân chúng Nga vẫn ủng hộ Tổng thống Putin. Hơn thế nữa, gần một nửa dân Nga cho rằng những sự kiện xung quanh Yukos đang đẩy uy tín của tổng thống Putin lên cao.

Nhiều nhà quan sát, cả Nga lẫn quốc tế, đã cảnh cáo rằng vụ án Yukos, nhất là việc đưa tài sản của công ty vào sở hữu nhà nước sẽ tác động xấu đến môi trường đầu tư tại Nga. Vì thế, ngày 12 tháng 7, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã chỉ thị cho ngành ngoại giao củng cố mối liên quan giữa kinh tế Nga với kinh tế thế giới, và đồng thời nâng cao uy tín quốc tế của Nga.

Phải nói rằng hiện nay, tình hình kinh tế thế giới hết sức thuận lợi cho Nga, vì giá dầu vẫn cao. Trong 6 tháng đầu năm nay, Nga đã sản xuất một khối lượng dầu kỷ lục: gần 224 tỷ tấn, tức là 9 triệu thùng/ngày, một con số chưa từng có kể từ khi Liên Xô tan rã năm 1991. Trong số đó, tập đoàn Yukos chiếm vị trí hàng đầu với sản lượng trung bình mỗi ngày đạt 1.7 triệu thùng. Trong nửa đầu năm nay, Nga đã xuất khẩu hơn 89 tỷ tấn dầu, trung bình 3.6 triệu thùng dầu một ngày, tăng 22% so với cùng kỳ năm ngoái. Nhờ thế, mức dư trữ ngoại tệ Nga đã đạt tới mức chưa từng có là gần 90 tỷ USD.

Mặc dầu như vậy, nhiều ngân hàng tư nhân Nga vừa trải qua một giai đọan đầy khó khăn. Tháng trước, hai ngân hàng tư nhân – là Sodbiznesbank, Guta và CreditTrust - bị rút giấy phép và phá sản. Qua đầu tháng 7 này, ngân hàng Alfa, vốn là ngân hàng tư nhân lớn nhất của Nga, cũng gặp khó khăn, khi khách hàng rút 160 triệu USD (tức gấp 10 lần số với mức rút tiền bình thường). Trước tình hình ấy, ngân hàng nhà nước Nga đã phải yểm trợ gần 4.5 tỷ USD để trấn an giới ngân hàng tư nhân.

Những diễn biến vừa kể đã khiến một số nhà quan sát đặt câu hỏi: Phải chăng những vấn đề kinh tế của Nga chính là điềm báo trước của một cuộc khủng hoảng toàn cầu mới? Ngừơi ta còn nhớ là hồi năm 1997, Thái lan là điểm khởi đầu của cuộc khủng hỏang kinh tế Á châu, và sau đó trở thành một vấn đề cho kinh tế toàn cầu. Nay thì nền kinh tế của Nga lớn hơn so với Thái Lan. Hơn nữa, do đe dọa của khủng bố quốc tế, nên hiện nay kinh tế thế giới không ổn định bằng những năm cuối thế kỷ 20. Giới quan sát tiên đóan rằng, cho dù những vấn đề kinh tế của Nga không đủ để khởi động một khủng hoảng toàn cầu, thì ít nhất, chúng cũng đủ để gây một tâm lý lo âu nơi các nhà đầu tư quốc tế.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.