Thực tế đời sống nông thôn Việt Nam

2007-12-15
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này

Nam Nguyên, phóng viên đài RFA

Báo cáo Phát triển Thế giới 2008 của Ngân Hàng Thế Giới vừa được công bố ngày 11/12 tại Hà Nội với chủ đề ‘Tăng cường nông nghiệp cho phát triển’. Báo chí Việt Nam ghi nhận vấn đề này như thế nào trong bối cảnh nông nghiệp và xã hội nông thôn Việt Nam. Đây là đề tài chúng tôi chọn đọc báo trên mạng hầu quí thính giả.

farmerRice200.jpg
Nông dân Việt Nam vẫn còn bị tụt sa trong quá trình hội nhập. RFA file photo.

Phúc trình của Ngân hàng Thế giới

VietnamNet có lẽ là báo điện tử tỏ ra quan tâm nhất tới bản báo cáo vừa nói của Ngân Hàng Thế Giới. Tờ báo đã đưa lên mạng 3 bài liên tiếp với các tựa bài gây được sự chú ý của người đọc. Đó là ‘Việt Nam vẫn loay hoay với bài toán nông nghiệp, nông thôn’; ‘Xây nền nông nghiệp giá trị cao, Việt Nam khó với?’ và ‘Việt Nam chưa chuyển dịch được cơ cấu lao động’.

Ba tựa bài vừa nói hầu như đã gói ghém hết thực tế của nông nghiệp nông thôn Việt Nam nếu phải nhanh chóng đi theo theo khuyến cáo của Ngân Hàng Thế Giới, hầu tiến tới một nền nông nghiệp mới có giá trị cao và giảm được cái nghèo.

Trước khi đi sâu vào các thực tế của nông nghiệp nông thôn Việt Nam, VietnamNet đóng khung phần tóm lược: ‘Báo cáo phát triển thế giới 2008 là báo cáo lần thứ 30 trong chuỗi ấn phẩm dạng này. Đây là lần thứ 2 báo cáo phát triển bàn về vấn đề nông nghiệp. Báo cáo tập trung trả lời ba câu hỏi lớn: Nông nghiệp có thể đóng góp gì cho phát triển? đâu là những công cụ hữu hiệu để sử dụng nông nghiệp cho phát triển; và làm thế nào để thực hiện có có hiệu quả nhất chương trình nông nghiệp cho phát triển.

Theo tường thuật của VietnamNet: ‘Đổi mới nông nghiệp để giảm nghèo ở nông thôn Việt Nam là vấn đề cấp thiết được đặt ra trong dịp công bố báo cáo phát triển thế giới 2008, đặc biệt trong bối cảnh nguồn lực cho phát triển nông nghiệp Việt Nam đã tới hạn, nông nghiệp đã đuối sức trong cuộc cạnh tranh toàn cầu.’

Vietnam Net trích lời TS Đặng Kim Sơn, Viện trưởng Viện chính sách và Chiến lược phát triển NNNT nhận định rằng, nông nghiệp luôn là lĩnh vực mở đầu cho những chính sách đổi mới của Việt Nam. Ông Sơn xem đây là sự thành công với nguyên nhân cơ bản nhất là việc tạo điều kiện cho ngừơi dân tiếp cận các tài nguyên quan trọng là đất và nước.

Tuy nhiên, nguồn lực phát triển cho nông nghiệp, đặc biệt là tài nguyên đất và nước của Việt Nam đang tới hạn. Ông Sơn nhấn mạnh rằng trong 20 năm qua, 300 nghìn ha đất trồng lúa đã mất đi do quá trình công nghiệp hoá và nhiều nguyên nhân khác, con số thực tế còn cao hơn gấp bội.

Trong dịp trả lời Nam Nguyên, TS Đặng Kim Sơn từng nhận định: “Việt Nam là một trong các nước có tỷ lệ canh tác trên đầu người rất thấp. Không những đất mà nước cũng như các tài nguyên khác trong tương lai cũng trở nên giới hạn.”

Theo VietnamNet, TS Đặng Kim Sơn thêm rằng, giá thành lao + động sản xuất nông nghiệp khá cao và chỉ có khoa học công nghệ là vô hạn mà Việt Nam chưa tiếp cận đầy đủ. Những ngừơi nông dân đã nghèo, lại không có điều kiện tiếp cận khoa học công nghệ, kiến thức, do đó khó chuyển giao khoa học, công nghệ để họ thực sự làm chủ.

Ông Đặng Kim Sơn cho rằng cùng với lạm phát tăng nhanh, gánh nặng đang đè lên vai nông nghiệp và nông dân, đặc biệt là người nghèo ở nông thôn. Nông nghiệp và nông dân đều đã đuối sức. Câu hỏi mà ông Sơn đặt ra là làm thế nào trợ lực cho hơn 10 triệu nông dân nghèo sản xuất nhỏ lẻ, manh mún sang nền nông nghiệp qui mô lớn, mở rộng kinh tế hợp tác?

FarmerWto200.jpg
Giải pháp nào cho nhà nông Việt Nam? RFA file photo.

Làm sao để đảm bảo 70% người lao động nông thôn không bị bỏ rơi trong quá trình công nghiệp. Đó là những câu hỏi lớn đối với các nhà hoạch định chính sách phát triển nông nghiệp nông thôn và nông dân Việt Nam.

Chúng tôi đặt câu hỏi với một chuyên gia ở khu vực được xem là vựa lúa lớn nhất Việt Nam. TS Lê Văn Bảnh Viện trưởng Viện Lúa Vùng Đồng bằng sông Cửu Long đã đưa ra nhận xét của ông:

“Thực chất hiện nay nhiều thành phố đã làm công nghiệp nên thu nhập nhiều hơn, do vậy một số thanh niên nông thôn đi về thành phố tạo nên hiện tượng đô thị hoá. Múôn giữ chân người lao động ở nông thông chúng tôi phải thứ nhất nâng cao giải pháp sản xuất trong nông nghiệp để nâng thu nhập cho nông dân. Muốn vậy phải ứng dụng kỹ thuật cao tăng năng suất tăng chất lượng để tăng thu nhập. Và một phần nữa là phải phát triển công nghiệp ở nông thôn bằng các khâu sơ chế, nhà máy chế biến sản phẩm ngay tại nông thôn để giữ lại lao động nông thôn hầu có thể phát triển nông thôn. Nếu không sẽ có hiện tượng đô thị hoá gây khó khăn cho xã hội.”

Giải pháp nào cho nông thôn Việt Nam?

Trong bài thứ hai ‘Xây nền nông nghiệp giá trị cao, Việt Nam khó với?’ Nhà báo Hà Yên của VietnamNet nói rằng, Báo cáo phát triển 2008 của Ngân hàng Thế Giới đã thực sự gợi mở cho nhà chức trách Việt Nam về việc ra quyết sách phát triển nông nghiệp thời kỳ hội nhập. Song, còn quá nhiều lực cản làm chậm quá trình páht triển nền nông nghiệp giá trị cao ở Việt Nam.

VietnamNet trích lời ông Martin Rama, chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân Hàng Thế Giới tại Việt Nam, theo đó ‘Tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam cho đến nay đã đem lại lợi ích cho cả vùng đô thị và nông thôn. Năm 1993, có tới 2/3 dân số nông thôn được coi là nghèo. Ngày nay số lượng này giảm xuống chỉ còn 1-5.

Tuy nhiên ông Martin Rama đặt vấn đề, khi Việt Nam chuẩn bị bước vào vị thế là nước có mức thu nhập trung bình và cao hơn, vấn đề đặt ra là liệu sự phát triển có lợi cho tất cả mọi người còn tồn tại nữa không? đại diện của Ngân hàng thế giới khuyến cáo, phải cải thiện năng suất nông nghiệp và tạo cơ hội cho ngừơi nghèo ở nông thôn và các dân tộc thiểu số là cần thiết để không ai bị bỏ rơi.

Vẫn theo VietnamNet, ông Derek Byerlee một trong các chủ biên của Báo Cáo Phát Triển 2008, khuyến cáo các nước phụ thuộc nông nghiệp trong đó có Việt Nam, về thực tế phải đối mặt với khoảng cách giàu nghèo gia tăng giữa thành thị và nông thôn.

Hiện nay tại Việt Nam, thu nhập ở đô thị gấp gần 4 lần ở nông thôn. Chưa kể những thách thức về môi trường và phát triển một nền nông nghiệp bền vững đang là bài toán khó cho nhiều quốc gia.

Ông Derek Byerlee cho rằng, các nền kinh tế đang chuyển đổi trong đó có VN, phải thực hiện điều gọi là chuyển từ cách mạng xanh sang một nền nông nghiệp mới có giá trị cao và giảm nghèo

Trong cuộc phỏng vấn dành cho Nam Nguyên, TS Lê Văn Bảnh Viện trưởng viện lúa vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long có cách nhìn khác về vấn đề này: “Theo chúng tôi thành phần xã hội nông thôn VN có khác với nhiều nơi khác, do đó phải làm theo kiểu của VN. Từng bước làm dần dần theo kiểu của VN.”

Theo VietnamNet, trong buổi công bố Báo Cáo Phát Triển 2008 của Ngân hàng Thế Giới tại Hà Nội, nhiều tổ chức phi chính phủ như Action Aid, Oxfam bày tỏ những ý kiến trái chiều đối với lập luận của Ngân Hàng Thế Giới. Chẳng hạn việc tự do hoá thị trường đã ảnh hưởng tiêu cực đến ngừơi nông dân. Theo đó nông dân đã mất đi cái quyền tối thiểu của mình là được định đoạt giá sản phẩm của mình, song giờ đây lại bị lệ thuộc vào các công ty lớn các siêu thị.

Ngoài ra còn một vấn đề lớn về đất đai. Theo đó những nông dân sản xuất không hiệu quả sẽ bị lôi ra khỏi sản xuất nông nghiệp; đất đai sẽ rơi vào tay ngừơi có khả năng tích tụ ruộgn đất, trong khi phần lớn dân số nông thôn VN vẫn sống phụ thuộc vào đất đai. Sự kiện bị mất đất cũng tạo ra dư thừa lao động nông thôn.

VietnamNet trích lời ông Chu Tiến Quang, Viện Nghiên cứu Quản Lý kinh Tế Trung ương nói rằng: ‘Phát triển theo hướng thị trường, cạnh tranh đòi hỏi phải có qui mô về vốn năng lực, kỹ năng cùng nhiều điều kiện khác mà các nước nông nghiệp, đang chuyển đổi không hội đủ. Tại các nước hiện đại sản xuất nông nghiệp hoàn toàn dựa trên những yếu tố kỹ thuật, chứ không phải lao động, trong khi ở Việt Nam chủ yếu dựa trên lao động, nguồn lực chưa thoả đáng để phát triển nông nghiệp. Ông Chu Tiến Quang đặt ra câu hỏi rằng ai sẽ là người làm nông nghiệp trong tương lai.

Thưa quí thính giả, rõ ràng là tiến trình phát triển nền nông nghiệp giá trị cao ở Việt Nam còn rất nhiều trở ngại mà để vượt qua nó có thể phải mất vài chục năm.

Ý kiến (0)
Share
Xem toàn trang