Việt Nam nên tận dụng khai thác tài nguyên biển như thế nào?

2008-04-01
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này

Gia Minh, phóng viên đài RFA

Việt Nam luôn đề cao thế mạnh về biển của đất nước mình. Lợi điểm này của Việt Nam cũng được quốc tế thừa nhận. Cụ thể là vào tuần sau từ ngày 7 đến 11 tháng tư, Hà Nội sẽ là nơi diễn ra hội nghị toàn cầu về đại dương. Sinh họat này do Tổ chức Diễn đàn Toàn cầu về Đại dương, Bờ biển và Hải đảo cùng chính phủ, Bộ Nông nghiệp và phát triển Nông thôn Việt Nam đồng tổ chức.

Bảo vệ hệ sinh thái vùng ven biển năm trong chiến lược khai thác biển. AFP PHOTO

Tuy nhiên lâu nay vẫn có đánh giá cho rằng Việt Nam là quốc gia 'đứng trước biển', chứ chưa khai thác được hết mọi tiềm năng thiên nhiên ban tặng.

Vậy cơ quan chức năng Hà Nội đang có những kế họach ra sao để có thể tận dụng thế mạnh về biển của mình?

Thực tế cho thấy trong những năm qua tình hình khai thác các vùng biển của Việt Nam không được thuận lợi do các nguyên nhân cả chủ quan lẫn khách quan. Cơ quan chức năng Việt Nam cũng có những đánh giá và tìm ra biện pháp để giải quyết; nhất là khi cảnh báo về tình hình thay đổi khí hậu trái đất làm dâng nước biển, gây ảnh hưởng trực tiếp đến các quốc gia nằm ven biển như Việt Nam.

Tận dụng và bảo vệ biển

Tiến sĩ Nguyễn Chu Hồi, Viện trưởng Viện Kinh tế và Qui họach Thủy sản thuộc Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn, cho biết những chương trình liên quan mà chính phủ Hà Nội đang và sẽ thực hiện:

Hiện nay việc đầu tiên là phối hợp với các tổ chức quốc tế để đánh giá lại các kịch bản về nước dâng. Thứ hai là phải nâng cao nhận thức cho lãnh đạo và nguời dân ven biển. Chính phủ Việt Nam rất quan tâm việc này. Hiện tượng xảy ra lâu dài nên có thể không thấy hết tác động của nó, vì vậy phải có các nhà khoa học làm cầu nối trung gian đưa kiến thức qua hình ảnh, hiện tượng mô phỏng để nguời ta thấy tác hại của nói.

Nhưng nay công nghệ khai thác chưa cao nên chỉ khai thác ở dạng cụ thể thô, nhưng giá trị phi vật thể thì chưa có nhiều. Chỉ khi nào khai thác được giá trị dịch vụ của biển nhiều thì mới có thể phát triển bền vững.

Thứ đến, bắt đầu phải có các phương án đối phó, tính tóan cân nhắc về nâng cao mặt nước trong các kế họach dài hạn cả thế kỷ. Cho những công trình, thành phố, di sản có tính vĩnh cửu phải tính các giải pháp phòng ngừa.

Tính toán các kịch bản và đưa các giải pháp kỹ thuật. Ví dụ cho bối cảnh nước dâng, cộng với thủy triều lên, và cộng thêm bão thì tính tóan đưa ra thông số cung cấp cho các nhà hoạch định chính sách, để đưa ra hiện trạng công trình ven biển hiện nay. Việc này bao gồm tăng cuờng các hệ thống màng chắn tự nhiên như rừng ngập mặn, rừng cây ven biển v.v.. Chính phủ đưa vào pháp lệnh đê điều là rừng ngập mặn là yếu tố phi công trình bắt buộc phải có cùng với đê.

Thực ra, nước dâng thì dâng từ từ, nhưng dâng sau chu kỳ 10 năm thì cộng hưởng tác động lại lũy kế lên. Tính khắc nghiệt và công phá mạnh mẽ thì nay bắt đầu thấy.

Thực ra, tài nguyên biển nhiều tiềm năng, tính đa dạng tốt, từ cảnh quan thiên niên phục vụ cho du lịch, dầu khí cũng có, tiềm năng phát triển các cảng biển hàng hải, tiền năng cho nghề cá. Nhưng nay công nghệ khai thác chưa cao nên chỉ khai thác ở dạng cụ thể thô, nhưng giá trị phi vật thể thì chưa có nhiều. Chỉ khi nào khai thác được giá trị dịch vụ của biển nhiều thì mới có thể phát triển bền vững.

Vừa rồi chính phủ phải cân nhắc lại vì thủy sản ở vùng ven biển một số nơi cạn kiệt do phá sinh cảnh và hệ sinh thái. Sắp đến phải tính đến liên doanh và bớt đi lượng tàu thuyền bé đi để nguồn lợi phục hồi . Rồi phải tính đến khoanh một số vùng biển luân chuyển để đánh cá theo kiểu 'cuốn chiếu'. Năm ngoái chính phủ có ra nghị định 123 về giao quyền sử dụng mặt nước cho cộng đồng dân cư ở từ khỏang 6 hải lý vào đến bờ, cửa sông.

Cuốn chiếu thì phải giải quyết việc làm cho dân trong một số năm, làm như Nam Phi trong trồng rừng. Cần có can thiệp về tổ chức và phối hợp giữa các cộng đồng với nhau. Ngành thủy sản đang có tiến hành việc đồng quản lý giữa nhà nước và nhân dân thì khi đó nguồn lợi mới phục hồi được.

080401-danhcabienVungTau_200.jpg
Ghe đánh cá ở Vũng Tàu. AF PHOTO

Với bờ biển dài chừng 3 ngàn kilômét, Việt Nam được xem là cửa ngõ ở Biển Đông ra đến nhiều khu vực trên thế giới với hệ thống cảng biển khá phong phú. Theo kế họach sắp tới một số cảng lớn sẽ được xây dựng để thu hút tàu hàng đường biển qua lại khu vực Biển Đông. Từ năm 2005, chính phủ Hà Nội đã phê duyệt kế họach xây dựng một cảng trung chuyển lớn tại Vịnh Vân Phong thuộc tỉnh Khánh Hòa nhằm tận dụng thế mạnh hàng hải của Việt Nam.

Cần xây thêm cảng

Tiến sĩ Trương Đình Hiển, một chuyên gia nghiên cứu về biển của Việt Nam, góp ý về kế hoạch này:

Tôi nghĩ còn nhiều chỗ như ở Vịnh Chân Mây, vì vịnh này sâu và kín gió, không phải đào bới lấy mặt bằng. Nơi này nối với đường 9 đi qua Hành lang Đông- Tây, qua Tiểu vùng Mekong. Cho vùng Vân Phong, người ta nói sẽ làm đường sắt, nhưng nếu làm một kilômét đường ở địa hình phức tạp như thế sẽ rất khó khăn trong thực tế.

Hồi trước ở Chân Mây, Tập đòan Scott của Mỹ đã có trình xin làm một cảng trung chuyển. Ông chủ tập đoàn đã nghiên cứu nhiều nơi từ Thái, Myanmar, Lào… Họ đã phân tích về số liệu về thị trường, tài chính, điều kiện tự nhiên rất đầy đủ.

... vấn đề qui họach một cảng phải lâu dài, tầm nhìn phải ít nhất 30-40 năm và ngay cả 100 năm. Khi xưa ông Nguyễn Hữu Cảnh tìm ra cảng Sài Gòn, 300 năm sau vẫn còn giá trị.

Mỗi cảng có một đặc thù riêng mà nơi khác không thể thay thế đuợc. Vịnh Chây Mây nước sâu từ biển đi vào chứ không như Cảng Cái Lân, vốn nước sâu chỉ ở ngòai biển thôi chứ đi vào luồng lạch chỉ có 6 mét . Cảng Đà Nẵng có hạn chế là vịnh quay ra hướng Bắc. Dù Nhật có giúp làm đê chắn sóng nhưng không thể khử được phản xạ sóng đánh vào bờ đưa vào cảng. Độ sâu của Đà Nẵng cũng hạn chế hơn Chân Mây. Nhưng cụm Đà Nẵng- Chân Mây sẽ bổ sung cho nhau.

Qui hoạch cũ tôi có biết. Nhưng vừa rồi có công bố là qui hoạch cũ đã lạc hậu, và bây giờ làm cái mới. Làm cái mới như thế nào thì tôi chưa được đọc. Theo tôi vấn đề qui họach một cảng phải lâu dài, tầm nhìn phải ít nhất 30-40 năm và ngay cả 100 năm.

Có ý kiến cho rằng hai cảng gần nhau thì không tốt. Nhưng theo tôi, nhiều cảng có thể thay thế cho nhiều ô tô để vận tải hàng hóa cho các khu kinh tế, khu công nghiệp. Một con sông lớn phải có nhiều mương rạch nhỏ chứ không thể đắp hết mương lạch nhỏ để lại một con sông lớn thôi.

Đối với những chiến lược mới về biển chính phủ Việt Nam mới đưa ra trong năm, chuyên gia Trương Đình Hiển tỏ ý hoài nghi:

Khi xưa ông Nguyễn Hữu Cảnh tìm ra cảng Sài Gòn, 300 năm sau vẫn còn giá trị. Mới năm 2005 có qui hoạch, mà nay qui hoạch lại thì tôi không hiểu và thấy làm sao có thể triển khai cho ổn định được.

Ý kiến (0)
Share
Xem toàn trang