Phỏng vấn đặc-biệt Tổng-thống Clinton

2000-11-19
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này

Lời giới thiệu: Tối Chủ-nhật 19 tháng 11-2000, trong dịp nghỉ chân ở Alaska để cho chiếc chuyên-cơ Air Force One của ông dừng lại lấy xăng, Tổng-thống Hoa-kỳ Bill Clinton đã đành cho Đài Á-châu Tự do một cuộc phỏng vấn đặc-biệt. Đây là cuộc phỏng vấn đầu tiên mà ông dành cho một cơ-quan truyền thông từ lúc ông rời Sài-gòn để trở về Mỹ sau chuyến viếng thăm Việt-nam lịch-sử của ông. Nhân dịp này, ông đã cho người phỏng vấn biết kết-quả về chuyến đi Việt-nam, bàn các đề-tài từ hiệp-định thương mại đến vấn-đề nhân-quyền và tương-lai bang-giao Mỹ-Việt. Sau đây là nội-dung cuộc phỏng vấn. NGUYỄN NGỌC BÍCH: Xin kính chào Tổng-thống. Chắc là Tổng-thống cũng đã mệt lắm rồi. Vì vậy nên chúng tôi rất biết ơn Tổng-thống đã dành cho Đài Á-châu Tự do cuộc phỏng vấn đầu tiên của TT sau khi rời Việt-nam. Câu hỏi đầu tiên tôi xin hỏi là: Tổng-thống có được khỏe không? Tổng-thống có nghĩ là mình đã hoàn-tất được mục-tiêu trong chuyến đi đầu tiên này do một vị TT Hoa-kỳ sang một nước Việt-nam thống nhất không? Ô. CLINTON: Có, tôi cho là chuyến đi rất thành công. Trước hết là vì chúng tôi có cơ-hội chứng-kiến và ủng-hộ những nỗ lực đang được thực-hiện ở Việt-nam để tìm kiếm những người Mỹ mất tích từ hồi còn chiến-tranh Việt-nam và tiếp-tục cộng-tác với chính-phủ Việt-nam trong công-tác này. Chúng tôi cũng đã trao cho phía bên kia mấy trăm nghìn trang tài-liệu để họ có thể dùng vào việc tìm kiếm khoảng 300 000 người Việt-nam mất tích trong chiến-tranh. Tôi còn nghĩ là chuyến đi quan-trọng vì, theo tôi, nó góp phần thúc đẩy sụ tiến-bộ về mặt kinh tế của Việt-nam, một điều sẽ dẫn đến một xã-hội cởi mở hơn. Và thứ ba là nó quan-trọng ở chỗ tôi có dịp lên truyền hình toàn-quốc ở Việt-nam để nói về loại tương-lai mà tôi mong là chúng ta sẽ chia xẻ được với nhau cũng như tôi nói lên được hy-vọng là sẽ có thêm cởi mở và tự do hơn bây giờ. Cuối cùng, tôi cũng đã có mấy buổi thảo-luận và bầy tỏ cả những bất đồng ý-kiếnỞtrình bầy một cách xây dựngỞvới cấp lãnh-đạo ở Việt-nam. NNB: Vâng, bài diễn-văn của TT ở Đại-học Hà-nội rất đáng chú ý và tôi nghĩ, cũng đã để lại một ấn-tượng mạnh trên cả nước Việt-nam. Vì đây là lần đầu tiên TT đến Việt-nam, TT có thể cho chúng tôi biết cảm-tưởng chung của TT về đất nước Việt-namỞít ra cũng phần nào mà TT đã trông thấyỞcũng như về dân-tộc Việt-nam được không ạ? Người dân thường có nồng nàn đón tiếp TT không? Ô. CLINTON: Họ rất dễ thương và tận-tình đón tiếp chúng tôi. Rõ ràng là họ để ý đến chuyến đi và những thành-phần trẻ mà tôi có dịp nói chuyện với đều mong mỏi là Việt-nam và Hoa-kỳ sẽ có những liên-hệ chặt chẽ hơnỞdo đó tôi thấy rất ấm lòng. Tôi cũng rất chú ý đến những đổi thay đang xảy ra mở miền Bắc Việt-nam. Tôi cho rằng hiện đang có rất nhiều tiền đầu tư vào Hà-nội, nhiều doanh-nghiệp mới dựng lên và nhiều đổi thay mà theo tôi sẽ làm cho miền Nam, miền Bắc có thể sẽ bớt xa cách nhau về mặt đời sống kinh tế và ngay cả trong lối nhìn chính-trị của người dân, ít nhất cũng trong các thành-phố. Tôi chỉ đi thăm có một làng thôi, đó là chỗ đang có đào quật để tìm di-cốt của một phi-công Mỹ. NNB: Người ta cho rằng ở Việt-nam hãy còn một khoảng cách khá xa giữa tiềm-lực và thực-tế. Tổng-thống có cảm-tưởng là người dân nóng lòng được trông thấy tiến-bộ hơn không, nhất là trong giới trẻ. Hay là đúng như chính-quyền Việt-nam nói là người dân khá hài lòng với bước tiến hiện-tại, như đang xảy ra trong lúc này? Ô. CLINTON: Tôi cho rằng họ hiểu là đất nước họ có khá hơn xưa và họ thích, họ bằng lòng điều này. Nhưng cảm-tưởng của tôi là họ còn muốn đi nhanh hơn thế nữa, càng nhanh càng tốt. Nói gì thì nói, 60% dân-số Việt-nam giờ đây ở dưới tuổi 30. Và tôi cho là họ ý-thức rất rõ ràng là họ còn phải đổi thay nhiều hơn nữa thì mới bắt kịp với chỉ riêng một chuyện là tiếp-tục tạo công ăn việc làm. Như ông biết đó, họ cần 1 triệu 4 việc làm mới mỗi năm. Vào buổi sáng ngày cuối cùng tôi có mặt ở Việt-nam, tôi có một cuộc thảo-luận bàn tròn rất thích thú với một số người trẻ Việt-nam, nam nữ đủ cả, tuổi từ khoảng 20 hơn đến khoảng 34-35 và họ thuộc đủ mọi thành-phần. Có người làm cho hãng Cargill, công-ty quốc-tế khổng-lồ chuyên buôn bán ngũ cốc, có người coi văn-phòng Saatchi & Saatchi ở Việt-namỞhãng quảng-cáo lớn ở Luân-đônỞvà cũng có người giữ chức-vụ trong Đảng CSVN và đủ loại người khác nữa. Nhưng điều hay nhất đối với tôi là họ đều đặt ra mấy câu hỏi lớn, đó là ta cần có bao nhiêu tự do cá-nhân trong đời ta. Loại quyết-định nào cần dành có cá-nhân và loại nào thì cần có sự quyết-định của cả gia-đình hay cả làng, cả nước và cả chính-phủ? Bao nhiêu phần trong một chương-mục cần là chuyện của riêng mình và bao nhiêu phần là công-chúng có quyền ngó vào? Cái ông cầm đầu chính-quyền ở Thành-phố Hồ Chí Minh rất hãnh-diện là họ đã tạo được ra nhiều công ăn việc làm trong khu-vực tư, rằng họ đã giảm bớt được biên-chế ở thành-phố, rằng họ đã giảm đói nghèo được 70% cũng như đã giảm được 70% số người vô gia cư. Do vậy nên tôi cho rằng có rất nhiều người nghĩ rằng nền kinh tế càng trở về trong tay các tư-nhân để họ có quyền kinh doanh theo ý họ thì họ sẽ càng có thêm nhiều tự do cá-nhân đi kèm theo đó. NNB: Theo tôi được biết thì phu-nhân Tổng-thống cũng đã có những lời mạnh dạn để khuyến cáo về nhân-quyền trong buổi nói chuyện của bà vào sáng Chủ-nhật. Ô. CLINTON: Vâng, nhà tôi có gặp một số phụ nữ ở đó. Đó là một điều nhà tôi bao giờ cũng cố gắng làm khi bà ấy đi thăm bất cứ quốc gia nào. Vâng, nhà tôi cũng có nói về nhân-quyền, nhất là về nhân-quyền khi nó ảnh-hưởng đến số-phận của phụ nữ và các thiếu-nữ, đặc-biệt từ khi nhà tôi đi dự hội-nghị phụ nữ toàn-cầu ở Bắc-kinh cách đây ít năm. NNB: Tuyệt. Bây giờ xin Tổng-thống cho biết TT nghĩ sao về Hiệp-định Thương mại Mỹ-Việt? Tổng-thống có thấy chỉ dấu nào là Quốc-hội Việt-nam sẽ phê-chuẩn hiệp-định ấy không? Ô. CLINTON: Tôi nghĩ là họ sẽ phê-chuẩn trong một tương-lai gần. Tôi có cảm-tưởng là họ muốn biết chắc chắn 100% là phía mình, phía Hoa-kỳ cũng sẽ phê-chuẩn. Họ biết là thời-điểm này chưa thuận lợi nhưng theo tôi, phía Mỹ phê-chuẩn ngày nào là họ cũng làm ngay ngày đó. Chúng tôi cũng nói với họ là Hoa-kỳ sẽ bỏ ra đôi ba triệu đô-la một năm trong vòng ba năm tới để đảm bảo là hiệp-định sẽ được thực-thi mau chóng và đầy đủ. Và phía Mỹ cũng đã nói với họ là hàng năm chúng tôi muốn có một cuộc họp cấp cao để vẽ ra chung một chính-sách kinh tế nhắm vào tương-lai và họ cũng đã đồng-ý. Linh-tính bảo tôi là họ muốn rút tới mức tối-đa những quyền-lợi đến từ hiệp-định thương mại này. NNB: Vậy thì Tổng-thống nghĩ là chừng nào thì Quốc-hội Mỹ sẽ phê-chuẫn thỏa-ước? Ô. CLINTON: Ồ tôi nghĩ là họ sẽ phê-chuẩn ngay khi có dịp, nghĩa là có thể vào đầu sang năm. Ông biết đấy, tôi ước ao là mình có thể phê-chuẩn ngay nhưng tôi cho nghĩ thế là không thực-tế. Tôi không nghĩ là Quốc-hội Mỹ có thể nào mà bác bỏ được thỏa-ước này. Vì nó có sự ủng-hộ mạnh mẽ từ mọi phía. NNB: Về một vấn-đề nhạy cảm, Tổng-thống đã rất khéo khi nêu vấn-đề nhân-quyền, tự do tôn-giáo và các quyền tự do dân-chủ ở Việt-nam. Nhưng rõ ràng là Hà-nội vẫn còn tỏ ra rất nhạy cảm về vấn-đề này. Tổng-thống có tiến triển được phần nào trong các cuộc nói chuyện của TT với Tổng-bí-thư Lê Khả Phiêu hay Thủ-tướng Phan Văn Khải về mặt này hay không? Còn theo Tổng-thống thì liệu Hoa-kỳ có thể làm việc được với Việt-nam về chuyện này một cách công-khai, cởi mở không? Ô. CLINTON: Tôi đã có những cuộc nói chuyện rất cởi với cả ba người, ông Thủ-tướng Phan Văn Khải, Tổng-bí-thư Lê Khả Phiêu và Chủ-tịch nước Trần Đức Lương. Và tôi cho rằng một khi họ nhìn ra là phía Mỹ không đòi chỉ bảo Việt-nam về tất cả mọi cục-diện của cuộc sống thì tôi cho là chúng ta... trong một cuộc giao-du thân-tình thì cần phải thẳng thắn với nhau, cả trong những điều ta không đồng-ý với nhau. Do đó nên tôi cho ta phải nói vì sao ta cho rằng nhân-quyền, tự do tôn-giáo và các tự do cá-nhân là cần thiết. Tôi cho rằng chúng ta cần có đối-thoại và với những tiến-bộ kinh tế và xã-hội ở Việt-nam thì mọi sự sẽ đi về một hướng tích-cực. Do vậy nên tôi cho là các vị kế nhiệm tôi cũng sẽ tiếp-tục cuộc đối-thoại này. Tôi không cho là ta có thể bỏ rơi chuyện nhân-quyền hay tự do tôn-giáo trong các mối quan-tâm của chúng ta ở bất cứ đâu trên thế-giới. NNB: Tôi có thể hỏi thêm được một câu thật ngắn không? Ô. CLINTON: Xin cứ tự-nhiên. NNB: Tổng-thống có dịp chơi saxô trong thời-gian TT ở Việt-nam không? Ô. CLINTON: Không, nhưng tôi rất thích âm-nhạc Việt-nam. Tôi có được nghe một người thổi saxô ở bữa tiệc khoản đãi tôi ở Dinh Chủ-tịch nước. Ông ta thổi thật là hay. Tất cả các nhạc-sĩ Việt-nam đều tuyệt, để lại cho tôi một ấn-tượng thật tốt ở bữa tiệc tối đó.

Ý kiến (0)
Share
Xem toàn trang