សកម្មជនការពារបរិស្ថាន អំពាវនាវឲ្យ លោក ចន ឃែរី (John Kerry) រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក អន្តរាគមន៍បញ្ឈប់ទំនប់វារីអគ្គិសនីដនសាហុង (Don Sahong) អំឡុងពេលលោកកំពុងបំពេញទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជា។ ការអំពាវនាវនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីប្រទេសឡាវ បានសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីដ៏ចម្រូងចម្រាសសម្រេចបាន ៣៥ភាគរយ បង្កឲ្យមានការប្រែប្រួលគុណភាពទឹក និងកំពុងប៉ះពាល់ប្រព័ន្ធជីវចម្រុះឆ្លងដែន។
សកម្មជនការពារបរិស្ថាន អះអាងថា ពួកគេខ្វល់ខ្វាយយ៉ាងខ្លាំងពីវាសនាទន្លេមេគង្គ ដែលកំពុងរងការគំរាមកំហែងក្រោមរូបភាពអភិវឌ្ឍន៍ទំនប់វារីអគ្គិសនីដនសាហុង ប្រទេសឡាវ។ លើសពីនេះ ពួកគេបានប្រឹងប្រែងរកមធ្យោបាយដាក់សម្ពាធឲ្យប្រទេសឡាវ បញ្ឈប់គម្រោងនោះ ទោះបីជាពួកគាត់ធ្លាប់រងការគំរាមសម្លាប់ក្តី។
សកម្មជនការពារបរិស្ថាន លោក ជុំ ហួត ដែលបានចុះដល់កោះដនសាហុង កាលពីថ្ងៃទី២៤ មករា ឲ្យដឹងថា ស្ថានភាពតំបន់ដនសាហុង ត្រូវបានអាជ្ញាធរយាមតឹងតែង ហាក់ដូចជាចង់លាក់បាំងព័ត៌មានពីការសាងសង់ទំនប់ បន្ទាប់ពីអាជ្ញាធរឡាវ បានឃាត់ខ្លួនពួកគេកន្លងមក។ លោកកត់សម្គាល់ថា ច្រកកោះសាដាំ (ឡាវ ហៅថា កោះហួដនសាដាំ) និងច្រកហួសាហុង ដែលជាច្រកទំនាក់ទំនងគ្នារវាងឡាវ និងខ្មែរ ត្រូវបានបិទទាំងស្រុង ធ្វើឲ្យរាំងស្ទះចរាចររបស់ត្រី និងបង្កឲ្យប៉ះពាល់ជម្រក និងកន្លែងត្រីពង។
លោកបន្តថា ស្ថានភាពទឹកទន្លេនៅតំបន់នោះរាក់ខ្លាំងខុសប្រក្រតី បន្ទាប់ពីឡាវ បានបិទច្រកសំខាន់ៗដែលជាតំបន់មានលក្ខណៈពិសេសនៃដំណើរការវិវឌ្ឍន៍ប្រព័ន្ធជីវចម្រុះឆ្លងដែន។ លោក ជុំ ហួត ចង់ឲ្យរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក ទទួលយកទុក្ខកង្វល់របស់ពួកគេ អន្តរាគមន៍ទៅប្រទេសឡាវ ឲ្យពិគ្រោះយោបល់ជាមួយប្រទេសដែលជាសមាជិកនៃកិច្ចព្រមព្រៀងគណៈកម្មការទន្លេមេគង្គ ដែលកំពុងរងសម្ពាធធ្ងន់ធ្ងរក្រោមរូបភាពអភិវឌ្ឍន៍ទំនប់ដនសាហុងនោះ៖ «ការព្រួយបារម្ភទៀត គឺសូមប្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរយើងដែលរស់នៅតំបន់ទន្លេមេគង្គ ប្រយ័ត្នការប្រើប្រាស់ទឹកបន្តិច។ ពេលដែលគាត់ហូបត្រី សូមប្រយ័ត្នផង ត្រីពេលដែលវាងាប់ ឆ្អឹងវារលួយអស់»។
ដូចគ្នានេះដែរ ប្រធានក្រុមយុវជនការពារសង្គម និងបរិស្ថាន លោក សែ សាមឌី ដែលបានចុះទៅតំបន់ដនសាហុង នោះ រកឃើញថា ការប្រែប្រួលទឹកក្រោមឥទ្ធិពលសង់ទំនប់ដនសាហុង បង្កឲ្យទឹកមានភាពមិនប្រក្រតី ខណៈត្រី និងកង្កែបងាប់ជាបណ្ដើរៗ។ បញ្ហានេះ លោកសន្និដ្ឋានថា ការប្រើប្រាស់ជាតិគីមីដើម្បីកម្ទេចថ្ម និងប្រើគ្រឿងចក្រសាងសង់ទំនប់ គំរាមកំហែងធ្ងន់ធ្ងរដល់ត្រី និងសត្វផ្សោត។
លោកថា តំបន់ដនសាហុង និងហួសាហុង គឺជាតំបន់អេកូទេសចរណ៍លក្ខណៈធម្មជាតិមានលទ្ធភាពទ្រទ្រង់ការចរាចររបស់ត្រីរាប់ពាន់ប្រភេទ និងជាតំបន់ជម្រកត្រីពងកូន។ ដូច្នេះ ការកសាងទំនប់នោះ នឹងហិនហោចដល់ប្រព័ន្ធជីវចម្រុះឆ្លងដែនធ្ងន់ធ្ងរ រួមទាំងបរិស្ថានធម្មជាតិ។ លោកថា បន្ទាប់ពីតាមដានពីស្ថានភាពដំណើរការសាងសង់ទំនប់ដនសាហុង ក្រុមយុវជន នឹងរៀបចំរបាយការណ៍ជុំវិញការព្រួយបារម្ភរបស់សហគមន៍ ទៅភាគីពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីដាក់សម្ពាធឲ្យប្រទេសឡាវ ពិចារណាគម្រោងនេះឡើងវិញ៖ «ខ្ញុំសូមអំពាវនាវឲ្យសហគមន៍អន្តរជាតិ ជាពិសេស លោក ចន ឃែរី គាត់ស្រឡាញ់បរិស្ថាន ឲ្យគាត់អន្តរាគមន៍ និងធ្វើការជាមួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្តី ជាមួយឡាវ ក្តី ឲ្យផ្តល់សិទ្ធិសេរីភាព និងពិចារណាទៅលើគម្រោងណាផ្សេងៗដែលប៉ះពាល់បរិស្ថាន។ ឡាវ បានចាប់ផ្ដើមសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីដនសាហុង ចាប់ពីខែតុលា ឆ្នាំ២០១៥ ខណៈប្រទេសដែលជាសមាជិក មានកម្ពុជា ថៃ ឡាវ និងវៀតណាម នៅមិនទាន់ឯកភាពគ្នាមុនសាងសង់ទំនប់ដនសាហុង ផ្ទុយពីកិច្ចព្រមព្រៀងគណៈកម្មការទន្លេមេគង្គឆ្នាំ១៩៩៥»។
អតីតមន្ត្រីសម្របសម្រួលបណ្ដាញអង្គការការពារទន្លេបី លោក មៀច មាន ដែលតែងតែចុះតាមដានពីដំណើរការសាងសង់ទំនប់ដនសាហុង អំពាវនាវឲ្យក្រុមស្រាវជ្រាវបរិស្ថានជាតិ និងអន្តរជាតិ ចុះមកតាមដានផ្ទាល់ពីការប្រែប្រួលទឹកជាក់ស្តែង ដើម្បីចងក្រងជារបាយការណ៍ជាក់លាក់ និងជាភស្តុតាងដាក់ជូនគណៈកម្មការទន្លេមេគង្គកម្ពុជា និងសហគមន៍អន្តរជាតិ ដើម្បីអន្តរាគមន៍ឲ្យឡាវ គោរពស្មារតីកិច្ចព្រមព្រៀងគណៈកម្មការទន្លេមេគង្គឆ្នាំ១៩៩៥។ លោកសន្និដ្ឋានដែរថា ការដែលត្រី និងកង្កែបពុលងាប់ ក៏អាចជាផ្នែកមួយឋិតក្រោមឥទ្ធិពលសាងសង់ទំនប់ដនសាហុង ដែលប្រើសារធាតុគីមីដើម្បីបំបែកថ្ម បណ្ដាលឲ្យគុណភាពទឹកប្រែប្រួល៖ «អ្នកពិសោធន៍នៅទីក្រុងភ្នំពេញ សូមឲ្យទៅយកសំណាកទឹកនៅក្នុងតំបន់ជាប់ទំនប់នោះ យកមកធ្វើការពិសោធន៍មើលសិន ដើម្បីបញ្ជាក់ថា អាទឹកដែលចេញពីតំបន់ទំនប់ដនសាហុង នោះ វាអាចមានឥទ្ធិពលជះទៅដល់ការបាត់បង់សត្វផ្សោតទៅថ្ងៃអនាគតដែរឬអត់»។
ទំនប់វារីអគ្គិសនីដនសាហុង កំពុងស្ថិតក្រោមការសាងសង់ មានកម្ពស់ពី ៣០ម៉ែត្រទៅ ៣២ម៉ែត្រ និងមានប្រវែងប្រហែល ៧គីឡូម៉ែត្រ។ ទំនប់នេះមានចម្ងាយប្រមាណ ១.៥០០ម៉ែត្រពីព្រំដែនប្រទេសកម្ពុជា ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ចំណែកលទ្ធភាពផលិតថាមពលអគ្គិសនី គឺមានចាប់ពី ២៤០មេហ្គាវ៉ាត់ទៅ ៣៦០មេហ្គាវ៉ាត់។
ទាក់ទងបញ្ហានេះ អគ្គលេខាធិការគណៈកម្មការទន្លេមេគង្គកម្ពុជា លោក តែ ណាវុធ ធ្លាប់មានប្រសាសន៍ថា កន្លងមក គណៈកម្មការទន្លេមេគង្គកម្ពុជា ធ្លាប់ស្នើឲ្យភាគីឡាវ ធ្វើការសិក្សាឡើងវិញអំពីផលប៉ះពាល់ឆ្លងដែន ប៉ុន្តែភាគីឡាវ អះអាងថា វាគឺជាដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់គេ។ លោកបន្តថា ប្រទេសថៃ និងវៀតណាម ក៏បានស្នើឲ្យភាគីឡាវ សិក្សាបន្ថែមទៀតដែរ។
ជុំវិញការអំពាវនាវនេះ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសអាមេរិក លោក ចន ឃែរី ដែលមាននិន្នាការបរិស្ថាននិយម ធ្លាប់មានបទពិសោធន៍រស់នៅជាក់ស្តែងនៅតំបន់ទន្លេមេគង្គ អំឡុងទសវត្សរ៍ទី៧០ សម័យសង្គ្រាម ក៏ទទួលស្គាល់ពីផលប៉ះពាល់ជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនរាប់សិបលាននាក់ និងផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន ជីវចម្រុះឆ្លងដែន ក្រោមរូបភាពអភិវឌ្ឍន៍ទំនប់វារីអគ្គិសនីដែលរំខានដល់ការចិញ្ចឹមជីវិតពលរដ្ឋរាប់លាននាក់៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។