ជនជាតិដើមភាគតិចម៉ុងតាញ៉ា-វៀតណាម បារម្ភខ្លាចអាជ្ញាធរខ្មែរចាប់បញ្ជូនខ្លួនពួកគេប្រគល់ទៅឲ្យអាជ្ញាធរវៀតណាម វិញ។ ការបារម្ភជាថ្មីទៀតនេះ នៅពេលនាយកមន្ទីរនគរបាលខេត្តយ៉ាឡាយ (Gia Lai) ប្រទេសវៀតណាម បានចុះមកដល់កន្លែងស្នាក់នៅរបស់ជនជាតិម៉ុងតាញ៉ា នៅព្រឹកថ្ងៃទី៧ មិថុនា ក្នុងភូមិត្រពាំងថ្លឹង សង្កាត់ចោមចៅ ខណ្ឌពោធិ៍សែនជ័យ រាជធានីភ្នំពេញ។
នេះជាលើកទីមួយដែលមានមន្ត្រីនគរបាលជាន់ខ្ពស់នៃខេត្តយ៉ាឡាយ របស់វៀតណាម មកដល់អគារស្នាក់នៅរបស់ជនជាតិដើមភាគតិចម៉ុងតាញ៉ា-វៀតណាម ដើម្បីសួរនាំពួកគេ។
ជនជាតិម៉ុងតាញ៉ា ឲ្យដឹងថា ពេលមន្ត្រីនគរបាលវៀតណាម ចុះសួរនាំពួកគេ ក៏មានវត្តមានមន្ត្រីនគរបាលកម្ពុជា និងមន្ត្រីអង្គការសហប្រជាជាតិ ផងដែរ។
ថ្លែងប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរី នៅមុខអគារស្នាក់នៅដែលជាផ្ទះល្វែង ៣ខ្នងជាប់គ្នានៅក្នុងភូមិត្រពាំងថ្លឹង សង្កាត់ចោមចៅ នៅរសៀលថ្ងៃទី៧ មិថុនា ជនជាតិម៉ុងតាញ៉ា ដែលភាគច្រើនចេះនិយាយភាសាវៀតណាម ឲ្យដឹងថា ពេលនាយកមន្ទីរនគរបាលខេត្តយ៉ាឡាយ ចុះជួបពួកគេ មន្ត្រីនគរបាលរូបនេះបាននិយាយលួងលោមឲ្យពួកគេវិលត្រឡប់ទៅរស់នៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម វិញ ដោយសន្យាថានឹងមិនធ្វើបាបពួកគេឡើយ។
ទោះជាបែបនេះក្តី ជនជាតិម៉ុងតាញ៉ា ជិត ១៥០នាក់នោះនិយាយថា ពួកគេមិនជឿលើសម្ដីលួងលោមបញ្ចុះបញ្ចូលរបស់មន្ត្រីនគរបាលរូបនោះឡើយ។ ពួកគេយល់ថា នេះគ្រាន់តែជាល្បិចរបស់រដ្ឋាភិបាលវៀតណាម ធ្វើយ៉ាងណាឲ្យពួកគេត្រឡប់ទៅវិញ ប៉ុន្តែពេលទៅដល់ប្រទេសវៀតណាម ហើយ ពួកគេអាចប្រឈមនឹងការធ្វើបាប ឬការចាប់ដាក់គុកដោយអាជ្ញាធរវៀតណាម ក៏ថាបាន។
ជនជាតិដើមភាគតិចម៉ុងតាញ៉ា-វៀតណាម ទាំងអស់នេះដែលកន្លងមកតែងបារម្ភខ្លាចអាជ្ញាធរខ្មែរចាប់បញ្ជូនពួកគេទៅឲ្យអាជ្ញាធរវៀតណាម វិញនោះ និយាយថា ពេលនេះពួកគេរឹតតែបារម្ភជាងពេលមុនទៀត ដោយហេតុថា នគរបាលវៀតណាម បានស្គាល់កន្លែងស្នាក់នៅរបស់ពួកគេអស់ហើយ ខ្លាចថ្ងៃណាមួយពិសេសនៅពេលយប់ នគរបាលវៀតណាម មកចាប់ពួកគេច្រកចូលឡាននាំខ្លួនទៅកាន់ប្រទេសវៀតណាម វិញ។ ពេលនោះ ពួកគេប្រាកដជាមិនបានសុខឡើយ។
ពួកគេចាត់ទុកការចុះមកដល់កន្លែងស្នាក់នៅដោយនគរបាលវៀតណាម ពេលនេះ ថាជាការគំរាមកំហែងមួយ។ ពួកគេទទូចសុំរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា កុំឲ្យចាប់បញ្ជូនពួកគេត្រឡប់ទៅវៀតណាម វិញ និងស្នើឲ្យឧត្តមស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិ ទទួលបន្ទុកជនភៀសខ្លួនជួយធ្វើយ៉ាងណា ឲ្យពួកគេទទួលបានឋានៈជាជនភៀសខ្លួន ដើម្បីអាចឲ្យពួកគេសុំសិទ្ធិជ្រកកោននៅប្រទេសទី៣។
ប្រធាននាយកដ្ឋានជនភៀសខ្លួននៃអគ្គនាយកដ្ឋានអន្តោប្រវេសន៍ក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក តាន់ សុខវិជ្ជា មានប្រសាសន៍ថា លោកមិនដឹងពីការចុះជួបជនជាតិម៉ុងតាញ៉ា ដោយនគរបាលវៀតណាម ឡើយ៖ «ខ្ញុំអត់ដែលទទួលបានព័ត៌មានអីទេ ព្រោះខាងនេះ រឿងគឺថ្នាក់ Politics ( នយោបាយ ) ថ្នាក់ដឹកនាំលោកជជែកគ្នា តែខាងពួកខ្ញុំមន្ត្រីអនុវត្ត អត់ដែលដឹងកិច្ចការហ្នឹង ខាង UN គេមិនដែលមានទាក់ទងទេ គ្រាន់តែថាឲ្យកម្ពុជា អនុវត្តតាមគោលការណ៍ច្បាប់ដែលកម្ពុជា មានអនុលោមទៅតាមច្បាប់អន្តរជាតិ » ។
ចំណែកមន្ត្រីផ្នែកព័ត៌មានសាធារណៈប្រចាំតំបន់របស់ យូ.អិន.អេច្ឆ.ស៊ី.អ (UNHCR) អ្នកស្រី វីវៀន តាន់ (Vivian Tan) បញ្ជាក់ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរី តាមសារអេឡិចត្រូនិកនៅថ្ងៃទី៧ មិថុនា ថា មន្ត្រី យូ.អិន.អេច្ឆ.ស៊ី.អ ត្រូវបានគេប្រាប់ឲ្យដឹងពីគម្រោងចុះទៅជួបជនជាតិម៉ុងតាញ៉ា ដើម្បីចែកអំណោយដល់ជនជាតិម៉ុងតាញ៉ា ទាំងអស់នោះ។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រីបញ្ជាក់ថា អង្គការសហប្រជាជាតិ មិនមែនជាអ្នករៀបចំ ហើយក៏មិនគាំទ្រការចុះជួបនោះដែរ ប៉ុន្តែការដែលមានមន្ត្រីរបស់ យូ.អិន.អេច្ឆ.ស៊ី.អ ចុះទៅជាមួយនគរបាលវៀតណាម គឺដើម្បីពិនិត្យមើលស្ថានភាពប៉ុណ្ណោះ។ អ្នកស្រីបន្ថែមថា គ្មានអ្នកស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោនណាមួយ គួរត្រូវបានគេបង្ខំឲ្យជួបតំណាងរដ្ឋាភិបាល ដែលពួកគេចោទថា ជាអ្នកធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើពួកគេនោះទេ។
ឆ្លើយនឹងសំណួរទាក់ទងការបារម្ភរបស់ជនជាតិម៉ុងតាញ៉ា ចំពោះការចាប់បញ្ជូនខ្លួនទៅវៀតណាម វិញ អ្នកស្រី វីវៀន តាន់ អះអាងថា គ្មានជនណាម្នាក់គួរត្រូវគេចាប់បញ្ជូនខ្លួនទៅកាន់ទីកន្លែងដែលជីវិត និងសេរីភាពរបស់ពួកគេជួបនឹងគ្រោះថ្នាក់នោះឡើយ។
ជនជាតិដើមភាគតិចម៉ុងតាញ៉ា-វៀតណាម ឬវៀតណាម ហៅថា ងើយ ទឿង (người Thượng) គឺជាក្រុមជនជាតិដើមភាគតិចរស់នៅក្នុងតំបន់ភ្នំក្នុងខេត្តយ៉ាឡាយ (Gia Lai) ខេត្តដាក់ឡាក់ (Dak Lak) និងខេត្តកនតុំ (Kon Tum) ដែលឋិតនៅប៉ែកកណ្ដាលប្រទេសវៀតណាម ជាប់ព្រំប្រទល់នឹងខេត្តរតនគិរី និងខេត្តមណ្ឌលគិរី របស់កម្ពុជា។
ចាប់ពីចុងឆ្នាំ២០១៤ មក មានជនជាតិដើមភាគតិចម៉ុងតាញ៉ា-វៀតណាម ជាង ២០០នាក់ បាននាំគ្នារត់កាត់ព្រៃឆ្លងដែនចូលទឹកដីកម្ពុជា ជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីរត់គេចពីការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញរបស់អាជ្ញាធរវៀតណាម និងដើម្បីឲ្យអង្គការសហប្រជាជាតិ ជួយ។ ក្នុងចំណោមពួកគេទាំងអស់នោះ ខ្លះត្រូវបានអាជ្ញាធរខ្មែរចាប់បញ្ជូនទៅឲ្យអាជ្ញាធរវៀតណាម វិញ។ ប៉ុន្តែមាន ១៣នាក់ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ទទួលស្គាល់ថា មានឋានៈជាជនភៀសខ្លួនកាលពីដើមឆ្នាំ២០១៦។ ពួកគេត្រូវបានអង្គការសហប្រជាជាតិ បញ្ជូនទៅកាន់ប្រទេសហ្វីលីពីន (Philippines) កាលពីថ្ងៃទី២៧ ឧសភា កន្លងទៅ។ ចំណែកជនជាតិម៉ុងតាញ៉ា ១៩៤នាក់ផ្សេងទៀត កំពុងស្ថិតក្នុងការកំណត់ឋានៈជាជនភៀសខ្លួនដោយអាជ្ញាធរខ្មែរនៅឡើយ។ អ្នកស្រី វីវៀន តាន់ ឲ្យដឹងថា ពួកគេមួយចំនួនបានឆ្លងកាត់ការសម្ភាសដើម្បីកំណត់ឋានៈជាជនភៀសខ្លួនរួចហើយ តែអ្នកស្រីមិនទាន់ឲ្យដឹងពីលទ្ធផលនោះឡើយ។
កន្លងមក អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ (Human Rights Watch) បានរិះគន់ប្រទេសវៀតណាម ដែលធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើជនជាតិម៉ុងតាញ៉ា។ អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ ក៏ទទូចឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា កុំឲ្យចាប់បញ្ជូនខ្លួនពួកគេទៅឲ្យអាជ្ញាធរវៀតណាម វិញ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។