មេដឹកនាំពិភពលោកមកពីប្រទេសចំនួន ២០ ក្នុងនោះរួមមានប្រទេសជាសមាជិកអាស៊ាន និងប្រទេសជាដៃគូនានា កំពុងជួបប្រជុំគ្នានៅឯសន្និសីទកំពូលប្រចាំឆ្នាំ របស់សមាគមអាស៊ានលើកទី៣១ និងសន្និសីទពាក់ព័ន្ធនានា ដែលប្រព្រឹត្តិទៅនៅរដ្ឋធានីម៉ានីល ប្រទេសហ្វីលីពីន ពីថ្ងៃទី១២ ដល់ថ្ងៃទី១៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៧នេះ។ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន កំពុងដឹកនាំគណៈប្រតិភូកម្ពុជាទៅចូលរួមកិច្ចប្រជុំនៅទីនោះដែរ។
ការចូលរួមកិច្ចប្រជុំអាស៊ានរបស់លោក ហ៊ុន សែន លើកនេះ គឺចំពេលដែលមានការអំពាវពីសំណាក់អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ (Human Rights Watch) ឲ្យក្រុមមេដឹកនាំពិភពលោកទាំងនោះ នាំគ្នាដាក់សម្ពាធឲ្យរដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន សែន បញ្ឈប់ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញផ្នែកនយោបាយមកលើគណបក្សប្រឆាំង និងដោះលែងលោក កឹម សុខា ជាបន្ទាន់។
មុននឹងចូលរួមបើកសន្និសីទកំពូលអាស៊ាន ដែលនឹងចាប់ផ្តើមជាផ្លូវការនៅព្រឹកថ្ងៃទី១៣ ខែវិច្ឆិកានេះ នារដ្ឋធានីម៉ានីល លោក ហ៊ុន សែន បានធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចនៅទីក្រុងបៃតង ក្លាក ដែលជាអតីតតំបន់មូលដ្ឋានឈរជើងកងទ័ពសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយដែលបច្ចុប្បន្នត្រូវបានប្រែក្លាយជាក្រុងអភិវឌ្ឍន៍ថ្មីមួយនៃប្រទេសហ្វីលីពីន។ គណៈប្រតិភូអមដំណើរលោក ហ៊ុន សែន រួមមានលោក ប្រាក់ សុខុន រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ លោក ប៉ាន់ សូរស័ក្តិ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម លោក ហង់ ជួនណារ៉ុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមួយចំនួនទៀត។
ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះដែរ លោក ហ៊ុន សែន ក៏បានចូលរួមក្នុងពិធីលាងសាយភោជន រៀបចំដោយអតីតប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន លោកស្រី គ្លោរីយ៉ោ ម៉ាកាប៉ាហ្គាល់ អារីយ៉ូ (Gloria Macapagal-Arroyo) ជាមួយនឹងវត្តមានរបស់លោកស្រី អ៊ុង សានស៊ូជី (Aung San Suu Kyi) ដែលជាទីប្រឹក្សារដ្ឋ និងជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ឬភូមា។
សន្និសីទកំពូលអាស៊ានលើកទី ៣១ ឆ្នាំនេះ ធ្វើឡើងក្រោមមូលបទ «រួមគ្នាជាដៃគូដើម្បីធ្វើការផ្លាស់ប្ដូរ រួមចំណែកជាមួយពិភពលោក» ។ សម្រាប់ប្រទេសហ្វីលីពីនដែលធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃសន្នីសីទកំពូលអាស៊ានលើកនេះ លោកប្រធានាធិបតី រ៉ូឌ្រីហ្គោ ឌូតឺតេ (Rodrigo Duterte) នឹងដឹកនាំសន្និសីទនេះ ដែលមេដឹកនាំអាស៊ានទាំងអស់ នឹងពិភាក្សាគ្នាអំពីការអនុវត្តទស្សនៈវិស័យសហគមន៍អាស៊ាន ឆ្នាំ២០២៥ និងមធ្យោបាយឆ្ពោះទៅថ្ងៃអនាគត។ លោកប្រធានាធិបតី រ៉ូឌ្រីហ្គោ ឌូតឺតេ នឹងបើកសម័យប្រជុំនេះនៅព្រឹកថ្ងៃទី១៣ វិច្ឆិកានេះ នៅឯមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌នៃប្រទេសហ្វីលីពីន។ បន្ទាប់ពីសម័យប្រជុំពេញអង្គនេះ មេដឹកនាំអាស៊ានទាំង ១០ប្រទេសនេះ នឹងបើកនូវកិច្ចប្រជុំពាក់ព័ន្ធជាបន្តបន្ទាប់នានា ក្នុងរយៈពេល២ថ្ងៃជាប់គ្នា ជាមួយមេដឹកនាំកំពូលៗនៃប្រទេសជាដៃគូសន្ទនា រួមទាំងកិច្ចប្រជុំជាមួយភាគីអង្គការសហប្រជាជាតិផងដែរ។
មេដឹកនាំអាស៊ានទាំងនេះ ក៏គ្រោងនឹងជ្រើសរើសអគ្គលេខាធិការអាស៊ានថ្មីមួយរូប ជំនួសឲ្យអគ្គលេខាធិការអាស៊ានបច្ចុប្បន្នមកពីប្រទេសវៀតណាម ដែលនឹងត្រូវបញ្ចប់អាណត្តិរបស់ខ្លួនក្នុងឆ្នាំ២០១៧នេះ។ ក្រៅពីបញ្ហាខាងលើនេះ បណ្តាមេដឹកនាំអាស៊ានទាំងនេះ នឹងធ្វើការផ្លាស់ប្ដូររមតិយោបល់ និងទស្សនៈគ្នា ជុំវិញបញ្ហានានាដែលកំពុងលេចធ្លោក្នុងតំបន់ និងអន្តរជាតិ។ មាតិកាសំខាន់ៗនៃសន្និសីទកំពូលនេះ នឹងគ្របដណ្ដប់លើបញ្ហានយោបាយ សន្តិសុខ សេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងវប្បធម៌ ដែលសមាគមអាស៊ានចង់ដោះស្រាយ ដើម្បីនាំមកនូវការអភិវឌ្ឍក្នុងតំបន់ដែលមានលក្ខណៈរួមបញ្ចូលគ្នាទាំងអស់ ប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងដោយស្មើភាពគ្នា សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់គ្នា មកពីបណ្ដាប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ានទាំងមូល។
បន្ថែមពីលើសន្និសីទកំពូលអាស៊ានលើកទី៣១ នេះ ក៏នឹងមានកិច្ចប្រជុំកំពូលរំឮកខួបអនុស្សាវរីយ៍អាស៊ាន-សហរដ្ឋអាមេរិក កាណាដា និងសហភាពអឺរ៉ុបលើកទី ៤០ កិច្ចប្រជុំអាស៊ានបូក ៣ លើកទី២០ កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន-ចិនលើកទី២០ កិច្ចប្រជុំអាស៊ាន-ជប៉ុនលើកទី២០ កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន-កូរ៉េលើកទី១៩ កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន-អង្គការសហប្រជាជាតិលើកទី៩ កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ាលើកទី១២ និងកិច្ចប្រជុំអាស៊ាន-ឥណ្ឌាលើកទី១៥។ កិច្ចប្រជុំទាំងនេះនឹងពិនិត្យមើលឡើងវិញ នូវទិសដៅសម្រាប់ពេលអនាគតនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌទាំងនេះ។ មេដឹកនាំអាស៊ានទាំង ១០ប្រទេសនេះ ក៏រំពឹងថា នឹងមានកិច្ចចរចាស្ដីពីភាពជាដៃគូ ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចទូលំទូលាយប្រចាំតំបន់ ជាមួយបណ្ដាប្រទេសជាដៃគូមួយចំនួនផងដែរ។
សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់សមាគមអាស៊ានចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី១២ ខែវិច្ឆិកា ឲ្យដឹងថា ក្នុងអំឡុងពេលសន្និសីទកំពូលអាស៊ានលើកទី៣១នេះ មេដឹកនៃបណ្តាប្រទេសអាស៊ានទាំងនេះ នឹងលើកយកបញ្ហានានាមកពិភាក្សា និងដោះស្រាយរួមគ្នា ក្នុងនោះមានបញ្ហាការកើនឡើងនៃអំពើជ្រុលនិយមប្រកបដោយលក្ខណៈហិង្សា ទស្សនៈវិស័យសេដ្ឋកិច្ចសកល និងប្រចាំតំបន់ ការធ្វើសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ច ការផ្ដល់សិទ្ធិអំណាចដល់ស្ត្រី បញ្ហាពលករចំណាកស្រុក បញ្ហាកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ បម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ យុវជន និងភាពក្រីក្រជាដើម។ មេដឹកនាំអាស៊ាន ត្រូវគេរំពឹងថា នឹងអនុម័តសេចក្ដីថ្លែងការណ៍មួយចំនួន ដែលនឹងក្លាយជាកម្លាំងចលករ សម្រាប់នាំឲ្យមានចំណាត់ការថ្នាក់ជាតិ និងថ្នាក់តំបន់ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាដែលបានពិភាក្សាទាំងនេះ។
ក្រៅពីនេះ មេដឹកនាំអាស៊ានក៏គ្រោងនឹងជួបជាមួយមេដឹកនាំវិស័យឧស្សាហកម្មក្នុងតំបន់ តំណាងឲ្យក្រុមប្រឹក្សាពិគ្រោះយោបល់ ផ្នែកធុរកិច្ចរបស់អាស៊ាន ព្រមទាំងកិច្ចប្រជុំសហគមន៍ធុរកិច្ចមកពីអាស៊ីបូព៌ា។
អគ្គលេខាធិការអាស៊ានលោក ឡេ ឡុងម៉ិញ (Le Luong Minh) មានប្រសាសន៍នៅក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍អំពីកិច្ចប្រជុំអាស៊ាននេះថា «អាស៊ានសម្រេចបានសមិទ្ធិផលជាច្រើនក្នុងរយៈពេល ៥០ឆ្នាំ ចុងក្រោយនេះ។ ខណៈដែលយើងខិតខំបំពេញការងារដ៏ពិបាកដើម្បីពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាបន្តបន្ទាប់ និងយន្តការសម្របសម្រួលទាំងនេះ បញ្ហាប្រឈមនានានៅតែកើតមានឡើង»។ លោកបន្តថា សមាគមអាស៊ានត្រូវបន្តយកចិត្តទុកដាក់ប្រុងប្រយ័ត្ន និងឯកភាពគ្នាជាធ្លុងមួយដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានានាដែលតំបន់នេះកំពុងតែជួបប្រទះ ដោយរក្សានូវគោលជំហរស្នូលនៃអាស៊ាន នៅពេលស្វែងរកដំណោះស្រាយដែលមានកិច្ចសហការគ្នា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមជារួម ជាមួយនឹងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងកសាងសហគមន៍នេះ។
មេដឹកនាំអាស៊ាន ក៏គ្រោងនឹងចុះហត្ថលេខា លើកិច្ចព្រមព្រៀងរួមរបស់អាស៊ានស្ដីពីការការពារ និងការលើកកម្ពស់សិទ្ធិពលករចំណាកស្រុក ដែលជាឯកសារគោលសំខាន់ ដើម្បីពង្រឹងការគាំពារសង្គម សិទ្ធិទទួលបានយុត្តិធម៌ ការប្រព្រឹត្តិដោយមនុស្សធម៌ និងដោយត្រឹមត្រូវ និងការទទួលបាននូវសេវាថែទាំសុខភាព សម្រាប់ពលករចំណាកស្រុកក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ជារួម។
សន្និសីទកំពូលអាស៊ានលើកទី៣១ និងកិច្ចប្រជុំពាក់ព័ន្ធនានានេះ នឹងបិទបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី១៤ ខែវិច្ឆិកា ដោយលោកប្រធានាធិបតី រ៉ូឌ្រីហ្គោ ឌូតឺតេ នឹងផ្ទេរការដឹកនាំសមាគមអាស៊ាននេះ ទៅឲ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រីសិង្ហបុរី លោក លី សៀនឡុង (Lee Hsien Loong) ដើម្បីបន្តគ្រប់គ្រងសម្រាប់ឆ្នាំ២០១៨ខាងមុខនេះ។
ខណៈដែលសន្និសីទកំពូលអាស៊ាន និងកិច្ចប្រជុំពាក់ព័ន្ធនានាកំពុងដំណើរការនេះ អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ (Human Rights Watch) ក៏បានអំពាវនាវឲ្យក្រុមមេដឹកនាំពិភពលោកដាក់សម្ពាធលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ឲ្យបញ្ឈប់ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញផ្នែកនយោបាយមកលើគណបក្សប្រឆាំង និងដោះលែងលោក កឹម សុខា ជាបន្ទាន់។ នាយកប្រតិបត្តិទទួលបន្ទុកប្រចាំតំបន់អាស៊ីនៃអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ លោក ប្រ៊េដ អាដាម (Brad Adams) អំពាវនាវឲ្យមេដឹកនាំកំពូលៗរបស់ពិភពលោក រួមមានសហរដ្ឋអាមេរិក ចិន ជប៉ុន រុស្ស៊ី កាណាដា អូស្ត្រាលី និងម៉ិចស៊ិក ដែលកំពុងចូលរួមសន្និសីទប្រចាំឆ្នាំកំពូលអាស៊ាន និងកិច្ចប្រជុំពាក់ព័ន្ធនេះ ឲ្យលើកយកបញ្ហាវិបត្តិនយោបាយ និងការធ្លាក់ចុះដុនដាបនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា រួមនឹងបញ្ហាក្តៅៗក្នុងតំបន់ដទៃទៀត រួមមានរួមមានបញ្ហាវិបត្តិជនភៀសខ្លួនរ៉ូហ៊ីងយ៉ា (Rohingya) នៅប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា បញ្ហារំលោភសិទ្ធិមនុស្សនៅប្រទេសវៀតណាម បញ្ហាសម្លាប់មនុស្សក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការពាក់ព័ន្ធនឹងករណីគ្រឿងញៀននៅប្រទេសហ្វីលីពីន និងរបបផ្ដាច់ការយោធានៅប្រទេសថៃ មកដោះស្រាយផងដែរ។
លោក ប្រ៊េដ អាដាម ថា នេះគឺជាឱកាសដ៏ល្អដែលមេដឹកនាំពិភពលោកទាំងនេះ គួររួមគ្នាបង្កើនការគាបសង្កត់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដើម្បីធ្វើឲ្យរដ្ឋាភិបាលលោក បញ្ឈប់នូវយុទ្ធនាការវាយប្រហារតាមផ្លូវច្បាប់ដោយគ្មានមូលដ្ឋាន ប៉ុនប៉ងរម្លាយគណបក្សប្រឆាំងធំជាងគេក្នុងប្រទេសនេះ និងទាមទារឲ្យមានការដោះលែងមេដឹកនាំគណបក្សនេះគឺលោក កឹម សុខា ចេញពីពន្ធនាគារ ក្រោមបទចោទប្រកាន់ដែលមិនមែនជាការពិត។ លោក ប្រ៊េដ អាដាម ថ្លែងថា ប្រជាធិបតេយ្យនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាកំពុងតែឈានទៅរកការបរាជ័យហើយ ខណៈដែលមានសន្និសីទអាស៊ាននេះ។ លោកបន្តថា ប្រទេសដែលជាមិត្តរបស់កម្ពុជា គួរថ្កោលទោសនូវរាល់កិច្ចប្រឹងប្រែងជម្នះរបស់លោក ហ៊ុន សែន ដើម្បីបង្កើតឲ្យមានឡើងវិញនូវការវិលត្រលប់មកវិញនូវប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋតាមបែបឯកបក្សក្នុងប្រទេសកម្ពុជានេះ ហើយត្រូវទាមទារឲ្យលោក ហ៊ុន សែន ទម្លាក់ចោលនូវសំណុំរឿងប៉ុនប៉ងរម្លាយគណបក្សប្រឆាំង និងដោះលែងមេដឹកនាំគណបក្សនេះ ដែលលោកថា ធ្វើឡើងក្រោមបទចោទប្រកាន់ដែលជាការប្រឌិតឡើងសុទ្ធសាធ។
អ្នកស្រាវជ្រាវប្រចាំវិទ្យាស្ថានសិក្សាអំពីតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍របស់សិង្ហបុរី (Institute of Southeast Asian Studies-ISEAS) និងជាអ្នកជំនាញផ្នែកទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិលោកបណ្ឌិត ឈាង វណ្ណារិទ្ធិ ថ្លែងប្រាប់អាស៊ីសេរីកាលពីថ្ងៃទី១២ ខែវិច្ឆិកា ថា បច្ចុប្បន្ននេះ ចរន្តលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ មានការធ្លាក់ចុះជាគំហុកគួរឲ្យកត់សម្គាល់ និងគួរឲ្យបារម្ភ មិនថាតែនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាទេ ក៏ប៉ុន្តែនៅប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ប្រទេសថៃ និងប្រទេសហ្វីលីពីនជាដើម ក៏កំពុងតែជួបនូវវិបត្តិនេះផងដែរ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ លោកជឿថា បញ្ហានេះ នឹងមិនត្រូវបានគេលើកយកមកពិភាក្សាទេ នៅក្នុងសន្និសីទកំពូលអាស៊ាននេះ ដោយសារតែវាជាបញ្ហារសើប។
សមាគមអាស៊ានត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូងនៅទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៦៧ ដែលប្រទេសជាស្ថាបនិករួមមានប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី និងប្រទេសថៃ។ ចាប់ពីពេលនោះមក សមាគមអាស៊ាន បានពង្រីកសមាជិកភាពរបស់ខ្លួនដោយមានការរួមបញ្ចូល ប្រទេសប្រ៊ុយណេ កម្ពុជា ឡាវ មីយ៉ាន់ម៉ា និងប្រទេសវៀតណាម។ រដ្ឋជាសមាជិកអាស៊ានទាំង១០ បានបង្កើតសហគមន៍អាស៊ាន នៅខែធ្នូឆ្នាំ២០១៥ ជាមួយនឹងគោលដៅ នាំមកនូវឱកាសបន្ថែមទៀត និងអត្ថប្រយោជន៍បន្ថែមទៀតដល់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងតំបន់នេះ។ ឆ្នាំ២០១៧នេះ គឺជាខួបលើកទី ៥០ ឆ្នាំ នៃសមាគមអាស៊ាន ដែលមានប្រជាជនសរុបជិត ៦២២ លាននាក់។ ប្រទេសសិង្ហបុរី នឹងធ្វើជាម្ចាស់ដឹកនាំសន្និសីទអាស៊ានសម្រាប់ឆ្នាំ២០១៨៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។