រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា រងការចោទថា មិនបានគោរពពេញលេញនូវអនុសញ្ញាការពារជនភៀសខ្លួនទេ តែអនុវត្តដោយរើសអើងក្នុងនាមជាហត្ថលេខីមួយនៃច្បាប់ការពារសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ។
ខាងក្រោមជាអត្ថបទសម្ភាសន៍របស់លោក ជី វិតា ជាមួយលោក ហ្វីល រ៉ូប៊ឺតសុន (Phil Robertson) នាយករងនៃអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ (Human Rights Watch) ប្រចាំអាស៊ី ស្ដីពីកម្ពុជា បញ្ជូនជនជាតិម៉ុងតាញ៉ា ដែលស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោននៅកម្ពុជា ទៅវៀតណាម វិញ ប៉ុន្តែទទួលយកជនភៀសខ្លួនពីប្រទេសអូស្ត្រាលី៖
ជី វិតា៖ ថ្មីៗនេះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានសហការជាមួយអាជ្ញាធរវៀតណាម ចាប់ជនជាតិដើមភាគតិចម៉ុងតាញ៉ា ចំនួន ៣៦នាក់ ដែលរត់គេចពីការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម បញ្ជូនទៅអោយអាជ្ញាធរវៀតណាមវិញ។ តើលោកមានប្រតិកម្មយ៉ាងណា?
ហ្វីល រ៉ូប៊ឺតសុន៖ អ្វីដែលបានកើតឡើងចំពោះជនជាតិដើមភាគតិចម៉ុងតាញ៉ាពីវៀតណាម ដែលស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោននៅខេត្តរតនគិរីនោះ យើងមានការព្រួយបារម្ភអំពីសុវត្ថិភាពរបស់ពួកគេខ្លាំងណាស់។ ពួកគេបានរត់គេចចេញពីការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ការរើសអើងសាសនា និងពូជសាសន៍ដោយអាជ្ញាធរវៀតណាម។ យើងដឹងថា ពួកជនជាតិដើមភាគតិចម៉ុងតាញ៉ា ចំនួន ១៣នាក់ ដែលបានមកដល់ទីក្រុងភ្នំពេញហើយ បានត្រូវរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ទទួលស្គាល់ថា ជាជនភៀសខ្លួនហើយ។ ដូច្នេះវាច្បាស់ណាស់ថា ស្ថានការណ៍នៅម្ខាងព្រំដែនក្នុងទឹកដីវៀតណាមឯណោះ ដែលពួកជនជាតិដើមទាំងនោះបានរត់គេចចេញមកនោះ គ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងណាស់។
កម្ពុជាគួរតែទទួលពួកគេ និងការពារពួកគេជាជនភៀសខ្លួន មិនគួរដេញប្រមាញ់ជាមួយសត្វឆ្កែ តាមចាប់ពួកគេនៅក្នុងព្រៃ ហើយបញ្ជូនពួកគេទៅអោយអាជ្ញាធរវៀតណាម វិញនោះទេ។ នេះហើយជាអ្វីដែលអាជ្ញាធរនៅខេត្តរតនគិរី កំពុងអនុវត្ត គឺចាប់បញ្ជូនពួកគេទៅកន្លែងគ្រោះថ្នាក់វិញ គឺកន្លែងដែលពួកគេប្រថុយជីវិតរត់គេចចេញមក។ ប៉ុន្តែរហូតមកដល់ពេលនេះ ក្រសួងមហាផ្ទៃ លើកដៃឡើងលើប្រកែកថា យើងអត់ដឹងទេ យើងអត់បញ្ជូនពួកគេទៅវិញទេ។ នេះជាលេសមួយអន់ខ្លាំងណាស់។ ត្រង់នេះ ក្រសួងមហាផ្ទៃ ខកខានមិនបានអនុវត្តច្បាប់ការពារជនភៀសខ្លួននោះទេ។
ជី វិតា៖ ដោយសំអាងថា ដើម្បីអនុវត្តអនុសញ្ញាការពារជនភៀសខ្លួនដែលកម្ពុជា ជាហត្ថលេខីនោះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានយល់ព្រមទទួលជនភៀសខ្លួនពីប្រទេសអូស្ត្រាលី។ ប៉ុន្តែសម្រាប់ជនជាតិដើមភាគតិចម៉ុងតាញ៉ា ដែលរត់គេចពីការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញនៅវៀតណាម ដើម្បីស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោននយោបាយនោះ បែរជាត្រូវអាជ្ញាធរកម្ពុជា ចាប់បញ្ជូនទៅវៀតណាមវិញ ដូច្នេះ តើនេះអាចចាត់ថា ជាការអនុវត្តច្បាប់លក្ខណៈស្តង់ដារពីរដែរឬទេ?
ហ្វីល រ៉ូប៊ឺតសុន៖ ត្រឹមត្រូវហើយ! នោះហើយគឺជាការអនុវត្តច្បាប់តែមួយ តែស្តង់ដារពីរ។ វាជាការអនុវត្តច្បាប់របៀបរើសអើង ដោយពិនិត្យមើលអាស្រ័យលើថា តើមនុស្សដែលរត់ភៀសខ្លួនមកនោះមកពីណា ហើយការអនុវត្តច្បាប់បែបនោះ ជាការរំលោភសន្ធិសញ្ញាការពារជនភៀសខ្លួនយ៉ាងច្បាស់ក្រឡែត។ ប្រទេសកម្ពុជា បានផ្ដល់សច្ចាប័នលើអនុសញ្ញាការពារជនភៀសខ្លួន ដូច្នេះកម្ពុជា ត្រូវមានកាតព្វកិច្ចការពារជនទាំងឡាយដែលស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោននយោបាយនៅក្នុងប្រទេសរបស់ខ្លួន។ វាជាការគួរអោយអាម៉ាស់ដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ព្យាយាមគេចវេះចេញពីការទទួលខុសត្រូវនេះ។
ជី វិតា៖ តើលោកដឹងទេថា រដ្ឋាភិបាលអូស្ត្រាលី បញ្ចេញប្រតិកម្មអ្វីទេ ក្រោយពីដឹងថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បញ្ជូនជនជាតិម៉ុងតាញ៉ា ទាំងនោះទៅវៀតណាមវិញដូច្នេះ?
ហ្វីល រ៉ូប៊ឺតសុន៖ ខ្ញុំគិតថា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នៅបន្តគេចវេះពីការទទួលខុសត្រូវរបស់ខ្លួនបែបនេះទៀត រដ្ឋាភិបាលអូស្ត្រាលី គួរតែប្រកាសថា ខ្លួននឹងមិនបញ្ជូនជនភៀសខ្លួនដែលកំពុងស្នាក់នៅកោះណារូ (Nauru) មកកម្ពុជា តាមការព្រមព្រៀងគ្នានោះទេ ពីព្រោះខ្ញុំគិតថា តើគេគួរជឿទុកចិត្តបានទៀតឬទេ ចំពោះការសន្យារបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្នុងការគាំពារជនភៀសខ្លួនពីរអូស្ត្រាលីនោះ? ចូរមើលចុះ! តើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានប្រព្រឹត្តអ្វីខ្លះដល់ជនជាតិដើមភាគតិចម៉ុងតាញ៉ា? អូស្ត្រាលីគួរតែនិយាយទៅកាន់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាថា ប្រសិនបើអ្នកឯងមិនទាំងបានផ្ដល់កិច្ចការពារដល់ជនភៀសខ្លួនរត់គេចពីវៀតណាម ប្រទេសក្បែរខាងរបស់អ្នកផង តើយើងអាចជឿជាក់បានថា អ្នកឯងអាចផ្ដល់កិច្ចការពារដល់ជនភៀសខ្លួនមកពីកោះណារូ នោះ ឬទេ?
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។