ក្រុមតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ ថ្កោលទោសការអនុម័តសេចក្តីស្នើច្បាប់ ដែលប៉ុនប៉ងយកអាសនៈស្របច្បាប់ ដែលបានមកពីពលរដ្ឋម្ចាស់ឆ្នោតជិតបីលាននាក់ ដែលបានបោះឆ្នោតឲ្យគណបក្សប្រឆាំងនេះកាលពីឆ្នាំ២០១៣ ទៅចែកឲ្យគណបក្សតូចៗ ដែលមិនជាប់អាសនៈ។ គណបក្សប្រឆាំងចាត់ទុកទង្វើបែបនេះ ថាខ្វះធម្មនុញ្ញភាព និងអំពាវនាវឲ្យអន្តរជាតិជួយអន្តរាគមន៍។
ក្រុមសមាជិកសភាគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បញ្ជាក់ក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ចេញនៅថ្ងៃទី១៧ តុលា ថា គណបក្សមិនគាំទ្រជាដាច់ខាត និងចាត់ទុកការធ្វើច្បាប់ទាំងនេះ ថាបានរំលោភយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ទៅលើឆន្ទៈពលរដ្ឋម្ចាស់ឆ្នោត រំលោភលើរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា និងធ្វើឲ្យស្ថាប័នជាតិសំខាន់ៗ ឈានទៅបាត់បង់ភាពស្របច្បាប់។ តំណាងរាស្ត្រមកពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី១៦ តុលាបានលើកដៃអនុម័តយ៉ាងប្រញាប់ប្រញាល់ លើសេចក្ដីស្នើធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ចំនួន៤ ដោយគ្មានការជំទាស់អ្វីសូម្បីតែមួយម៉ាត់។
ក្រុមសមាជិកសភាគណបក្សប្រឆាំង ថា តំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានរំលោភសិទ្ធិអំណាចរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលបានសម្រេចជ្រើសរើសតំណាងរបស់ខ្លួន តាមគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ សេរី ពហុបក្ស។ សេចក្ដីថ្លែងការណ៍ដដែលនេះ ផ្ដោតលើការបំពានមាត្រា ៥១ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា ដែលចែងថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាម្ចាស់វាសនា នៃប្រទេសជាតិរបស់ខ្លួន ហើយអំណាចទាំងអស់ ជារបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ ចំណែកមាត្រា ៧៦ ដែលរងការរំលោភបំពានដែរនោះ ចែងថា តំណាងរាស្ត្រត្រូវជ្រើសតាំង ដោយការបោះឆ្នោត ជាសាកល ដោយសេរី ដោយស្មើភាព ដោយចំពោះ និងតាមវិធីជ្រើសរើសជាសម្ងាត់។ មាត្រា ៧៧ ដែលក្រុមតំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រឆាំង ក៏អះអាង ថា រងការបំពានដែរនោះ ចែងថា តំណាងរាស្ត្រក្នុងរដ្ឋសភា ជាតំណាងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងមូល ពុំមែនគ្រាន់តែជាតំណាងប្រជាពលរដ្ឋ ក្នុងមណ្ឌលរបស់ខ្លួននោះទេ។ ម្យ៉ាងទៀត អាណត្តិអាជ្ញាបញ្ជាទាំងឡាយត្រូវទុកជាមោឃៈ។
ក្រុមសមាជិកសភាគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បានអំពាវនាវឲ្យស្ថាប័នជាតិ ដែលមានសមត្ថកិច្ចក្នុងការអនុម័តច្បាប់ និងផ្ដល់សុពលភាពច្បាប់ទាំងនេះ ពិនិត្យ និងពិចារណាឡើងវិញ ដើម្បីគោរពនូវឆន្ទៈរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរម្ចាស់អំណាច គោរពរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលជាច្បាប់កំពូល និងកុំឲ្យប្រវត្តិសាស្ត្រ ចារទុក កំហុសឆ្គងដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបែបនេះ។ លើសពីនេះទៅទៀត គណបក្សប្រឆាំង បានអំពាវនាវឲ្យសហគមន៍អន្តរជាតិ ពិចារណាឲ្យបានដិតដល់ មុនធ្វើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ជាមួយស្ថាប័នដែលមិនស្របច្បាប់ខាងលើនេះ។ ជាចុងក្រោយ សេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់តំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលបានធ្វើពហិការ មិនចូលរួមលើកដៃអនុម័ត ច្បាប់ដ៏ចម្រូងចម្រាសនេះ ប្រកាសជាឱឡារិក ថាពួកគាត់ដែលជាសមាជិកសភា និងជាក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ រដ្ឋធានី-ខេត្ត ក្រុង-ស្រុក-ខណ្ឌ នៅតែជាតំណាងស្របច្បាប់ របស់ពលរដ្ឋម្ចាស់ឆ្នោត ដែលបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសពួកគាត់ ឲ្យធ្វើជាដំណាងស្របច្បាប់ដដែល។
ទោះបីជាតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ថ្កោលទោស និងចាត់ទុកសំណើធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ទាំងនេះ ថាខ្វះធម្មនុញ្ញភាពយ៉ាងណាក្តី ក៏មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ និងតំណាងរាស្ត្រ ដែលតំណាងឲ្យក្រុមតំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលបានស្នើសុំឲ្យកែច្បាប់ទាំងនេះ អះអាងថា ធ្វើត្រឹមត្រូវ និងស្របតាមបរិបទនយោបាយជាតិ នយោបាយតំបន់ និងនយោបាយនៃសកលលោកបច្ចុប្បន្ន ដែលមានការវិវត្តទៅមុខឆាប់រហ័ស។ លោក ជាម យៀប បញ្ជាក់នៅក្នុងរដ្ឋសភា កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែ តុលា មុនលើកដៃអនុម័តច្បាប់ទាំងនេះ ថាវិសោធនកម្មនេះ គឺចាំបាច់ត្រូវតែធ្វើ និង បានកាត់ទោសលោក កឹម សុខា ជំនួសតុលាការ ដោយហៅប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិរូបនេះ ថាជាជនក្បត់ជាតិ ទាំងលោក កឹម សុខា នៅជាជនត្រូវចោទ ដែលត្រូវបានសន្មត់ថាគ្មានទោសនៅឡើយ។
មិនថា ក្រុមសមាជិកសភាគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ អំពាវនាវឲ្យស្ថាប័នជាតិ ដែលមានសមត្ថកិច្ចក្នុងការអនុម័តច្បាប់ និងផ្ដល់សុពលភាព ពិនិត្យ និងពិចារណាច្បាប់ទាំងនេះ ឡើងវិញយ៉ាងណានោះទេ តំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាឯណោះ មិនចេះបង្អង់យូរ ក្នុងការពន្លឿនច្បាប់នេះ ឲ្យបានចូលជាធរមានឆាប់ៗនោះឡើយ ព្រោះមន្ត្រីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ធ្លាប់បានបញ្ជាក់ហើយ ថា ពួកគាត់បន់ឲ្យគណបក្សសង្គ្រោះជាតិរលាយឆាប់។
នៅថ្ងៃទី១៧ ខែតុលា នេះ សេចក្ដីស្នើច្បាប់សុំធ្វើវិសោធនកម្ម ដែលទើបតែបានលើកដៃអនុម័តនៅថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា ត្រូវបានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍ព្រឹទ្ធសភា ប្រជុំពិភាក្សាបញ្ចប់ហើយ។ អ្នកនាំពាក្យព្រឹទ្ធសភា លោក ម៉ម ប៊ុននាង ប្រាប់សារព័ត៌មានក្នុងស្រុកនៅថ្ងៃទី១៧ ខែ តុលានេះ ថាឥឡូវនេះ ច្បាប់នេះត្រូវបានបញ្ជូនបន្តទៅគណៈកម្មាធិការជំនាញទី៦ នៃព្រឹទ្ធសភា ដើម្បីពិនិត្យលម្អិត មុននឹងបើកកិច្ចប្រជុំពេញអង្គព្រឹទ្ធសភា។ មុននឹងច្បាប់ទាំងនេះ ចូលជាធរមាន នៅត្រូវឆ្លងកាត់ស្ថាប័នក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ និងថ្វាយទៅព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បីព្រះអង្គឡាយព្រះហស្តលេខា ប្រកាសឲ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការ។
ទោះបីច្បាប់ខ្លះដូចជាច្បាប់ប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ត្រូវការពេលជាង ១០ឆ្នាំ ទម្រាំអាចអនុម័តចេញ ជាទូទៅបើច្បាប់ដែលមានបំណង ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញគណបក្សប្រឆាំងបែបនេះ ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ប្រើពេលត្រឹមតែរាប់សប្ដាហ៍ប៉ុណ្ណោះ មិនចាំបាច់ដល់ខែ ឬឆ្នាំទេ។ អ្នកច្បាប់ ក៏ថ្កោលទោសការធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់បែបនេះនោះដែរ ដោយចាត់ទុក ថាជាចេតនានយោបាយ គ្រាន់តែធ្វើឲ្យមើលទៅ ឃើញដូចជាស្របច្បាប់ប៉ុណ្ណោះ។
ភ្លាមៗក្រោយ ការអនុម័តវិសោធនកម្មច្បាប់ទាំងនេះ ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ សម្ដែងការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង ដែលរដ្ឋសភាជាតិ ដែលតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិធ្វើពហិការ អនុម័តច្បាប់ ដែលមានន័យថា ជាការដកហូតសិទ្ធិបោះឆ្នោតរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែររាប់លាននាក់ ដែលបានបោះឆ្នោតឲ្យគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ កាលពីឆ្នាំ២០១៣ និងឆ្នាំ២០១៧កន្លងទៅនេះ។ សេចក្ដីថ្លែងការណ៍ដដែល សង្កត់ធ្ងន់លើភាពសុចរិតនៃការប្រកួតប្រជែងត្រឹមត្រូវ ដែលពិតជាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងភាពស្របច្បាប់នៃការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ២០១៨ ខាងមុខនេះ។ ក្រសួងការបរទេសអាមេរិក រម្លឹកថា ប្រវត្តិសាស្ត្របង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ហើយ ថាការគាបសង្កត់ មកលើសកម្មភាពនយោបាយស្របច្បាប់ នឹងនាំមកនូវអស្ថិរភាពក្នុងរយៈពេលយូរអង្វែងមួយ ពោលគឺមិនមែនតែសម្រាប់រយៈពេលខ្លីនោះទេ និងជំរុញឲ្យមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល ពិចារណាឲ្យបានល្អិតល្អន់ អំពីផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរនៃទង្វើរបស់ខ្លួន។ ជាចុងក្រោយ សហរដ្ឋអាមេរិក អំពាវនាវឲ្យដោះលែងប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក កឹម សុខា៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។