ក្រុមអ្នកច្បាប់ និងអ្នកវិភាគនយោបាយបានលើកឡើងថា នៅក្នុងដំណាក់កាលនេះ គណបក្សនយោបាយទាំងពីរត្រូវតែយាងព្រះមហាក្សត្រឲ្យធ្វើជាព្រះរាជតួនាទីជាអាជ្ញាកណ្ដាល ក្នុងការបើកកិច្ចចរចារកដំណោះស្រាយនយោបាយឡើងវិញ។
ស្ថានភាពនយោបាយកំពុងស្ថិតនៅក្នុងភាពចម្រូងចម្រាសរហូតដល់មានការបង្ក្រាបខ្លាំងក្លាទៅលើក្រុមបាតុកររបស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងក្រុមកម្មករកន្លងមកនេះ ស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្រហាក់កំពុងស្ថិតនៅក្នុងភាពស្ងៀមស្ងាត់នៅឡើយ។
នៅក្នុងបរិបទនយោបាយជាប់គាំងបានអូសបន្លាយពេលជាច្រើនខែមកហើយនេះ ក្រុមអ្នកច្បាប់ និងអ្នកវិភាគនយោបាយ បានលើកឡើងថា ព្រះមហាក្សត្រមានព្រះរាជតួនាទីដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ជាអាជ្ញាកណ្ដាល និងជានិមិត្តរូបនៃឯកភាពជាតិ ដែលមានចែងនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ជាច្បាប់កំពូលរបស់កម្ពុជា នោះ គឺព្រះមហាក្សត្រព្រះអង្គត្រូវបំពេញព្រះរាជតួនាទី កោះហៅតំណាងគណបក្សទាំងពីរឲ្យចូលតុចរចាដោះស្រាយបញ្ហាជាប់គាំងនេះ។
អតីតព្រះលេខាផ្ទាល់ព្រះមហាវីរក្សត្រ ព្រះបរមកោដ្ឋ ព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ ធម្មិកោ មានព្រះរាជបន្ទូលថា ព្រះអង្គមិនបានស្នើទៅព្រះមហាក្សត្រដើម្បីយាងព្រះអង្គឲ្យកោះហៅតំណាងគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ជួបចរចារកដំណោះស្រាយនយោបាយនោះទេ ដោយព្រះអង្គទុកឲ្យព្រះមហាក្សត្រសម្រេចព្រះទ័យដោយអង្គឯង។ ប៉ុន្តែ ក្នុងស្ថានភាពកាន់តែតឹងតែង និងមានអំពើហិង្សាដោយការបង្ហូរឈាមនេះ ព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ ធម្មិកោ មានព្រះរាជបន្ទូលថា ព្រះមហាក្សត្រត្រូវមានភារកិច្ចបំពេញព្រះរាជតួនាទីរបស់ព្រះអង្គ៖ «ការវាស់ស្ថានការណ៍ប្រទេសជាតិយើង ប្រសិនជាកើតបញ្ហាធំ គួរណាព្រះករុណាព្រះមហាក្សត្រ កោះប្រជុំគណបក្សទាំងពីរ ដើម្បីរកដំណោះស្រាយ»។
ទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះ មុនអង្គការសង្គមស៊ីវិលមួយចំនួន និងបណ្ឌិតបីរូបបានដាក់លិខិតថ្វាយព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បីយាងព្រះអង្គកោះហៅតំណាងគណបក្សទាំងពីរមកជួបគ្នាចរចារកដំណោះស្រាយនយោបាយនេះ។
បន្ថែមពីលើនេះ បណ្ឌិតទាំងបីរូបរួមមាន លោកបណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ លោកបណ្ឌិត សុខ ទូច និងលោកបណ្ឌិត កែម ឡី ក៏បានដាក់លិខិតទៅមេដឹកនាំគណបក្សជាប់ឆ្នោតទាំងពីរដែរ គឺដាក់ទៅ លោក ហ៊ុន សែន ជាអនុប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងដាក់ទៅ លោក សម រង្ស៊ី ជាប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ យាងព្រះករុណាជាអម្ចាស់ជីវិតតម្កល់លើត្បូង គង់ជាព្រះរាជាធិបតី និងជាអាជ្ញាកណ្ដាលក្នុងការចរចារវាងថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលនៃគណបក្សទាំងពីរ ដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិនយោបាយដ៏ជ្រាលជ្រៅនេះ។
អ្នកជំនាញខាងវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ លោកបណ្ឌិត សុខ ទូច មានប្រសាសន៍ថា នៅក្នុងកាលៈទេសៈនេះ ព្រះមហាក្សត្រត្រូវបំពេញព្រះរាជតួនាទីរបស់ព្រះអង្គដូចកំណត់ក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលព្រះមហាក្សត្រមានព្រះរាជតួនាទីកោះហៅតំណាងគណបក្សនយោបាយជាដាច់ខាត ដើម្បីដោះស្រាយភាពទាល់ច្រកនយោបាយនេះ៖ «ព្រះអង្គបានដើររួចម្ដងរួចហើយកាលពីបោះឆ្នោតហើយ ជាប់គាំង ព្រះអង្គហៅគណបក្សទាំងពីរចូល តែឥឡូវនេះព្រះអង្គហៅគណបក្សពីរ សួរថា តើឥឡូវនេះស្ថានការណ៍ដល់ណាហើយ ព្រោះព្រះរាជឆត្ររបស់ព្រះអង្គត្រូវតែជាម្លប់ដ៏ត្រជាក់គ្របដណ្ដប់នៃប្រទេសកម្ពុជា ទាំងមូល ព្រោះមនុស្សពីរនាក់សុំដេកកណ្ដាល រកអ្នកកណ្ដាលអត់មានទេ អ្នកកណ្ដាលមានតែព្រះមហាក្សត្រទេ»។
លោកបណ្ឌិត សុខ ទូច បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ប្រសិនបើនៅក្នុងដំណាក់កាលនេះ អ្នកនយោបាយមិនត្រូវគ្នាទេ លោកព្រួយបារម្ភខ្លាចខ្មែរបែកបាក់គ្នា ដោយសារការលាបពណ៌ឲ្យគ្នា និងបែងចែកបក្ខពួក ពីព្រោះថា ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា បានបន្សល់ទុកជាមេរៀនស្រាប់ចំពោះការបែងចែកបក្ខពួក និងរើសអើងគ្នានេះ៖ «យើងឃើញកូនគេហូរឈាម យើងអត់ស្រក់ទឹកភ្នែកទេ តែបើកូនយើងស្លាប់វិញ យើងស្រក់ទឹកភ្នែក តើឈាមខ្មែរជាឈាមអ្នកណា? ខ្ញុំសូមលើកពីផ្ទាំងប្រវត្តិសាស្ត្រពីររូបភាព សម័យបែងចែកគ្នា កម្ពុជាក្រោម កម្ពុជាកណ្ដាល កម្ពុជាលើ ក្រោយមកទៀតសម័យចេនឡាដីទឹក និងចេនឡាដីគោក»។
ទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះ គណបក្សនយោបាយទាំងពីរហាក់បន្ទន់ឥរិយាបថចង់ងាកមករកតុចរចាវិញ។ មេដឹកនាំគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ នៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃទី៧ មករា ទាំងប្រធាន និងអនុប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ គឺលោក សម រង្ស៊ី និងលោក សម រង្ស៊ី មានប្រសាសន៍ថា គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ នៅតែរក្សាជំហរចរចាដដែល។ ក៏ប៉ុន្តែ ក៏ចរចាទៅបាននោះ លុះត្រាណាធ្វើឡើងដោយយុត្តិធម៌ និងគ្មានការគាបសង្កត់៖ «យើងសុំឲ្យដោះលែងអ្នកដែលចាប់ដាក់គុកឲ្យអស់សិន សុំកុំចោទប្រកាន់មេដឹកនាំគណបក្សនយោបាយ និងសហជីព និងបើកសិទ្ធិសេរីភាពឲ្យកម្មករធ្វើបាតុកម្មតែប៉ុណ្ណឹង យើងអាចនិយាយគ្នាបានហើយ»។
ទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះ រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងមហាផ្ទៃ និងជាអ្នកដឹកនាំខាងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ក្នុងការចរចាកន្លងមក លោក ព្រំ សុខា មានប្រសាសន៍ថា លោកចង់ឲ្យគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ វិលមករកតុចរចាវិញដែរ ដើម្បីបញ្ចប់ជម្លោះនយោបាយ និងជៀសវាងនូវអំពើហិង្សាណាមួយកើតឡើងបន្តទៀត៖ «ព្រោះឥឡូវខ្ញុំក៏ត្រៀមខ្លួនដែរ ពេលមួយគណបក្សប្រគល់ភារកិច្ចឲ្យ ថាឥឡូវចាប់ផ្ដើមជួបគ្នាក្រុមការងារ យើងខ្ញុំចាប់ផ្ដើមទៅទៀតហើយ»។
ជម្លោះនយោបាយនៅកម្ពុជា ក្រោយពេលបោះឆ្នោតនេះ មិនមែនជាលើកទី១ទេ កម្ពុជា បានដើរជាន់ដានប្រវត្តិសាស្ត្រច្រំដែលជាថ្មីម្ដងទៀតនៅក្រោយការបោះឆ្នោតថ្ងៃទី២៨ កក្កដា ឆ្នាំ២០១៣ នេះ។ នៅក្នុងកាលៈទេសៈនេះ ប្រជាពលរដ្ឋ សិស្សនិស្សិតទាំងអស់ បានរំលឹកពីព្រះមហាវីរក្សត្រ នរោត្តម សីហនុ ព្រះបរមកោដ្ឋ ព្រះអង្គធ្លាប់បានបំពេញព្រះរាជតួនាទីជាច្រើនជូនជាតិ ពិសេសព្រះអង្គបានបំពេញព្រះរាជតួនាទីយ៉ាងសកម្មនៅពេលកម្ពុជា ជួបវិបត្តិនយោបាយដូចនេះ។
នៅក្រោយការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រជាលើកដំបូង ដែលជាប្រវត្តិសាស្ត្រសម្រាប់កម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២៣ ឧសភា ឆ្នាំ១៩៩៣ ដែលរៀបចំដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ ឬហៅថា អ៊ុនតាក់ (UNTAC) នោះ កាលណោះគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច បានទទួលជ័យជម្នះ ក៏ប៉ុន្តែ លោក ហ៊ុន សែន ដែលជាអនុប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា មិនទទួលស្គាល់លទ្ធផលនេះទេ ដោយចោទប្រកាន់ថា លទ្ធផលបោះឆ្នោតនេះមិនត្រឹមត្រូវ រហូតដល់ចង់បង្កើតតំបន់អបគមន៍បែងចែកកម្ពុជា ជាពីរទៀត។
ក៏ប៉ុន្តែ នៅក្នុងស្ថានភាពជាប់គាំងនយោបាយតឹងតែង និងបានអូសបន្លាយពេលប្រមាណ ១ឆ្នាំ ព្រះបរមរតនៈកោដ្ឋ នរោត្តម សីហនុ ព្រះអង្គបានបំពេញព្រះរាជតួនាទីរបស់ព្រះអង្គ ធ្វើការផ្សះផ្សាបើកឲ្យគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ដឹកនាំដោយសម្ដេចក្រុមព្រះ នរោត្តម រណឫទ្ធិ និងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដឹកនាំដោយ លោក ហ៊ុន សែន ជួបចរចាគ្នា រហូតដល់ចេញរូបមន្តនាយករដ្ឋមន្ត្រីពីរ គឺសម្ដេចក្រុមព្រះ នរោត្ដម រណឫទ្ធិ ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទី១ និងលោក ហ៊ុន សែន ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទី២។ ទោះបីជារូបមន្តនេះមិនធ្លាប់មាននាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅលើសាកលលោកក្ដី ក៏ប៉ុន្តែដើម្បីបញ្ចប់វិបត្តិនោះ ភាគីទាំងពីរបានយល់ព្រម ពិសេស គឺសម្ដេចក្រុមព្រះ នរោត្តម រណឫទ្ធិ។
ងាកមកស្ថានភាពជាប់គាំងនយោបាយលើកនេះវិញ មិនខុសពីលើកមុនដែរ ក្រុមអ្នកច្បាប់ អ្នកវិភាគនយោបាយ និងក្រុមយុវជន ចង់ឲ្យព្រះមហាក្សត្រ សម្ដេចព្រះនរោត្តម សីហមុនី យាងធ្វើជាអាជ្ញាកណ្ដាលដូចដែលអតីតព្រះមហាវីរក្សត្រ ព្រះបរមរតនៈកោដ្ឋ នរោត្តម សីហនុ ដែលជាព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គដែរ។
និស្សិតនៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ ឈ្មោះ ចាន់ សុផៃ មានប្រសាសន៍ថា ក្នុងនាមលោកជាយុវជន និងជានិស្សិតផងនោះ លោកមិនចង់ឲ្យកម្ពុជា ជួបវិបត្តិនយោបាយ និងបង្កឲ្យមានអំពើហិង្សាដូចបច្ចុប្បន្ននេះទេ ពីព្រោះថា ការជាប់គាំងនយោបាយនេះ គឺធ្វើឲ្យខាតប្រយោជន៍ដល់សង្គមកម្ពុជា ទាំងមូល៖ «នយោបាយឈ្លោះគ្នាគ្មានលក្ខណៈអីល្អសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសង្គមជាតិទេ និងធ្វើឲ្យខូចខាតសង្គម។ ទីពីរ ធ្វើឲ្យប៉ះពាល់យុវជនគ្មានការគិតអីវែងឆ្ងាយ គឺធ្វើឲ្យបាក់ស្បាតតែម្ដង»។
ស្របពេលនេះដែរ សម្ដេចរាជបុត្រី ព្រះអនុជ នរោត្តម អរុណរស្មី ឧត្តមទីប្រឹក្សាព្រះមហាក្សត្រ និងជាប្រធានគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ក៏បានចេញព្រះរាជសារថ្វាយព្រះមហាក្សត្រ នរោត្តម សីហមុនី ដើម្បីយាងព្រះអង្គក្នុងការសម្របសម្រួលនយោបាយនេះដែរ។ នៅក្នុងព្រះរាជសារនោះ មានខ្លឹមសារថា នៅក្នុងកាលៈទេសៈនៃអាយុជីវិតជាតិនេះ មានតែព្រះបរមរាជតម្រិះរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ជាទីសក្ការៈនៃប្រជានុរាស្ត្រកូនចៅទាំងអស់គ្នាទេ ទើបអាចធ្វើឲ្យមានការសម្របសម្រួល ឬការចរចានយោបាយមួយសម្រាប់រក្សាបាននូវស្ថិរភាព និងសន្តិភាពជាតិ កត្តាចម្បងនៃសាមគ្គីជាតិ និងឯកភាពជាតិខ្មែរ ដែលមានព្រះករុណា ព្រះមហាក្សត្រ ព្រះអង្គកំពុងគង់ជានិមិត្តរូប និងជាម្លប់ដ៏ត្រជាក់សម្រាប់ជាតិទាំងមូល៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។