គណបក្សប្រឆាំងកំណត់យកថ្ងៃទី៧ ខែកញ្ញា ជាថ្ងៃធ្វើបាតុកម្មអហិង្សា ដោយមានបន្ថែមការជួបជុំស្មិងស្មាធិ៍ទូទាំងប្រទេស ដើម្បីទាមទារឲ្យបង្កើតគណៈកម្មការស៊ើបអង្កេតភាពមិនប្រក្រតីនៃការបោះឆ្នោត។ រីឯបក្សកាន់អំណាចដែលដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលវិញ បានបញ្ជាឲ្យកម្លាំងសន្តិសុខគ្រប់ជំនាញ ត្រៀមខ្លួនជាស្រេចដើម្បីទប់ស្កាត់ និងបង្ក្រាបបាតុកម្មនេះ បើសិនក្លាយទៅជាបាតុកម្មហិង្សាមិនគោរពច្បាប់។
ព្រះមហាក្សត្រ រាជរដ្ឋាភិបាល គណៈបញ្ជាការសន្តិសុខអចិន្ត្រៃយ៍សម្រាប់ការបោះឆ្នោត គណៈសង្ឃនៃគណៈមហានិកាយ និងគណៈធម្មយុត្តិកនិកាយ បានចេញព្រះរាជសារ និងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ជាបន្តបន្ទាប់ តាំងពីថ្ងៃទី៧ ខែសីហា រហូតដល់ថ្ងៃទី១ ខែកញ្ញា អំពាវនាវឲ្យអាជ្ញាធរអនុវត្តច្បាប់ ហើយពលរដ្ឋត្រូវរក្សាសេចក្តីថ្លៃថ្នូរស្ងៀមស្ងាត់។
ព្រះមហាក្សត្រ ព្រះបាទ សម្ដេច នរោត្តម សីហមុនី បានចេញព្រះរាជសារទី១ កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែសីហា បានបង្គាប់ឲ្យគណបក្សជាប់ឆ្នោតទាំងពីរ ដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី។ ប៉ុន្តែ ទាំងគណបក្សកាន់អំណាច និងបក្សជំទាស់ សុទ្ធតែចរចាមិនត្រូវរ៉ូវគ្នាទេ។ បក្សកាន់អំណាចយល់ថា ស្ថាប័ន គ.ជ.ប ជាអ្នកមានភារកិច្ចធំ ទទួលខុសត្រូវក្នុងការដោះស្រាយពីភាពមិនប្រក្រតីទាំងឡាយ ជុំវិញដំណើរការបោះឆ្នោត។ ចំណែកបក្សជំទាស់យល់ថា គ.ជ.ប ជាអ្នកបង្កហេតុ ជាអ្នកធ្វើឲ្យការបោះឆ្នោតមានបញ្ហា ដូចនេះមិនអាចទទួលយក គ.ជ.ប ឲ្យចូលរួមដោះស្រាយពីភាពមិនប្រក្រតីទាំងនេះឡើយ។ លុះដល់ថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ព្រះមហាក្សត្រ និងសម្ដេចម៉ែ បានយាងទៅប្រទេសចិន ដើម្បីព្យាបាលព្រះរោគ គឺចំពេលដែលរដ្ឋាភិបាលប្រមូលកម្លាំងទ័ព និងយុទ្ធភណ្ឌធុនធ្ងន់ ដូចជា រថក្រោះជាដើម ចូលក្រុងភ្នំពេញ។
ក្នុងពេលគង់ប្រថាប់នៅស្រុកចិន ព្រះមហាក្សត្រ បានចេញព្រះរាជសារទី២ កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែសីហា ព្រះអង្គចង់ឲ្យភាគីទាំងសងខាងតម្កល់ប្រយោជន៍ជាតិជាធំ និងអនុវត្តតាមច្បាប់ដែលមានស្រាប់។ ហើយព្រះអង្គថែមទាំងរំលឹកថា ការប្រព្រឹត្តិផ្ទុយនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញនិងច្បាប់នានារបស់ជាតិ នាំឲ្យជាតិបែកបាក់ទៀតផង។ ព្រះរាជសារទី២ នេះ ធ្វើឡើងក្រោយពីមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់បក្សកាន់អំណាច ប្រកាសពីការបរាជ័យក្នុងការបង្កើតគណៈកម្មការដោះស្រាយភាពមិនប្រក្រតីក្នុងការបោះឆ្នោត និងបក្សប្រឆាំងកំណត់ថ្ងៃធ្វើបាតុកម្មពិតប្រាកដ។
រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលមានមន្ត្រីដឹកនាំចម្រុះមកពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច នៅថ្ងៃទី១ ខែកញ្ញា បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយ ដោយលើកឡើងថា រាជរដ្ឋាភិបាលនឹងដង្ហែតាមព្រះរាជតម្រិះរបស់ព្រះករុណា ព្រះមហាក្សត្រ ក្នុងការឯកភាពជាតិ និងសាមគ្គីភាពជាតិ។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍ក៏បានអំពាវនាវលើចំណុចសំខាន់ៗចំនួន ៨ចំណុច ដែលបង្ហាញពីសិទ្ធិក្នុងការចូលរួមធ្វើការតវ៉ារបស់ពលរដ្ឋ ការដោះស្រាយបញ្ហារវាងគណបក្សទាំងពីរ ដោយការចរចា តួនាទីរបស់កម្លាំងប្រដាប់អាវុធ ដែលត្រូវគោរពច្បាប់មិនត្រូវប្រើហិង្សាលើអ្នកតវ៉ា មន្ត្រីរាជការសាធារណៈ ត្រូវប្រកាន់ជំហរអព្យាក្រឹត្យ ពលរដ្ឋត្រូវស្ងប់ស្ងាត់ ជៀសវាងការប្រើប្រាស់បណ្ដាញព័ត៌មានសង្គម បង្កវឹកវរចលាចលក្នុងសង្គម និងចុងក្រោយ ហាមមិនឲ្យជនបរទេសចូលរួមធ្វើបាតុកម្មជុំវិញការបោះឆ្នោតឡើយ។
នៅចុងបញ្ចប់នៃសេចក្តីថ្លែងការណ៍ រាជរដ្ឋាភិបាលបញ្ជាក់ជំហរថា នឹងប្ដេជ្ញាចិត្តអនុវត្តនយោបាយបង្រួបបង្រួមជាតិ និងយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះអាយុជីវិត ទ្រព្យសម្បត្តិឯកជន ព្រមទាំងជីវភាពរស់នៅ និងសុខុមាលភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។
ទន្ទឹមនឹងនេះ គណៈបញ្ជាការសន្តិសុខអចិន្ត្រយ៍សម្រាប់ការបោះឆ្នោត ដែលដឹកនាំដោយសមាជិកគណៈអចិន្ត្រយ៍គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ស ខេង កាលពីថ្ងៃទី១ កញ្ញា បានចេញសេចក្តីណែនាំមួយ ដោយដាក់វត្ថុបំណងចំៗថា ដើម្បីរក្សាសន្តិសុខសណ្ដាប់ធ្នាប់ពេលបក្សប្រឆាំងធ្វើមហាបាតុកម្ម នៅថ្ងៃទី៧ ខែកញ្ញា ខាងមុខ។ សេចក្តីណែនាំមាន ៦ចំណុច សំដៅបញ្ជាមន្ត្រីថ្នាក់ខេត្តរាជធានី ឲ្យគ្រប់គ្រងគម្រោងបាតុកម្មរបស់បក្សប្រឆាំងទាំងពេលវេលា ទីតាំង វិធានការទប់ស្កាត់ ការបង្កើនកម្លាំងការពារសន្តិសុខពេលមានបាតុកម្មប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ និងអត់ធ្មត់ខ្ពស់បំផុត។ សេចក្តីណែនាំក៏បានបង្គាប់ឲ្យអាជ្ញាធរថ្នាក់ក្រោមចុះអប់រំ កុំឲ្យពលរដ្ឋចូលរួមមហាបាតុកម្មថែមទៀត។ ក្រៅពីនោះ ក៏ណែនាំឲ្យកន្លែងលក់សាំង ប្រេងឥន្ធនៈ និងសារធាតុងាយឆេះ មានវិធានការទប់ស្កាត់បង្ការហានិភ័យ ដែលអាចកើតឡើងជាយថាហេតុ។
ចំណែកឯគណៈសង្ឃនៃគណៈមហានិកាយ និងគណៈធម្មយុត្តិកនិកាយ ក៏មិនបាននៅស្ងៀមនឹងស្ថានការណ៍នយោបាយសព្វថ្ងៃដែរ។ ស្ថាប័នដែលមានអំណាចកំពូលគ្រប់គ្រងសង្ឃ និងបព្វជិត ព្រះពុទ្ធសាសនានេះ បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយស្រដៀងនឹងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់រាជរដ្ឋាភិបាលដែរ ដោយអំពាវនាវឲ្យមានការដោះស្រាយបញ្ហាជាតិតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់នានារបស់រដ្ឋ។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍ក៏បានបង្គាប់ឲ្យសង្ឃពុទ្ធសាសនា សីលវន្ត សីលវន្តីទាំងអស់ គោរពវិន័យឲ្យបានខ្ជាប់ខ្ជួន ដោយប្រកាន់យកធម៌របស់អ្នកបួសប្រកបដោយសាមគ្គីភាពជាតិរឹងមាំ។ ប៉ុន្តែ ចំណុចទី២ នៃសេចក្តីថ្លែងការណ៍នេះ បែរជាស្នើឲ្យពុទ្ធបរិស័ទទាំងអស់ជៀសវាងចូលរួមក្នុងសកម្មភាពតវ៉ាទាមទារនានា ទាក់ទងនឹងការបោះឆ្នោតទៅវិញ បើទោះបីជារដ្ឋធម្មនុញ្ញចែងថា ពលរដ្ឋគ្រប់រូបមានសិទ្ធិសេរីភាពពេញលេញក្នុងការជួបប្រជុំ ឬបាតុកម្មអហិង្សាក៏ដោយចុះ។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍ក៏បានចម្រើនពរបក្សប្រឆាំង និងបក្សកាន់អំណាច ឲ្យអនុវត្តច្បាប់ជាធរមាន និងគោរពឆន្ទៈរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។
ទោះយ៉ាងណាក្តី គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលបាត់សំឡេងគាំទ្រជាច្រើននៅអាណត្តិទី៥ នេះ បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួចទៅហើយ ថាខ្លួនដើរតាមគន្លងលំអានព្រះរាជា និងស្វាគមន៍ការដោះស្រាយបញ្ហាជាមួយបក្សប្រឆាំងដោយសន្តិវិធី។ សង្គមស៊ីវិលមើលឃើញថា គណបក្សនេះចំណេញរួចហើយតាមរយៈការរៀបចំប្រព័ន្ធបោះឆ្នោត និងការបំពេញការងាររបស់ស្ថាប័ន គ.ជ.ប ដែលគេជឿថា លម្អៀងទៅរកគណបក្សកាន់អំណាច។ ចំណែកបក្សប្រឆាំងវិញ យល់ថា ខ្លួនត្រូវតែតវ៉ាដោយបាតុកម្មអហិង្សាតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលបានចែង ព្រោះ គ.ជ.ប ធ្វើការងារមិនតាមច្បាប់ លួចបន្លំសន្លឹកឆ្នោត កាត់ក្តីដោយអយុត្តិធម៌។ ហើយការតវ៉ានេះ មិនផ្ទុយពីព្រះរាជតម្រិះរបស់ព្រះមហាក្សត្រឡើយ ព្រោះព្រះមហាក្សត្រចង់ឲ្យរាស្ត្របានយុត្តិធម៌ និងមានព្រះរាជបំណងឲ្យស្ថាប័នជាតិទាំងអស់អនុវត្តតាមច្បាប់ជាតិ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។