អង្គការ-សមាគមខ្មែរកម្ពុជាក្រោមនៅកម្ពុជា បន្តទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម គោរពសិទ្ធិសេរីភាពខ្មែរក្រោមដែលជាម្ចាស់ស្រុកឲ្យបានពេញលេញ។ ការទាមទារនេះ នៅក្នុងទិវាអន្តរជាតិស្ដីពីសិទ្ធិជនជាតិដើមនៅថ្ងៃទី៩ សីហា។ ខ្មែរក្រោមអះអាងថា អាជ្ញាធរវៀតណាម នៅតែរំលោភបំពានសិទ្ធិពលរដ្ឋខ្មែរក្រោម បើទោះជាវៀតណាម គឺជាសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលមានកាតព្វកិច្ចគោរពសិទ្ធិជនជាតិដើមដែលចែងដោយអង្គការសហប្រជាជាតិក្តី។
ក្នុងពេលដែលជនជាតិដើមនៅលើពិភពលោកនាំគ្នាប្រារព្ធទិវាអន្តរជាតិស្ដីពីសិទ្ធិជនជាតិដើមនៅឯរាជធានីភ្នំពេញ ពលរដ្ឋខ្មែរក្រោមប្រមាណ ១០០នាក់ ក្នុងនោះក៏មានព្រះសង្ឃផង ប្រមូលផ្តុំគ្នានៅទីស្នាក់ការសមាគមខ្មែរកម្ពុជាក្រោមដើម្បីសិទ្ធិមនុស្ស និងអភិវឌ្ឍន៍ ចូលរួមប្រារព្ធទិវានេះផង និងដើម្បីលើកឡើងពីការបារម្ភរបស់ខ្មែរក្រោមក្នុងនាមជាជនជាតិដើមនៅដែនដីកម្ពុជាក្រោម ដែលឋិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់វៀតណាម ផង។
ប្រធានបទដែលខ្មែរក្រោមលើកឡើងនៅឆ្នាំនេះ គឺ «ខ្មែរក្រោមត្រូវតែបានទទួលស្គាល់ថាជាជនជាតិដើម»។ មូលហេតុដែលខ្មែរក្រោមជ្រើសយកប្រធានបទនេះ ដោយសារតែខ្មែរក្រោមពិនិត្យឃើញថា បើទោះជាខ្មែរក្រោមគឺជាជនជាតិដើមនៅកម្ពុជាក្រោមក្តី ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរកុម្មុយនីស្តវៀតណាម មិនបានគោរពសិទ្ធិជនជាតិដើមរបស់ពួកគេឡើយ។
នាយកកម្មវិធីសមាគមខ្មែរកម្ពុជាក្រោមដើម្បីសិទ្ធិមនុស្ស និងអភិវឌ្ឍន៍ លោក សឺន ជុំជួន មានប្រសាសន៍ថា បច្ចុប្បន្ននេះរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម មិនបានទទួលស្គាល់ខ្មែរក្រោមថាជាជនជាតិដើមនៅលើទឹកដីកំណើតរបស់ខ្លួនឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ វៀតណាម បែរជាចាត់ទុកខ្មែរក្រោមថាជាជនជាតិភាគតិចមួយនៅលើដែនដីដែលវៀតណាម ថាជាដែនដីរបស់ពួកគេទៅវិញ។ លោកថា ប្រការនេះហើយដែលខ្មែរក្រោមមិនអាចទទួលបានជាដាច់ខាត ហើយនៅតែតវ៉ាឲ្យវៀតណាម ចាត់ទុកខ្មែរក្រោមជាជនជាតិដើម និងគោរពសិទ្ធិរបស់ខ្មែរក្រោមដូចដែលមានចែងក្នុងសេចក្តីប្រកាសអង្គការសហប្រជាជាតិ ស្ដីពីសិទ្ធិជនជាតិដើម៖ « នៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសសិទ្ធិជនជាតិដើម ត្រូវតែផ្តល់សិទ្ធិឲ្យជនជាតិដើមមានសិទ្ធិពេញលេញ ជាពិសេសគឺសិទ្ធិសម្រេចវាសនាខ្លួនដោយខ្លួនឯង នេះជាគោលការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ជាគោលការណ៍របស់សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់សិទ្ធិជនជាតិដើម កាលណាយើងបានក្លាយជាជនជាតិដើម គឺយើងអនុវត្តទៅតាមសិទ្ធិស្វ័យសម្រេចនៃវាសនាខ្លួនដោយខ្លួនឯង។ វៀតណាម យើងគិតថាប្រហែលជាមានការព្រួយបារម្ភពីរឿងហ្នឹងអី យើងមិនដឹង បានជាគេនៅតែបដិសេធហើយថាយើងជាជនជាតិភាគតិច »។
ដែនដីកម្ពុជាក្រោមមានទំហំប្រមាណ ៧ម៉ឺនគីឡូម៉ែត្រក្រឡា និងចែកចេញជា ២១ខេត្ត-ក្រុង។ ដែនដីនេះត្រូវបានវៀតណាម ទន្ទ្រានយកបន្តិចម្តងៗពីកម្ពុជា ចាប់តាំងពីដើមសតវត្សទី១៧ តាមរយៈការបញ្ជ្រាបចូលនៃជនជាតិរបស់ពួកគេមកលើទឹកដីខ្មែរ។ លុះដល់ឆ្នាំ១៨៥៩ អាណានិគមនិយមបារាំង បានចូលមកគ្រប់គ្រងដែនដីនេះរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៤៩។ គឺនៅឆ្នាំ១៩៤៩ នោះហើយដែលបារាំង បានកាត់ទឹកដីកម្ពុជាក្រោមទៅឲ្យស្ដេចអណ្ណាម បាវ ដាយ (Bao Dai) គ្រប់គ្រង។ ការកាត់នេះ គឺដើម្បីលួងចិត្ត ឬខ្ចីដៃកម្លាំងរបស់ស្ដេច បាវ ដាយ ដើម្បីទប់ទល់នឹងចលនាកុម្មុយនីស្តរបស់លោក ហូ ជី មិញ ដែលព្យាយាមវាយបណ្ដេញបារាំង ចេញពីប្រទេស។ ពលរដ្ឋខ្មែរក្រោមក៏បានឋិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់វៀតណាម ជាថ្មីទៀតតាំងពីពេលនោះមក។
បើទោះជាប្រវត្តិសាស្ត្របង្ហាញច្បាស់ថាខ្មែរក្រោមជាម្ចាស់ទឹកដី មុនពេលការមកដល់នៃជនជាតិវៀតណាម ក្តី នៅពេលបានគ្រប់គ្រងដែនដីកម្ពុជាក្រោមពេញដៃហើយ វៀតណាម មិនបានគោរពសិទ្ធិរបស់ខ្មែរក្រោមដែលជាម្ចាស់ស្រុកនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេបានធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ព្យាយាមលុបបំបាត់វប្បធម៌ អក្សរសាស្ត្រ ព្រះពុទ្ធសាសនា និងកាប់សម្លាប់ខ្មែរក្រោមរហូតត្រូវបង្ខំចិត្តឲ្យអតីតចៅហ្វាយខេត្តព្រះត្រពាំង ឧកញ៉ា សឺន គុយ ត្រូវចេញប្រគល់ខ្លួនឲ្យវៀតណាម កាត់ក្បាលនៅដើមសតវត្សទី១៩ ជាថ្នូរនឹងការការពារព្រះពុទ្ធសាសនាខ្មែរនៅដែនដីកម្ពុជាក្រោម។ រលកនៃការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើខ្មែរក្រោមបានបន្តរហូតដល់ដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ ដែលពេលនោះបានបង្ខំឲ្យព្រះសង្ឃ និងពលរដ្ឋខ្មែរក្រោមមួយចំនួនរត់គេចខ្លួនមកជ្រកកោននៅកម្ពុជា។
លោក សឺន ជុំជួន ឲ្យដឹងថា បច្ចុប្បន្ន វៀតណាម អនុញ្ញាតឲ្យពលរដ្ឋខ្មែរក្រោមប្រារព្ធពិធីបុណ្យទៅតាមទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីរបស់ខ្មែរ ដូចជាបុណ្យចូលឆ្នាំ បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ បុណ្យកឋិនទាន និងបុណ្យអុំទូក ព្រមទាំងអនុញ្ញាតឲ្យខ្មែរក្រោមស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីខ្មែរ។ ប៉ុន្តែវៀតណាម មិនអនុញ្ញាតឲ្យខ្មែរក្រោមបានសិក្សាអក្សរសាស្ត្រ ប្រវត្តិសាស្ត្រ ភូមិសាស្ត្រខ្មែរឲ្យបានទូលំទូលាយឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ វៀតណាម បានឲ្យខ្មែរក្រោមរៀនប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់គេ ជាពិសេសគឺប្រវត្តិរបស់លោក ហូ ជី មិញ។ នេះនៅមិនទាន់និយាយទៅដល់ការប្រើប្រាស់ភាសាវៀតណាម នៅតាមទីវត្តអារាម និងបុរាណដ្ឋានមួយចំនួនទៀតនោះផង៖ « កាលខ្ញុំបួសរៀននៅកម្ពុជាក្រោម ខ្ញុំរៀនប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ ហូ ជី មិញ គេប្រដៅឲ្យស្គាល់ថា តើការតស៊ូរបស់លោក ហូ ជី មិញ របៀបណាខ្លះ មានគោលគំនិតម៉េចខ្លះ មានមនោគមស្អីខ្លះនៃរបបនៃការគ្រប់គ្រងរបស់គេ រីឯរឿងរបស់ខ្មែរសិក្សាអំពីប្រវត្តិរបស់ខ្លួនមិនមានឡើយ »។
ក្រៅពីនោះក៏នៅមានបញ្ហាចាប់ព្រះសង្ឃខ្មែរក្រោមដាក់គុកដោយសារតែទាមទារការគោរពសិទ្ធិសេរីភាព។ ជាក់ស្តែង ព្រះសង្ឃខ្មែរក្រោមនៅខេត្តឃ្លាំង ចំនួន ២អង្គ គឺព្រះតេជព្រះគុណ លីវ នី និង ថាច់ ធឿន ដែលត្រូវអាជ្ញាធរវៀតណាម ចាប់ផ្សឹក និងកាត់ទោសដាក់ពន្ធនាគារនៅឆ្នាំ២០១៣ រហូតមកទល់ពេលនេះមិនទាន់ត្រូវបានដោះលែងនៅឡើយ។ អាជ្ញាធរវៀតណាម ចោទព្រះសង្ឃទាំងពីរអង្គថារត់ចេញទៅក្រៅប្រទេស ដើម្បីប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម។ ប៉ុន្តែអង្គការ-សមាគមខ្មែរកម្ពុជាក្រោមអះអាងថា ការចាប់ខ្លួននេះ ព្រោះតែព្រះសង្ឃខ្មែរក្រោមទាំង ២អង្គ បានព្យាយាមបង្កើតសាលារៀនអក្សរខ្មែរនៅក្នុងវត្ត។
បន្ថែមពីនេះ អាជ្ញាធរវៀតណាម តាមដាន ឬកោះហៅពលរដ្ឋខ្មែរក្រោមទៅសួរនៅពេលទៅលេងស្រុកកំណើតជួបជុំគ្រួសារម្តងៗ ជាពិសេសអ្នកដែលគេដឹងថាតែងធ្វើការតស៊ូមតិប្រឆាំងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សរបស់វៀតណាម នៅក្រៅប្រទេស។ សកម្មភាពទាំងអស់នេះហើយដែលលោក សឺន ជុំជួន ថាអាជ្ញាធរវៀតណាម នៅតែរឹតបន្តឹងសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ខ្មែរក្រោម។
សេចក្តីប្រកាសអង្គការសហប្រជាជាតិ ស្ដីពីសិទ្ធិជនជាតិដើមភាគតិច ចែងថា ជនជាតិដើមភាគតិចមានសិទ្ធិស្វ័យសម្រេចអំពីឋានៈនយោបាយរបស់ខ្លួនដោយសេរី និងធ្វើការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និងវប្បធម៌របស់ខ្លួនដោយសេរី មានសិទ្ធិចូលរួមក្នុងការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តលើរាល់បញ្ហាដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិរបស់ពួកគេ តាមរយៈតំណាងដែលជ្រើសតាំងដោយពួកគេផ្ទាល់។
ជនជាតិដើមភាគតិចមានសិទ្ធិប្រតិបត្តិ និងធ្វើឲ្យរស់រវើកឡើងវិញនូវប្រពៃណី និងទំនៀមទម្លាប់ជាវប្បធម៌របស់ខ្លួន។ សិទ្ធិនេះរួមមាន សិទ្ធិក្នុងការថែរក្សា ការពារ និងអភិវឌ្ឍអ្វីៗដែលបង្ហាញពីអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌របស់ខ្លួនដែលមានពីអតីតកាល បច្ចុប្បន្ន និងអនាគត ដូចជាតំបន់បុរាណវិទ្យា តំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រ បុរាណវត្ថុ រចនាបថ ពិធីបុណ្យ បច្ចេកវិទ្យា ការសម្ដែងសិល្បៈ និងការថែរក្សាអក្សរសាស្ត្រជាតិ ជាដើម។
ជនជាតិដើមភាគតិចមានសិទ្ធិប្រើប្រាស់ អភិវឌ្ឍ និងផ្ទេរឲ្យកូនចៅជំនាន់ក្រោយនូវប្រវត្តិសាស្ត្រ ភាសា ច្បាប់ទម្លាប់ ទស្សនវិជ្ជា អក្សរសាស្ត្រ ព្រមទាំងធ្វើការកំណត់ឈ្មោះ និងរក្សាឈ្មោះរបស់ពួកគេដោយខ្លួនឯងសម្រាប់សហគមន៍ ទីកន្លែង និងបុគ្គល។ ជនជាតិដើមភាគតិចក៏មានសិទ្ធិបង្កើត និងគ្រប់គ្រងស្ថាប័ន និងប្រព័ន្ធអប់រំរបស់ខ្លួន ដោយផ្តល់ការអប់រំជាភាសារបស់ខ្លួនផ្ទាល់ ព្រមទាំងមានសិទ្ធិបង្កើតប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដោយប្រើភាសារបស់ខ្លួន និងមានសិទ្ធិប្រើប្រាស់តាមគ្រប់រូបភាពនៃប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់រដ្ឋដោយគ្មានការរើសអើងឡើយ។
ចំណែកជនជាតិដើមដែលត្រូវបានបែងចែកដោយព្រំដែនអន្តរជាតិដូចខ្មែរក្រោមវិញ ពួកគេមានសិទ្ធិរក្សា និងបង្កើតទំនាក់ទំនង ប្រាស្រ័យទាក់ទង សហការគ្នាក្នុងគោលបំណងខាងជំនឿសាសនា វប្បធម៌ នយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច ជាមួយនឹងសមាជិកផ្ទាល់របស់ពួកគេ ព្រមទាំងជាមួយអ្នកដទៃទៀតដែលនៅក្រៅព្រំដែន។
ទោះជាយ៉ាងណា លោក សឺន ជុំជួន អះអាងថា អាជ្ញាធរវៀតណាម មិនបានគោរពសិទ្ធិសេរីភាពដូចមានចែងក្នុងសេចក្តីប្រកាសអង្គការសហប្រជាជាតិ ស្ដីពីសិទ្ធិជនជាតិដើមភាគតិចនេះឲ្យបានពេញលេញនោះទេ។
អង្គការខ្មែរក្រោមប៉ាន់ប្រមាណថា បច្ចុប្បន្នមានពលរដ្ឋខ្មែរក្រោមប្រមាណពី ៨ ទៅ ១០លាននាក់កំពុងរស់នៅលើដែនដីកម្ពុជាក្រោម ហើយបើនិយាយពីវត្តអារាមវិញមានរហូតដល់ជិត ៥៦០វត្ត។
លោក សឺន ជុំជួន ថ្លែងថា ដរាបណាវៀតណាម មិនគោរពសិទ្ធិសេរីភាពខ្មែរក្រោមឲ្យបានពេញលេញនោះទេ ខ្មែរក្រោមនឹងនៅតែបន្តការតវ៉ាទាមទារឲ្យវៀតណាម គោរពកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនក្នុងនាមជាប្រទេសសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។