គណៈកម្មាធិការដើម្បីការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា ហៅកាត់ថា ខុមហ្វ្រែល (COMFREL) រកឃើញថា នៅឆ្នាំ២០១៦ ក្រុមតំណាងរាស្ត្រស្ត្រីរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានចុះទៅមូលដ្ឋានច្រើនជាងតំណាងរាស្ត្រស្ត្រីមកពីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្ដី ការចុះមូលដ្ឋានរបស់តំណាងរាស្ត្រស្ត្រីបក្សប្រឆាំង បែរជាមានភាពសកម្មជាងតំណាងរាស្ត្រស្ត្រីមកពីគណបក្សកាន់អំណាច។
អង្គការខុមហ្វ្រែលបានរកឃើញថា ក្នុងចំណោមតំណាងរាស្ត្រសរុប ១២៣នាក់ គឺមានតែ ៩៨នាក់ដែលមកពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា មានចំនួន ៥៤នាក់ មានស្ត្រី ១៧នាក់ និងមកពីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មានចំនួន ៤៤នាក់ មានស្ត្រី ៣នាក់ បានចុះមូលដ្ឋានចំនួន ១.៦៦៥លើកក្នុងឆ្នាំ២០១៦។ ការចុះមូលដ្ឋានក្នុងឆ្នាំ២០១៦ នេះ បានកើនឡើងចំនួន ៥៥៨លើក បើប្រៀបធៀបកាលពីឆ្នាំ២០១៥។ អង្គការដដែលនេះបង្ហាញថា ចំពោះគណបក្សកាន់អំណាចវិញ ចុះមូលដ្ឋានបានចំនួន ៥៦៤លើកស្មើប្រមាណ ៣៣% (៣៣,៨៧%) គឺតិចជាងតំណាងរាស្ត្របក្សប្រឆាំងដែលចុះមូលដ្ឋានបានចំនួនរហូត ១.១០១លើក ស្មើប្រមាណ ៦១% (៦១,១៣%)។
អង្គការខុមហ្វ្រែលបន្តថា ថ្វីត្បិតតែគណបក្សកាន់អំណាចមានតំណាងរាស្ត្រជាស្ត្រីរហូតទៅដល់ ១៧នាក់ បានចុះទៅមូលដ្ឋាន និងគណបក្សប្រឆាំងតែ ៣នាក់ដែលចុះទៅមូលដ្ឋានក្ដី ប៉ុន្តែការចុះមូលដ្ឋានរបស់តំណាងរាស្ត្រស្ត្រីរបស់បក្សប្រឆាំង គឺមានភាពសកម្មជាង ព្រោះបើគិតជាមធ្យម តំណាងរាស្ត្រស្ត្រីមកពីបក្សប្រឆាំងម្នាក់ បានចុះទៅមូលដ្ឋានចំនួន ៤០លើក គឺច្រើនជាងតំណាងរាស្ត្រស្ត្រីបក្សកាន់អំណាចម្នាក់ ដែលបានចុះទៅមូលដ្ឋានតែ ១៣លើក។
ទោះជាយ៉ាងណា ក្នុងចំណោមនៃការចុះមូលដ្ឋានរបស់ក្រុមតំណាងរាស្ត្រជាស្ត្រី ដើម្បីទៅអន្តរាគមន៍ និងដោះស្រាយបញ្ហានានាជូនប្រជាពលរដ្ឋ មានតែចំនួន ១៣លើក ស្មើនឹងជិត ៤% (៣,៨៣%) ប៉ុណ្ណោះ រីឯការចុះទៅសំណេះសំណាល ការចែកអំណោយ និងការសម្ពោធសមិទ្ធផលផ្សេងៗមានចំនួន ២២១លើក ស្មើនឹង ៦៥% (៦៥,១៩%)។
មន្ត្រីសម្របសម្រួលកម្មវិធីអប់រំ និងយេនឌ័រនៃអង្គការខុមហ្វ្រែល អ្នកស្រី សឺនកេត សិរីលក្ខណ៍ ថ្លែងថា ថ្វីត្បិតតែភាគរយនៃការចុះមូលដ្ឋានរបស់ក្រុមតំណាងរាស្ត្រស្ត្រីមានច្រើនជាងភាគរយនៃតំណាងរាស្ត្របុរស ហើយចំនួនស្ត្រីមានការកើនឡើងក្នុងឆាកនយោបាយក្ដី ប៉ុន្តែការចូលរួមរបស់ស្ត្រីក្នុងឆាកនយោបាយ នៅតែមិនទាន់ផ្ដល់ឱកាសឲ្យស្មើភាពគ្នាជាមួយបុរសនៅឡើយ។ អ្នកស្រីបន្តថា បញ្ហានេះដោយសារពុំទាន់មានច្បាប់ ឬគោលនយោបាយដើម្បីគាំទ្រឲ្យស្ត្រីប្រឡូកក្នុងឆាកនយោបាយ៖ « ចង់ឲ្យមានការឆ្លាស់គ្នាក្នុងការឈរឈ្មោះរវាងបុរស និងស្ត្រីឲ្យបានច្រើន ព្រោះធ្វើបែបនេះ នឹងធ្វើឲ្យមានមេដឹកនាំនៅថ្នាក់ជាតិ និងថ្នាក់មូលដ្ឋានដែលជាស្ត្រី - បុរសមានភាពស្មើគ្នា » ។
ការលើកឡើងនេះ ធ្វើឡើងនៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានស្ដីពីរបាយការណ៍ឃ្លាំមើលយេនឌ័រផ្នែកនយោបាយ៖ សភា និងតំណាងរាស្ត្រស្ត្រី និងក្រុមពិសេសចូលរួមក្នុងការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតថ្មីឆ្នាំ២០១៦ និងការដាក់ពង្រាយអ្នកសង្កេតការណ៍ស្ត្រី នៅថ្ងៃទី២៧ មេសា។
របាយការណ៍របស់អង្គការខុមហ្វ្រែល បញ្ជាក់ទៀតថា ស្ត្រីដែលបានចុះឈ្មោះដើម្បីបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់នៅថ្ងៃទី៤ មិថុនា ខាងមុខនេះមានចំនួនជាង ៤លាននាក់ (៤.២១៣.៤២៧នាក់) ស្មើនឹង ៥៣% នៃចំនួនអ្នកចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតស្ត្រី-បុរសទាំងអស់ជាង ៧លាននាក់ (៧.៨៧៣.១៩៤នាក់)។ ជាមួយគ្នានេះ អង្គការខុមហ្វ្រែលដែលសហការគ្នាជាមួយក្រុមស្ត្រីងាយរងគ្រោះដីធ្លី ស្ត្រីជនពិការ និងអង្គការលើកកម្ពស់ស្ត្រីមួយចំនួនទៀត នឹងដាក់អ្នកសង្កេតការណ៍ស្ត្រីចំនួន ៣០០នាក់ ដើម្បីតាមដាន និងសង្កេតការណ៍ឃោសនាបោះឆ្នោត ថ្ងៃបោះឆ្នោត និងថ្ងៃរាប់សន្លឹកឆ្នោតនៅក្នុងខេត្ត-ក្រុងចំនួន១១។
នៅពេលខាងមុខ អង្គការខុមហ្វ្រែល នឹងបង្ហាញអំពីតួលេខស្ត្រីដែលឈរឈ្មោះជាបេក្ខជនក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់។
ស្ត្រីមានបញ្ហាដីធ្លីនៅតំបន់បឹងកក់ កញ្ញា សុង ស្រីលាភ ថ្លែងថា ការចូលរួមសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោតខាងមុខរបស់កញ្ញា គឺដើម្បីឲ្យការបោះឆ្នោតធ្វើឡើងដោយយុត្តិធម៌ និងដើម្បីកុំឲ្យអ្នកនយោបាយឈ្លោះប្រកែកគ្នាក្រោយការប្រកាសលទ្ធផលឆ្នោត៖ « មួយទៀត គឺចង់ឲ្យប្រជាពលរដ្ឋដឹងថា តើការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំ - សង្កាត់ និងការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិមានសារសំខាន់អីខ្លះ » ។
ចំណែកអតីតស្ត្រីមានបញ្ហាដីធ្លីនៅបុរីកីឡា និងជាបេក្ខនារីលេខរៀងទីមួយមកពីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ នៅក្នុងសង្កាត់មិត្តភាព ខណ្ឌ៧មករា អ្នកស្រី រស់ សេងឃាង ថ្លែងថា ប្រសិនបើអ្នកស្រីជាប់ឆ្នោតជាចៅសង្កាត់ អ្វីដែលអ្នកស្រីត្រូវធ្វើ គឺជំរុញឲ្យអាជ្ញាធរដោះស្រាយទុក្ខលំបាករបស់ស្ត្រី និងកុមារដោយយុត្តិធម៌៖ « គឺប្រឹងប្រែង ដើម្បីជំរុញឲ្យថ្នាក់លើជួយដល់ប្រជាពលរដ្ឋ » ។
មន្ត្រីសម្របសម្រួលកម្មវិធីអប់រំ និងយេនឌ័រនៃអង្គការខុមហ្វ្រែល អ្នកស្រី សឺនកេត សិរីលក្ខណ៍ បញ្ជាក់ថា ប្រសិនបើស្ត្រីត្រូវបានគេបោះឆ្នោតឲ្យធ្វើជាមេឃុំ ឬចៅសង្កាត់ច្រើនដូចបុរស ស្ត្រីដែលជាមេឃុំទាំងនោះ នឹងផ្ដោតសំខាន់លើការដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមរបស់ស្ត្រីដូចគ្នា និងកុមារបានច្រើនជាងមុន។ អ្នកស្រីក៏សង្កេតឃើញថា រយៈពេលកន្លងទៅ ស្ត្រីមានបញ្ហាដីធ្លី និងផ្ទះសម្បែងមួយចំនួនដែលធ្លាប់រងការឈឺចាប់ គឺនៅពេលជាប់ឆ្នោតជាមេឃុំ-ចៅសង្កាត់ ពួកគេបានបំពេញការងារមានប្រសិទ្ធភាពជាងស្ត្រីធម្មតា៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។