រមណីយដ្ឋានបុរាណខ្មែរដែលកសាងឡើងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី៧ នារាជាណាចក្រចេនឡា ដែលមានទីតាំងនៅស្រុកប្រាសាទសំបូរ ខេត្តកំពង់ធំ គឺរមណីយដ្ឋានប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក ដែលជារមណីយដ្ឋានសម្បូរទៅដោយព្រៃឈើធំៗ និងមានប្រាសាទវ័យចំណាស់ជាច្រើននោះ ហាក់មិនសូវមានភ្ញៀវទេសចរទៅលេងកម្សាន្តច្រើនទេ តាំងពីក្រោយពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីរួច។ តើមានមូលហេតុអ្វីខ្លះ បានជាធ្វើឲ្យមានការធ្លាក់ចុះភ្ញៀវបែបនេះ?
សំឡេងសត្វរៃយំអមដោយសម្រស់ព្រៃឈើ ដែលដុះស្រោងព័ទ្ធជុំវិញប្រាសាទ។ ដើមឈើទាំងឡាយដុះយ៉ាងច្រើនក្នុងបរិវេណរមណីយដ្ឋានប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក ហាក់អំណោយផលដល់ភ្ញៀវទេសចរគ្រប់គ្នា ដែលបានទៅលេងកម្សាន្តក្រោមម្លប់ឈើត្រជាក់ៗនៅទីនោះ។ បន្ថែមលើនេះ ភ្ញៀវទាំងឡាយដែលទៅទស្សនា គេអាចគយគន់ប្រាសាទដែលកសាងឡើងអំពីថ្មភក់ ក្នុងបរិវេណរាជធានីបុរាណខ្មែរមួយនេះ តាមចន្លោះដើមឈើនីមួយៗទៀតផង។
មគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរភាសាអង់គ្លេសប្រចាំរមណីយដ្ឋានប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក អ្នកស្រី សូ ដានី មានប្រសាសន៍ថា ចំនួនភ្ញៀវទេសចរទាំងជាតិ និងអន្តរជាតិ ចាប់តាំងពីក្រោយបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ គឺស្ងប់ស្ងាត់ណាស់ រហូតដល់ថ្ងៃខ្លះមិនមានភ្ញៀវបរទេសទៅទស្សនាសូម្បីតែម្នាក់។ បើទោះបីជាមគ្គុទ្ទេសក៍ស្រីរូបនេះ មិនបានដឹងច្បាស់ពីមូលហេតុនៃការធ្លាក់ចុះភ្ញៀវទេសចរក៏ដោយ ប៉ុន្តែអ្នកស្រីយល់ថា អាចដោយសាររដូវនេះជារដូវដែលមានភ្ញៀវទេសចរធ្លាក់ចុះ ឬហៅថាឡូស៊ីហ្សិន (Low Season)។ ម្យ៉ាងទៀត អាចដោយសារអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំង ទើបធ្វើឲ្យភ្ញៀវមិនសូវចេញដើរ៖ «ភាគច្រើនភ្ញៀវអត់សូវមានពេល ហើយខែធ្លាក់ចុះអ៊ីចឹងពេលគាត់មក ច្រើនតែគាត់ដាយរិច (Direct) ពីភ្នំពេញទៅសៀមរាប និងពីសៀមរាប ទៅភ្នំពេញតែម្តង ព្រោះជាតំបន់គោលដៅរបស់គេ»។
រដូវកាលដើរលេងកម្សាន្តរបស់ភ្ញៀវទេសចរ ត្រូវបានគេបែងចែកជាពីររដូវ គឺរដូវឡូស៊ីហ្សិន ឬហៅថាខែភ្ញៀវធ្លាក់ចុះ ដោយគិតចាប់ពីខែមេសា ដល់ខែកញ្ញា និងរដូវហាយស៊ីហ្សិន (High Season) ឬខែភ្ញៀវច្រើន គឺគេគិតចាប់ពីខែតុលា ដល់ខែមីនា។
របាយការណ៍របស់មន្ត្រីរាប់ចំនួនភ្ញៀវចូលទស្សនាក្នុងបរិវេណប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក ឲ្យដឹងថា ចាប់ពីថ្ងៃទី២០ មេសា មកទល់ថ្ងៃទី២០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៤ ក្រោយពេលចូលឆ្នាំខ្មែររួច ចំនួនភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ គឺមានចំនួន ៦៤៧នាក់ និងភ្ញៀវជាតិមានចំនួន ៧៥៤នាក់។ ចំណែកភ្ញៀវបរទេសទៅទស្សនាតំបន់នោះ ត្រូវបង់ប្រាក់ម្នាក់ចំនួន ១២.០០០រៀល ឬស្មើនឹង ៣ដុល្លារ រីឯភ្ញៀវជាតិវិញមិនតម្រូវឲ្យបង់ប្រាក់ទេ។
យ៉ាងណា មគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរដដែលឲ្យដឹងទៀតថា កាលណាភ្ញៀវទេសចរមិនសូវទៅលេងកម្សាន្តនៅរមណីយដ្ឋានប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក នឹងធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ពួកគាត់ជាមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរ ព្រោះពួកគាត់ទាំងអស់មានគ្នាចំនួន ៦នាក់ប្រចាំការនៅតំបន់នោះ មិនមានប្រាក់ខែឡើយ ពោលគឺពួកគេទទួលបានប្រាក់ពីការនាំភ្ញៀវដើរជុំវិញបរិវេណរមណីយដ្ឋានម្តងៗតែប៉ុណ្ណោះ។ អ្នកស្រីថា ក្នុងការដើរនាំភ្ញៀវម្តង គឺទទួលបានប្រាក់ប្រមាណ ២៤.០០០រៀល ឬស្មើនឹង ៦ដុល្លារ ហើយត្រូវបង់ចូលសហគមន៍ដើម្បីសម្អាតរមណីយដ្ឋានចំនួន ៤ពាន់រៀល។ អ្នកស្រីស្នើឲ្យអាជ្ញាធរ គប្បីផ្សព្វផ្សាយឲ្យបានទូលំទូលាយបន្ថែមទៀតអំពីរមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ ដើម្បីទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរឲ្យកាន់តែច្រើន៖ «តាមសំណូមពររបស់ខ្ញុំចេះតែចង់បានភ្ញៀវច្រើន ជាពិសេសចង់ឲ្យខាងក្រសួងហ្នឹងជួយផ្សព្វផ្សាយដើម្បីប្រាប់ភ្ញៀវថាកន្លែងនេះ ក៏ជាកន្លែងរមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រ និងជារាជធានីទីពីររបស់ខ្មែរយើង»។
រមណីយដ្ឋានប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក ស្ថិតនៅក្នុងឃុំសំបូរ ស្រុកប្រាសាទសំបូរ មានចម្ងាយប្រមាណ ៣០គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តកំពង់ធំ។ រមណីយដ្ឋាននេះ ត្រូវបានអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវបរទេសសន្និដ្ឋានថា គឺជារាជធានីរបស់ខ្មែរក្នុងសម័យចេនឡា ដែលមានឈ្មោះថា ឥសានបុរៈ ឬឥសានបុរី ក្នុងរាជ្យព្រះបាទ ឥសានវរ្ម័នទី១ នាដើមសតវត្សរ៍ទី៧ ដោយដាក់ឈ្មោះស្របតាមព្រះនាមរបស់ទ្រង់។ ចំណែកអ្នកកសាងបន្តទៀត គឺព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២ ដោយដាក់នាមថា ភវបុរៈ គឺដូចគ្នាទៅនឹងបច្ឆាមរណនាមរបស់ព្រះអង្គដែរ រួមនឹងក្សត្រមួយចំនួនទៀត។ នៅក្នុងបរិវេណរាជធានីបុរាណខ្មែរមួយនេះ គឺមានប្រាសាទជិត ៣០០ប្រាសាទ (២៩៣) លើទំហំផ្ទៃដីបច្ចុប្បន្នប្រមាណ ៣០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ ប្រាសាទទាំងនោះ ត្រូវបានគេបានបែងចែកជាបីក្រុមធំៗ រួមមានក្រុមប្រាសាទសំបូរ ក្រុមប្រាសាទតោ និងក្រុមប្រាសាទយាយព័ន្ធ។ លើសពីនេះទៀត តំបន់រាជធានីខ្មែរបុរាណមួយនេះ គេបែងចែកជាបីតំបន់ គឺតំបន់ស្នូល តំបន់ទ្រនាប់ និងតំបន់រណប។
ពាក់ព័ន្ធចំនួនភ្ញៀវទេសចរធ្លាក់ចុះ ប្រធានមន្ទីរទេសចរណ៍ខេត្តកំពង់ធំ លោក សេង អាន អះអាងថា គ្រប់រមណីយដ្ឋាននៅខេត្តកំពង់ធំ ទាំងអស់ គឺមានភ្ញៀវទេសចរទៅលេងកម្សាន្តដូចធម្មតា រួមទាំងរមណីយដ្ឋានប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក ផង។ ប៉ុន្តែលោកថា អាចដោយសារមានការផ្លាស់ប្ដូរកន្លែងលក់ដូរនៅទីនោះ ទើបគេមើលទៅហាក់ដូចជាស្ងប់ស្ងាត់៖ «លើកមុនយើងមើលឃើញសកម្មភាពភ្ញៀវច្រើន មើលទៅអត់ដាច់អ៊ីចឹង ដោយសារមានភោជនីយដ្ឋានបួននៅក្នុងហ្នឹង ដែលលក់បាយលក់ទឹក ធ្វើឲ្យមានភ្ញៀវចេញចូល ធ្វើឲ្យឃើញឡានឃើញអីក្នុងប្រាសាទហ្នឹង។ ដល់ក្រោយមក គេអភិរក្សគេមិនឲ្យលក់ដូរអីនៅក្នុងប្រាសាទទេ គេរើមកខាងក្រៅអីនេះ ទើបមើលទៅខាងក្នុងហាក់បីដូចជាស្ងាត់»។
លោកបន្ថែមថា ខាងមន្ទីរទេសចរណ៍ខេត្តបានផ្សព្វផ្សាយអំពីរមណីយដ្ឋាននានាក្នុងខេត្តទាំងអស់ ពិសេសរមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រមួយនេះ ដើម្បីទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ។ ការផ្សព្វផ្សាយទាំងនោះរួមមាន ការបោះពុម្ពសៀវភៅមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរ ចែកចាយនៅស្ទើរទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ដាក់បដាផ្សព្វផ្សាយតាមផ្លូវ និងបញ្ចូលក្នុងប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ជាដើម។ លើសពីនេះ អាជ្ញាធរខេត្តបានបង្កើតមណ្ឌលព័ត៌មានទេសចរណ៍មួយនៅជាប់មាត់ស្ទឹងសែន ទៀតផង។
យ៉ាងណា មន្ត្រីការពារប្រាសាទ និងជាអ្នករាប់ចំនួនភ្ញៀវទេសចរប្រចាំការនៅទីនោះ លោក សែម វឿន ឲ្យដឹងថា រមណីយដ្ឋានសំបូរព្រៃគុក មានភ្ញៀវទៅលេងច្រើន គឺនៅពេលមានបុណ្យទានធំៗម្តងៗ ដូចជាភ្ជុំបិណ្ឌ ឬចូលឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ ផុតពីនេះទៅ គឺមានសភាពស្ងប់ស្ងាត់ទៅវិញ។ លោកថា កាលណាមិនសូវមានភ្ញៀវ ខាងប្រជាសហគមន៍ថែរក្សាប្រាសាទ ក៏ត្រូវបាត់បង់ចំណូលមួយផ្នែកតាមរយៈចំនួនរថយន្តដែលចូលទស្សនា។ ចំពោះរថយន្តក្រុង គឺគេយកតម្លៃ ៥.០០០រៀល រថយន្តសាំយ៉ុង ៣.០០០រៀល និងរថយន្តតូច ២.០០០រៀល ហើយចំណូលបានពីរថយន្តទាំងនេះ នឹងយកទៅទិញសម្ភារៈប្រើប្រាស់ និងជួលអ្នកសម្អាតនៅជុំវិញតំបន់រមណីយដ្ឋាន៖ «ហើយកម្លាំងពួកខ្ញុំនៅកន្លែងនេះ ២៥នាក់ ចំណូលបោសច្រាសដូចទឹកប្រើប្រាស់អីលើពួកខ្ញុំទេ»។
រមណីយដ្ឋានប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក ត្រូវបានក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ រួមគ្នាជាមួយក្រសួងទេសចរណ៍ បានបញ្ជូនឯកសារទៅអង្គការយូណេស្កូ (UNESCO) កាលពីឆ្នាំ២០១៤ ដើម្បីស្នើបញ្ចូលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ គេមានក្តីរំពឹងខ្ពស់ថា ក្រោយពេលរាជធានីមុនសម័យអង្គរមួយនេះ ត្រូវដាក់បញ្ចូលជាសម្បត្តិរបស់មនុស្សជាតិទាំងមូលហើយ គឺអាចទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ ឲ្យមកទស្សនាកាន់តែច្រើនថែមទៀត៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។