បើតាមតួលេខអង្គការស្បៀងនិងកសិកម្មរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ឬ Food and Agriculture Organization (FAO) កម្ពុជាផលិតគ្រាប់ស្វាយចន្ទីបានប្រមាណ ៥ម៉ឺនតោនក្នុង១ឆ្នាំ តែនាំចេញតែ ៤៥តោនប៉ុណ្ណោះកាលពីឆ្នាំ ២០០៤។ ទាំងនេះព្រោះថាផលិតផលភាគច្រើនបានត្រូវប្រមូលទិញដោយឈ្មួញយៀកណាម ដែលជិះម៉ូតូ ជិះឡាន ឆ្លងដែនចូលរត់ពន្ធគ្រាប់ស្វាយចន្ទីយកទៅច្នៃនាំចេញទៅផ្សារអន្តរជាតិ ដោយកសិករខ្មែរត្រូវបង្ខំចិត្តលក់ស្វាយចន្ទីរបស់ខ្លួនក្នុងតម្លៃថោក ព្រោះពុំអាចរកទីផ្សារក្នុងស្រុកសម្រាប់ផលិតផលរបស់ខ្លួនបាន។
ផលដែលបានពីស្វាយចន្ទីមានពីរប្រភេទ គឺផ្លែស្វាយចន្ទីនិងគ្រាប់ស្វាយចន្ទី។ ផ្លែស្វាយចន្ទីមានជីវជាតិវីតាមីនសេ ៥ ទៅ ៧ដង ច្រើនជាងផ្លែក្រូចទៅទៀត។ ដូច្នេះគេអាចរកទីផ្សារក្នុងស្រុកបានបើចេះច្នៃផ្លែស្វាយចន្ទីជាអនុផល ដូចជាកៀបច្របាច់យកទឹក ឆឹងស្ករ ឬធ្វើជាតំណាប់។
យោងតាមបចេ្ចកទេសផលិតអនុផលពីផ្លែស្វាយចន្ទីនៅប្រទេសនានា ដូចជាហ៊្វីលីពីន ប្រេស៊ីល និងឥណ្ឌា គេបំបាត់រសជាតិហាងនិងភាពរមាស់ករបស់ស្វាយចន្ទីបានដោយចំហុយផ្លែស្វាយរយៈពេល៥នាទី រួចហើយលាងនឹងទឹកត្រជាក់។ វិធីម៉្យាងទៀតគឺស្ងោរផ្លែស្វាយចន្ទីក្នុងទឹកលាយអំបិល ២% រយៈពេល ៣-៤នាទី។
តែផលពីដើមស្វាយចន្ទី សំខាន់ជាងគេគឺគ្រាប់របស់វា ដែលគេអាចលក់ទាំងសំបកក្នុងតម្លៃថោក ឬឆ្កឹះយកសាច់គ្រាប់តាមវិធីដែលស្មុគស្មាញបន្តិច ដូចដែលនាទីកសិកម្មធ្លាប់លើកយកមករៀបរាប់ជាច្រើនលើកច្រើនសាហើយ។ បានជានិយាយពីការបកសំបកគ្រាប់ស្វាយចន្ទីច្រើនដងព្រោះថា បើកសិករ ឬពលរដ្ឋកម្ពុជាណាអាចបកសំបកគ្រាប់ស្វាយនេះបាន គេនឹងលក់បានតម្លៃខ្ពស់ជាងគ្រាប់ស្វាយចន្ទីស្រស់ជាច្រើនដង។
យោងតាមកសិករនៅកំពង់ចាម គេលក់គ្រាប់ស្វាយចន្ទីឲ្យឈ្មួញយៀកណាម ១គីឡូក្រាមបានតែ២.០០០រៀលប៉ុណ្ណោះ ខ្លះថាបានថោកជាងនេះឆ្ងាយណាស់។ បើគ្រាប់មិនទាន់បកសំបក ១គីឡូ ថ្លៃ២.០០០រៀល គឺស្មើនឹងប្រមាណ ៥០សេនប្រាក់ដុល្លារអាមេរិក។ ១តោននឹងមានតម្លៃ ៥០០ដុល្លារ។
តើសាច់គ្រាប់ស្វាយចន្ទីដែលបកសំបកហើយមានតម្លៃប៉ុន្មាន? លោក ជា សំភី បុគ្គលិកក្រុមហ៊ុនសិប្បកម្មធម្មជាតិខ្មែរ និងជាតំណាងលោក ព្រហ្ម សៅរ៍នរ៉ា វិស្វករខ្មែរ-អាមេរិកាំង មានប្រសាសន៍ប្រាប់ដូច្នេះ ៖ «បើតាមទីផ្សារបោះដុំយើងហ្នឹង កាលពីមុននៅពេលឡើងថ្លៃប្រហែលជា ១០ដុល្លារមួយគីឡូក្រាម ឥឡូវប្រហែលជា ៩ដុល្លារ ទៅ ៨,៥ដុល្លារក្នុងមួយគីឡូក្រាម លក់តាមទីផ្សារ។ ហ្នឹងមិនទាន់អីទាំងអស់ គ្រាន់តែគ្រាប់វាបកហើយទុកច្រកថង់លក់ហ្នឹង មិនទាន់ទាំងលាយគ្រឿងលាយអីលក់តទៅទៀត»។
ដូច្នេះគ្រាប់ដែលបកសំបកហើយមានតម្លៃចន្លោះ ៨.៥០០ និង ៩.០០០ ទៅ ១០.០០០ដុល្លារក្នុង១តោន។ ក៏ប៉ុន្តែដើម្បីឲ្យបានសាច់គ្រាប់ ១គីឡូ ត្រូវប្រើគ្រាប់ស្វាយស្រស់ ៤គីឡូ ឬដើម្បីឲ្យបានសាច់គ្រាប់ ១តោន ត្រូវចំណាយលើគ្រាប់មិនទាន់បកសំបក ៤តោន។
លោកវិស្វករ ព្រហ្ម សៅរ៍នរ៉ា ពន្យល់ថា ៖ «ឧបមាថាយើងអ្នកទៅទិញគ្រាប់ហ្នឹងមក យើងទិញគ្រាប់ថា ១តោន ៥០០ដុល្លារអ៊ីចឹង យើងត្រូវការ ៤តោន ដើម្បីឲ្យបានគ្រាប់បកសំបកហើយហ្នឹង ១តោន ដូច្នេះហើយយើងត្រូវការ ២.០០០ដុល្លារទៅទិញ យើងបកហើយ យើងលក់ទៅបាន ៩.០០០ដុល្លារ»។
ដូច្នេះបានចំណេញ ៧.០០០ដុល្លារ ជាតម្លៃពលកម្មក្នុងការបកសំបក និងការវិនិយោគទិញគ្រឿងប្រដាប់មួយឈុតសម្រាប់យកមកបកសំបកគ្រាប់ស្វាយចន្ទី។
សន្មតថាមិត្តអ្នកស្តាប់ចង់បណ្តាក់ទុនយកអាជីពប្រឡេះគ្រាប់ស្វាយចន្ទី ដែលមានដាំនៅស្ទើរគ្រប់ទីតំបន់នៅកម្ពុជា នោះ តើត្រូវបណ្តាក់ទុនលើឧបករណ៏អ្វីខ្លះទៀត?
លោក ជា សំភី នៃសិប្បកម្មធម្មជាតិខ្មែរនៅសង្កាត់ផ្សារដើមថ្កូវ ខណ្ឌចម្ការមន ក្រុងភ្នំពេញ អធិប្បាយប្រាប់ថា មានគ្រឿងឧបករណ៍សំខាន់ ៤យ៉ាង ៖ «វាមានឆ្នាំងចំហុយ មានគ្រាប់កាំបិត មានទូសម្ងួតវា ឬមួយយើងប្រើមួយទៀតគេហៅទូប្រើកម្ដៅសម្ងួតហ្នឹង បន្ទាប់មកយើងវេចខ្ចប់ចូលម៉ាស៊ីន អ៊ុតហើយ វេចខ្ចប់វាតែម្ដង»។
ក្នុងចំណោមគ្រឿងប្រដាប់ទាំងនេះ សិប្បកម្មធម្មជាតិខ្មែរបានច្នៃប្រឌិតកាំបិតបកគ្រាប់និងទូសម្ងួតដែលមានទាំងទូប្រើកម្ដៅព្រះអាទិត្យ និងទូសម្ងួតប្រើចំហាយកម្ដៅ។ រីឯពីរមុខទៀតគឺឆ្នាំងចំហុយមានសម្ពាធ និងម៉ាស៊ីនវេចខ្ចប់ត្រូវនាំចូលពីប្រទេសចិន។
លោក ជា សំភី មានប្រសាសន៍ដូច្នេះ ៖ «ទិញពីស្រុកចិនមក ស្រុកខ្មែរយើងអត់មានទេ ទាល់តែយើងកុម្ម៉ង់ពីគេមក។ សូម្បីការវេចខ្ចប់ហ្នឹងក៏ត្រូវកុម៉្មង់ពីចិនមកដែរ ខ្មែរយើងអត់មានទេអាហ្នឹង»។
លោក ជា សំភី ពិពណ៌នាអំពីកាំបិតបកគ្រាប់ដែលក្រុមហ៊ុនលោកបានកែច្នៃឲ្យមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់តែមានតម្លៃថោកជាងនៅប្រទេសឥណ្ឌា ឬយៀកណាម គឺតម្លៃតែ ៦៥ដុល្លារនោះ អាចបកគ្រាប់ស្វាយចន្ទីបាន២០ ទៅ ៣០គីឡូ ក្នុង១ថ្ងៃ អាស្រ័យលើភាពប៉ិនប្រសប់របស់អ្នកបក។
លោក ជា សំភី ពិពណ៌នាដូច្នេះថា ៖ «កាំបិតហ្នឹងមានផ្លែពីរ ផ្លែមួយរាង W ផ្លែមួយរាងអក្សរ C ព្រោះយើងធ្វើឲ្យវារាងដូចជាគ្រាប់ស្វាយចន្ទីអ៊ីចឹង យើងដាក់គ្រាប់ចូលទៅតាមទម្រង់វាអ៊ីចឹង អារាងកោងដាក់ចូលជាមួយ W ហើយអក្សរ C ដាក់កោងទៅចូលចន្លោះកណ្ដាលទៅយើងយកដៃសង្កត់វា សង្កត់វាមកវាបុកគ្រាប់ចុះមក។ យើងសង្កត់ទៅដែកវាស្ពៀតចូលគ្នា កាំបិតពុះចំពាក់កណ្ដាលគ្រាប់ ហើយយើងមើលល្មមហើយ យើងចាប់ផ្ដើមជាន់វាទៅ ឲ្យវាគាស់ផ្នែកមួយ។ អក្សរ C អ្នកគាស់ បានន័យថា W អ្នករុញចូលមកមុតសងខាង ដល់ពេលអ៊ីចឹងអក្សរ C អ្នកគាស់ធ្វើឲ្យបែកជាពីរ យើងបានគ្រាប់កណ្ដាលវាមូលល្អ»។
តើឧបករណ៍ដែលរួមមានឆ្នាំងចំហុយ កាំបិតបកគ្រាប់ ទូសម្ងួត និងម៉ាស៊ីនបឺតខ្យល់ និងអ៊ុតមាត់ថង់ ដែលប្រើចរន្តអគ្គិសនី ឬអាគុយនោះមានតម្លៃប៉ុន្មាន?
លោក ជា សំភី ឲ្យដឹងដូច្នេះ ៖ «មួយឈុតហ្នឹងវាអាស្រ័យទៅលើតម្រូវការ អ្នកខ្លះត្រូវការកាំបិតច្រើន គាត់បកច្រើនវាថ្លៃ ប៉ុន្តែបើសិនជាយើងបូក១ៗទាំងអស់ទៅ តម្លៃវាចូល ៤៦០ដុល្លារ ក្បែរ ៥០០ដុល្លារ។ ថោកមែនទែន»។
លោក ជា សំភី ក៏ឲ្យដឹងផងដែរថា ក្រោយពីលាយផ្សំគ្រឿង មានទឹកឃ្មុំ ឬលាយអំបិល លាយស្ករ និងហាលសម្ងួតក្នុងទូសម្ងួតហើយ គេអាចច្រកថង់វេចខ្ចប់ទុកបានរយៈពេលយូរ ៖ «ខ្ចប់វាយើងអាចដាក់បានទំហំ ២គីឡូ ទៅ ៥គីឡូក្រាម តាមប្រភេទថង់យើងចង់ដាក់ហ្នឹង មិនអាចបានដល់ ៥០គីឡូក្រាម អត់បានទេ ធ្វើថង់ល្មមៗប្រហែលជា ៥គីឡូក្រាម ទៅ ១០គីឡូក្រាម យើងខ្ចប់វាបាន ប៉ុន្តែយើងអាចបោះតាមទីផ្សារស្រួលប៉ុណ្ណឹងនោះ។ ខ្ចប់ហ្នឹងយើងអាចទុកវាបានរយៈពេលជិត ២ឆ្នាំ ១ឆ្នាំកន្លះទៅ ២ឆ្នាំ យើងបឺតខ្យល់វាហើយ យើងអ៊ុតមាត់ថង់មួយទៀត ធ្វើអ៊ីចឹងវាទុកបានយូរ»។
ក្រៅពីនេះគ្រាប់ស្វាយចន្ទីនៅផ្តល់អនុផល ២មុខសំខាន់ទៀត។
លោក ព្រហ្ម សៅរ៍នរ៉ា ប្រាប់ថា ប្រេងដែលបានពីសំបកគ្រាប់ស្វាយចន្ទី ឬ Cashew Nut Shell Liquid ហៅកាត់ថា CSNLមានប្រយោជន៍សម្រាប់យកទៅលាយនឹងពណ៌លាបទូកលាបកប៉ាល់ដើម្បីការពារត្រដិត ៖ «ពីព្រោះអាហ្នឹងវាមានជាតិពុលនៅក្នុងហ្នឹង ត្រដិតហ្នឹងវាមិនសូវទៅឆាឆៅកប៉ាល់ទេ អាត្រដិតហ្នឹងវាទៅដុះជាប់នៅលើទូកហ្នឹងតែម្ដង ឲ្យតែទូក ឬក៏ប៉ាល់អីនៅក្នុងទឹកសមុទ្រ។ ត្រដិតហ្នឹងវាទៅដុះជាប់ដូចថ្មអ៊ីចឹង ម្ល៉ោះហើយដល់មានជាតិហ្នឹងលាបទៅ វាមិនសូវជាប់ដូចថ្នាំដទៃទៀតទេ បានគេយកទៅប្រើសម្រាប់លាបកប៉ាល់អីហ្នឹង»។
ចំណែកឯសំបកដែលគាស់យកសាច់គ្រាប់ចេញហើយ គេអាចយកជំនួសឧសជាឥន្ធនៈសម្រាប់ដុតបានយ៉ាងល្អ៕