ស្របពេលដែលប្រទេសកម្ពុជា បានប្រកាសនិងបានប្ដេជ្ញាចិត្តលើការពង្រឹងគុណភាពរបស់ខ្លួនប្រទេសសមាជិកអាស៊ានដទៃទៀត ក៏បានបញ្ជាក់ពីកង្វល់ស្រដៀងគ្នាថា ការពង្រឹងគុណភាពអប់រំ គឺជាកត្តាចាំបាច់បំផុត។ គុណភាពអប់រំ គឺជាបញ្ហារួមរបស់អាស៊ានដែលអាចរាំងស្ទះដល់ការបង្កើតជាតំបន់តែមួយ ហើយប៉ះពាល់ដល់លំហូរពលកម្មជំនាញការវិនិយោគ និងការលំហូរមូលធនកាន់តែសេរីជាមុន។
ប្រទេសសមាជិកអាស៊ានទាំង ១០ បានទទួលស្គាល់ថា គុណភាពអប់រំ និងការផលិតពលកម្មជំនាញ គឺជាកត្តាសំខាន់បំផុតដែលប្រទេសសមាជិកនោះ អាចទាញយកប្រយោជន៍ច្រើនពីការធ្វើសមាហរណកម្មអាស៊ាន។ ផលប្រយោជន៍នោះ រួមមានការទទួលបានទីផ្សារការងារកាន់តែខ្ពស់សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋរបស់ខ្លួន ផលិតភាពផលិតកម្មខ្លាំង និងអាចទាញយកប្រយោជន៍ពីធនធានពីប្រទេសសមាជិកអាស៊ានណាមួយដែលអន់ខ្សោយជាខ្លួន។
ការស្រាវជ្រាវដោយទីភ្នាក់ងារធានាគុណភាពអប់រំអាស៊ានដែលហៅថា Asean Regional Quality Assurance Framework បានបង្ហាញថា ការលើកគុណភាពអប់រំរវាងប្រទេសសមាជិកអាស៊ានឲ្យមានកម្រិតស្មើគ្នា គឺជាចំណុចចាប់ផ្ដើមមួយដែលចាំបាច់ត្រូវតែធ្វើឲ្យបាន ដើម្បីឈានដល់ការបង្កើតជាតំបន់មួយដែលផ្ដល់ផលប្រយោជន៍ស្មើគ្នាដល់ប្រទេសសមាជិកទាំងអស់។
បច្ចុប្បន្នមានគ្រឹះស្ថានអប់រំតិចណាស់នៅក្នុងប្រទេសអាស៊ានដែលបានប្រកាសទទួលស្គាល់គុណភាពគ្នាទៅវិញទៅមក។ គុណភាពអប់រំទន់ខ្សោយនឹងធ្វើឲ្យប្រទេសសមាជិកអាស៊ាននីមួយៗ មានគម្លាតនៃការផ្គត់ផ្គង់ពលកម្មជំនាញមិនស្មើគ្នា។ បញ្ហានេះ នឹងប៉ះពាល់បន្តដល់ភាពមានការងារធ្វើសម្រាប់ប្រទេសសមាជិកអាស៊ានដែលអន់ខ្សោយ។
ការសិក្សាដោយទីភ្នាក់ងារធានាគុណភាពអប់រំអាស៊ានដដែលបានលើកឡើងទៀតថា អាស៊ានត្រូវតែបង្កើតឲ្យមានបទដ្ឋាន (Standard) អប់រំរួមគ្នាមួយឈានដល់ការពង្រឹងគុណភាពអប់រំ ការទទួលស្គាល់គ្នាទៅវិញទៅមក និងមានប្រព័ន្ធអប់រំតែមួយ របស់អាស៊ាន។
បញ្ហានេះ ថ្នាក់ដឹកនាំរដ្ឋមន្ត្រីអាស៊ានទទួលស្គាល់ថា ការអប់រំគឺជាការទ្រទ្រង់ដល់ការបង្កើតសហគមន៍អាស៊ាន។ រដ្ឋមន្ត្រីអាស៊ាន បានរកឃើញឧបសគ្គចំនួនបួនដែលត្រូវដោះស្រាយ ទីមួយគឺការពង្រីកចំណេះដឹងអាស៊ានសម្រាប់យុវជន ទីពីរ ការពង្រឹងការអប់រំ ទីបី ការកសាងធនធានមនុស្ស និងទីបួនការពង្រឹងបណ្ដាញលើកគុណភាពអប់រំសម្រាប់សកលវិទ្យាល័យអាស៊ាន។
រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំយុវជននិងកីឡា លោកបណ្ឌិត ហង់ ជួនណារ៉ុន មានប្រសាសន៍ថា ដើម្បីផលិតកម្លាំងពលកម្មកម្ពុជា ឲ្យផ្សារភ្ជាប់នឹងទីផ្សារការងារអាស៊ាននោះ គឺត្រូវកសាងមូលដ្ឋានអប់រំ ចាប់តាំងពីថ្នាក់មូលដ្ឋាន និងការធានាគុណភាពអប់រំជាដើម។ បច្ចុប្បន្ន ក្រសួងបានប្រកាសកម្មវិធីកំណែទម្រង់ដើម្បីលើកគុណភាពអប់រំ ហើយលោកជឿជាក់ថា នៅអាណត្តិនៃកម្មវិធីកំណែទម្រង់របស់លោកគឺជាចំណុចរបត់មួយដើម្បីកសាងគុណភាពអប់រំកម្ពុជា៖ «សំឡេង»។
របាយការណ៍របស់ក្រសួងអប់រំយុវជននិងកីឡាបានបង្ហាញថា បច្ចុប្បន្ន ក្នុងចំណោមយុវជនដែលមានបរិញ្ញាបត្រស្វែងរកការងារមានប្រមាណជាង ៣០% ប៉ុណ្ណោះ ដែលទទួលបានការងារ។ បញ្ហានេះអ្នកវិភាគលើវិស័យអប់រំបានលើកឡើងថា ដើម្បីផលិតពលកម្មកម្ពុជា ឲ្យផ្សារភ្ជាប់នឹងទីផ្សារការងារអាស៊ាននោះ គឺត្រូវការពេលវេលាយ៉ាងហោចណាស់ ១០ឆ្នាំទៀត។ ពេលវេលានៃការពង្រឹងវិស័យអប់រំ នឹងក្លាយជាឧបសគ្គរបស់កម្ពុជា នៅពេលអាស៊ានធ្វើសមាហរណកម្មតំបន់នៅឆ្នាំ២០១៥។
ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវរបស់កម្ពុជាមួយ ដែលមានឈ្មោះថា CDRI ដែលចេញផ្សាយនៅខែសីហា ២០១៤ បានរកឃើញថា បច្ចុប្បន្ន កម្ពុជាមានគម្លាតកាន់តែធំលើការផ្គត់ផ្គង់ពលកម្មជំនាញ និងទីផ្សារការងារ។ កត្តានេះ មានន័យថា រៀងរាល់ឆ្នាំប្រទេសកម្ពុជា បានចំណាយលុយរាប់រយលានដុល្លារអាមេរិកក្នុងមួយឆ្នាំ តែផលិតពលកម្មជំនាញបានតិចតួច។ ប៉ុន្តែសហគ្រាស និងអ្នកជំនាញការនានា នៅកម្ពុជាបានអះអាងថា ការធ្វើសមាហរណកម្មអាស៊ាននៅឆ្នាំ២០១៥ នៅថ្ងៃខាងមុខនោះ កុំមានការចង្អៀតចង្អល់ចិត្តថា ប្រទេសផ្សេងមកដណ្ដើមការងារពីប្រទេសយើងនោះ។ ការធ្វើសមាហរណកម្ម នឹងធ្វើឲ្យជំនាញបច្ចេកទេសនៅកម្ពុជា កាន់តែសំបូរបែបដែលប្រជាពលរដ្ឋអាចរៀនសូត្របន្ថែម ពីប្រទេសសមាជិកអាស៊ានដែលមានសេដ្ឋកិច្ចជឿនលឿងជាងប្រទេសកម្ពុជា។
ទីប្រឹក្សារាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងជាប្រធានក្រុមហ៊ុនប្រឹក្សាយោបល់ផ្នែកមេធាវី លោកបណ្ឌិត សុក ស៊ីផាន់ណា បានអះអាងថា លោកចង់ឲ្យ ប្រទេសអាស៊ានទាំងអាចធ្វើពាណិជ្ជកម្មលំហូរធនធានមនុស្ស បច្ចេកទេសកាន់តែសេរីរវាងតំបន់។ លំហូរបែបនេះ នឹងបំពេញបន្ថែមលើពលកម្មកម្ពុជា កាន់តែសម្បូរបែប និងចូលរួមអភិវឌ្ឍប្រទេសកម្ពុជា កាន់តែខ្លាំងបន្ថែមទៀត៖ «សំឡេង»។
យោងតាមច្បាប់ការងារប្រទេសកម្ពុជា បានកំណត់ និងអនុញ្ញាតឲ្យពលកម្មបរទេសចូលមកធ្វើការនៅប្រទេសកម្ពុជា ប្រមាណ ១០% ប៉ុណ្ណោះ ហើយពលកម្មដែលហូរចូលកម្ពុជានោះ គឺអនុញ្ញាតលើជំនាញដែលកម្ពុជា ខ្វះខាត។
ទោះជាមានការអះអាងបែបនេះ ប៉ុន្តែថ្នាក់ដឹកនាំអាស៊ានបានរកឃើញផ្ទុយពីនេះ។ របាយការណ៍របស់សមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍បានរកឃើញថា ប្រទេសសមាជិកអាស៊ានដែលមានប្រព័ន្ធអប់រំខ្ពស់ នឹងមានលំហូរធនធានមនុស្សទៅកាន់ប្រទេសណាដែលមានការអប់រំទន់ខ្សោយនៅពេលដែលអាស៊ានបើកចំហសេដ្ឋកិច្ច។ របាយការណ៍នោះបានគូសបញ្ជាក់ទៀតថា ធនធានមនុស្សរបស់កម្ពុជា នឹងហូរទៅធ្វើការនៅប្រទេសអាស៊ានផ្សេងទៀតប្រមាណ ៥ម៉ឺននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ ស្របពេលដែលធនធានមនុស្សពីសមាជិកអាស៊ានបានហូរចូលមកកម្ពុជាវិញច្រើនជាងចំនួននេះ ៦ដង។
របាយការណ៍នោះបានគូសបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាជាសមាជិកអាស៊ានមួយដែលយុវជនភាគច្រើនមិនបានទទួលការអប់រំខ្ពស់។ ក្នុងចំណោមយុវជនកម្ពុជា ជាង ៨លាននាក់ មានប្រមាណ ២០% ប៉ុណ្ណោះដែលមានការអប់រំខ្ពស់។ ដោយឡែកប្រទេសសមាជិកអាស៊ានដែលអនុវត្តបានល្អលើការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្សខ្ពស់នោះ គឺប្រទេសសិង្ហបុរី។ ប្រទេសនេះបានរ៉ាប់រងការចំណាយ និងបានបញ្ជូនយុវជនដែលមានពិន្ទុខ្ពស់បំផុត ២០% ទៅសិក្សានៅសកលវិទ្យាល័យល្បីនៅបរទេស និងផ្ដល់ការងារក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលនៅពេលដែលពួកគេរៀនចប់។ បច្ចុប្បន្ន សមាជិកសភា និងគណៈរដ្ឋមន្ត្រីរបស់ប្រទេសសិង្ហបុរី មានប្រមាណ ៦០% បានបញ្ចប់ការសិក្សាពីសាលាល្បីបំផុតរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ឈ្មោះ ហាវដ (Harvard)៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។