ក្នុងប្រទេសប្រកាន់យកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ រដ្ឋសភាដែលជាអង្គនីតិប្បញ្ញត្តិ ឬជាស្ថាប័នតាក់តែងច្បាប់ មានតួនាទីសំខាន់ខ្លាំងណាស់ក្នុងការជួយធ្វើអោយសង្គមជាតិស្អាតស្អំ គ្មានអំពើពុករលួយ និងលើកស្ទួយការគោរពច្បាប់។
រដ្ឋសភាអាចសម្រេចគោលដៅទាំងនេះបាន តាមរយៈការធ្វើច្បាប់ល្អ តាមដានសកម្មភាពអនុវត្តច្បាប់របស់រដ្ឋាភិបាល និងកោះហៅមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលមកឆ្លើយបំភ្លឺ ជាដើម។ ប៉ុន្តែ បទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរដ្ឋសភារយៈពេលកន្លងមកនេះ ជាឧបសគ្គរារាំងមិនអោយមានការអនុវត្តលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យពេញលេញឡើយ។
រដ្ឋសភា ជាស្ថាប័នជាតិកំពូលមួយក្នុងចំណោមស្ថាប័នកំពូលទាំងបី។ ស្ថាប័នកំពូលពីរទៀត មានរាជរដ្ឋាភិបាល និងតុលាការ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា កំណត់អោយស្ថាប័នទាំងបីនេះ បែងចែកអំណាចដាច់ពីគ្នា និងប្រកាន់យកប្រព័ន្ធនយោបាយសភានិយម ដែលរដ្ឋសភាមានតួនាទី និងអំណាចធំសម្បើម។ អំណាចទាំងនោះរួមមាន ត្រួតពិនិត្យសកម្មភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល រហូតដល់អាចទម្លាក់សមាជិកគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ឬទម្លាក់រាជរដ្ឋាភិបាលទាំងមូលទៀតផង។
ប៉ុន្តែ រហូតមកដល់ចុងអាណត្តិទី៤ សហគមន៍ជាតិ និងអន្តរជាតិ មើលឃើញថា រដ្ឋសភាកម្ពុជា មិនត្រឹមតែមិនបានប្រើប្រាស់អំណាចរបស់ខ្លួនអោយសមតាមគន្លងប្រជាធិបតេយ្យ ដែលរដ្ឋធម្មនុញ្ញបានប្រគល់អំណាចអោយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងក្លាយជាស្ថាប័នចាំតែប្រថាប់ត្រា ឬសម្រួលកិច្ចការជាប្រយោជន៍នយោបាយ ជូនដល់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ទៀតផង។
នាយកប្រតិបត្តិនៃគណៈកម្មាធិការដើម្បីការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា ហៅកាត់ថា ខុមហ្វ្រែល (COMFREL) លោក គល់ បញ្ញា ដែលបានឃ្លាំមើលកិច្ចការរដ្ឋសភាជាយូរមកហើយនោះ និយាយថា រដ្ឋសភាកម្ពុជា មិនបានបំពេញភារកិច្ចរបស់ខ្លួនប្រកបដោយអត្ថន័យឡើយ ក្នុងនោះមាន កិច្ចការតាមដានត្រួតពិនិត្យសកម្មភាពការងាររបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ជាដើម។ លោកថា រដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា ផ្តល់អំណាចយ៉ាងទូលំទូលាយដល់រដ្ឋសភា និងអ្នកតំណាងរាស្ត្រ។ ប៉ុន្តែ បទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរដ្ឋសភាទៅវិញទេ ដែលជាចំណែកមួយនៃបញ្ហារារាំងតំណាងរាស្ត្រ មិនអោយបំពេញការងារពេញលេញតាមលំនាំសង្គមប្រជាធិបតេយ្យឡើយ។ ឧទាហរណ៍ បទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងបានផ្តល់អំណាចច្រើនហួសដល់ប្រធានរដ្ឋសភា រហូតមានឆន្ទានុសិទ្ធិហាមប្រាមមិនអោយតំណាងរាស្ត្រសួរដេញដោលមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល នៅពេលពួកគេទៅឆ្លើយបំភ្លឺនៅក្នុងរដ្ឋសភា អំពីបញ្ហាជាតិម្តងៗ៖ «សំឡេង»។
ប្រការ៣២ នៃបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរដ្ឋសភាបច្ចុប្បន្ន ចែងថា ប្រធានរដ្ឋសភាអាចអនុញ្ញាត ឬមិនអនុញ្ញាតអោយមានការសួរដេញដោលទេ។ ប្រសិនបើមិនអនុញ្ញាតទេនោះ ចម្លើយរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ឬរដ្ឋមន្ត្រី គឺជាការបិទបញ្ចប់នៃសវនាការឆ្លើយបំភ្លឺនៅក្នុងរដ្ឋសភា។
ទោះជាយ៉ាងណា ទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះ ក្រុមការងារកំណែទម្រង់បទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរដ្ឋសភា នៃគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានបញ្ចប់កិច្ចពិភាក្សាគ្នាក្នុងដំណាក់ការទី១ហើយ ដោយមិនបានជជែកគ្នាអំពីលទ្ធភាពលុបចោលចំណុចនេះឡើយ។
លោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ ប្រធានក្រុមការងារកែបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរដ្ឋសភា នៃគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បានអះអាងថា ក្រុមការងាររបស់លោកបានលើកយកចំណុចនេះដាក់អង្គប្រជុំដែរ ប៉ុន្តែគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានស្នើអោយទុករឿងនេះយកទៅជជែកគ្នានៅពេលក្រោយ៖ «សំឡេង»។
ទាក់ទងនឹងដំណើរការធ្វើច្បាប់អោយសមស្របតាមសង្គមប្រជាធិបតេយ្យវិញ លោក គល់ បញ្ញា អោយដឹងថា រដ្ឋសភាគប្បីអនុញ្ញាតអោយប្រជាពលរដ្ឋ និងក្រុមមនុស្សពាក់ព័ន្ធទាំងឡាយ ចូលរួមផ្តល់មតិយោបល់ ដើម្បីជួយកែលំអ។ លោកថា ច្បាប់ខ្លះមានការពាក់ព័ន្ធ ឬប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់ជីវភាពរស់នៅ ឬមុខរបររកស៊ីរបស់ពួកគេ។ ដូច្នេះ បទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរដ្ឋសភា គប្បីត្រូវបញ្ចូលចំណុចនេះ ដោយកំណត់ថា នៅពេលណារដ្ឋសភាទទួលបានសេចក្តីព្រាងច្បាប់ណាមួយពីរដ្ឋាភិបាល រដ្ឋសភាត្រូវប្រកាសជាសាធារណៈ និងផ្តល់ឱសានវាទសម្រាប់ផ្តល់មតិយោបល់ដល់សាធារណជន៖ «សំឡេង»។
លោក គល់ បញ្ញា ជំរុញអោយក្រុមការងារនៃកំណែទម្រង់បទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរដ្ឋសភារបស់គណបក្សជាប់ឆ្នោតទាំងពីរ លុបចោលនូវប្រការដែលផ្ទុយពីគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ ហើយដាក់បញ្ចូលចំណុចសំខាន់ៗមកវិញ ដើម្បីអោយសមាជិករដ្ឋសភាបំពេញកិច្ចការរបស់ខ្លួនសមស្របជាតំណាងរាស្ត្ររបស់រាស្ត្រពិតប្រាកដ មិនមែនតំណាងបក្សនយោបាយ។
អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិ ស្ដីពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា លោក សុរិយា ស៊ូប៊ែឌី (Surya Subedi) ក៏បានស្នើអោយកម្ពុជា ធ្វើកំណែទម្រង់បទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរដ្ឋសភាផងដែរ ដើម្បីស្ថាប័នដែលចាំតែប្រថាប់ត្រាមួយនេះ ក្លាយទៅជារដ្ឋសភាដែលមានអត្ថន័យពេញលេញ បានជាប្រយោជន៍ពេញលេញដល់ប្រជាជាតិកម្ពុជា ទាំងមូល៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។