អ្នកស្តាប់ដែលមានចម្ងល់រូបនេះបានឲ្យដឹងអំពីដំណើររឿងសង្ខេបដូច្នេះថា ៖ «ក្នុងករណីឪពុកម្តាយចែកដីឲ្យកូនគ្រប់គ្នា ដល់នេះក៏កូនទីមួយបានប៉ុណ្ណេះ កូនទីពីរបានប៉ុណ្ណេះ កូនទីបីបានប៉ុណ្ណេះ។ ចែកបាន៧ហើយ ប៉ុន្តែគ្មានជាលាយលក្ខណ៍អក្សរអីទេ ដោយសារតែឪពុកម្តាយនិងកូនក៏នាំគ្នានៅដីហ្នឹងទៅចិញ្ចឹមជីវិតរហូតដល់៧ឆ្នាំ ទើបតែឆ្នាំហ្នឹងមានបញ្ហាជាមួយឪពុកហ្នឹង ហើយឪពុកខឹងកូនចង់ដកដីហ្នឹងវិញ»។
ក្នុងសាច់រឿងនេះ លោកបានលើកសំណួរមកកាន់នាទីយើងដូច្នេះ ៖ «តើបើសិនជាលោកឪពុកធ្វើអ៊ីចឹង យើងអាចទាមទារជាកម្មសិទ្ធិលើដីហ្នឹងបានទេ ដោយសារយើងរស់នៅលើដីហ្នឹង ដំណាំភោគផលអីយើងដាំធំអស់ហើយ ហើយធ្វើផ្ទះនៅបានរហូតដល់៧ឆ្នាំហើយ?»។
ទាក់ទងនឹងចម្ងល់និងសំណួររបស់អ្នកស្តាប់នេះ ខ្ញុំបាទបានជម្រាបសួរទៅមន្ត្រីកម្មវិធីខាងគម្រោងច្បាប់ដីធ្លីនិងធនធានធម្មជាតិនៃមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំច្បាប់សម្រាប់សហគមន៍គឺលោក គិត ទូច។
លោក គិត ទូច បានពន្យល់អំពីចំណុចត្រង់រយៈពេលកាន់កាប់ដូច្នេះ ៖ «ពាក់ព័ន្ធរឿងកាន់កាប់រយៈពេល៧ឆ្នាំហ្នឹង ទស្សនៈវិស័យរបស់ច្បាប់គឺថា បើសិនជាកាន់កាប់របស់ថ្មី កាន់កាប់លើរបស់មិនមានម្ចាស់ កាន់កាប់ភោគទ្រព្យអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានផ្ទេរឲ្យយើង ផ្តល់ឲ្យយើង ការកាន់កាប់បែបហ្នឹងយើងអាចធ្វើលទ្ធកម្មកម្មសិទ្ធិបាន»។
នៅក្នុងករណីនេះ អ្នកស្តាប់ម្ចាស់សំណួរបានសួរសំណួររបស់ខ្លួនបន្តដូច្នេះថា ៖ «ឧបមាថា គាត់ដាច់ខាតត្រូវតែដកដីហ្នឹងវិញ តើយើងមានសិទ្ធិដែរឬទេក្នុងការទាមទារយកដីហ្នឹងវិញ? ព្រោះអីយើងនៅ ហើយគាត់បានចែកឲ្យហើយ។ តែដោយសារថា មិនមានលក្ខខណ្ឌអីច្បាស់លាស់ ព្រោះអីពុកនិងកូនដល់ពេលមានរឿងតិចតួចចង់ដកវិញ»។
លោក គិត ទូច បញ្ជាក់ថា ចំពោះករណីដីដែលភាគីឪពុកម្តាយមានប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិ គឺកូនដែលកំពុងកាន់កាប់នេះមិនទាមទារជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួនបានទេ ហើយលោកពន្យល់បន្ថែមដូច្នេះ ៖ «ដោយឡែកការកាន់កាប់ទ្រព្យអ្នកដទៃក្រោមរូបភាពការធ្វើអំណោយ ការធ្វើសន្តតិកម្មពេលដែលឪពុកម្តាយស្លាប់ ការឲ្យអំណោយពេលឪពុកម្តាយនៅរស់។ សន្តតិកម្មគឺជាលិខិតបណ្តាំមរតក គឺមិនអាចធ្វើលទ្ធកម្មបានទេ បើទោះណាពន្យារពេលច្រើនឆ្នាំដូចម្តេចក្តី។ លទ្ធកម្មមានន័យការផ្ទេរ ការបានមក គឺលទ្ធភាពដែលអាចទទួលបាន»។
លោក គិត ទូច ដែលជាមន្ត្រីកម្មវិធីខាងគម្រោងច្បាប់ដីធ្លីនិងធនធានធម្មជាតិនៃមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំសម្រាប់សហគមន៍ បានពន្យល់ពីនីតិវិធីដើម្បីទាមទារជាកម្មសិទ្ធិបានដូច្នេះ ៖ «គាត់អាចផ្ទេរមកជាកម្មសិទ្ធិរបស់គាត់បាន ល្គឹកណាដែលឪពុកម្តាយធ្វើបែបបទទម្រង់ផ្ទេរហ្នឹងតាមសេចក្តីបង្គាប់របស់ច្បាប់ភូមិបាល។ បានន័យថា តាមទម្រង់យថាភូត គឺលិខិតរដ្ឋបាលខាងអាជ្ញាធរដីធ្លីហ្នឹងគេធ្វើ ហើយមានការចុះបញ្ជីសុរិយោដី ថែមទាំងមានការបង់ពន្ធផ្ទេរទ្រព្យហ្នឹងទៀត»។
ក៏ប៉ុន្តែក្នុងករណីដែលទាំងភាគីឪពុកម្តាយមិនមានប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិ ហើយកូនកាន់កាប់មិនតាមការផ្ទេរត្រឹមត្រូវតាមបែបបទផ្លូវការ លោក គិត ទូច មានប្រសាសន៍ថា ភាគីឪពុកម្តាយអាចបាត់បង់កម្មសិទ្ធិដោយសារតែការកាន់កាប់ដីនោះមិនបានជាប់លាប់។
លោក គិត ទូច មានប្រសាសន៍ដូច្នេះ ៖ «ដោយឡែកក្នុងស្ថានភាពដែលលោកបានលើកថា ឪម្តាយក៏មិនមានប័ណ្ណកម្មសិទ្ធនិងកូនក្តីក៏មិនបានផ្ទេរតាមបែបបទរដ្ឋបាលផ្លូវការ ហើយសិទ្ធិផ្ទេរឲ្យកាន់កាប់របស់ឪពុកម្តាយហ្នឹង»។
តើករណីដូចនេះត្រូវដោះស្រាយតាមច្បាប់ដោយរបៀបណា?
លោក គិត ទូច បញ្ជាក់ថា ៖ «អ៊ីចឹងបើឲ្យអ្នកច្បាប់គេដោះស្រាយ គឺគេដោះស្រាយតាមគោលការណ៍សមធម៌។ សមធម៌មានន័យថា សមធម៌នៃសិទ្ធិប្រើប្រាស់លើដីហ្នឹង។ ឪពុកម្តាយមានចិត្តប្រែប្រួលមិនទៀងទាត់ ក៏ព្រោះតែគាត់អះអាងទៅលើគ្មានឯកសារផ្ទេរជាក់លាក់ឲ្យកូនៗបានកាន់កាប់រយៈពេលវែង ហើយខណៈដែលអាជ្ញាធររដ្ឋបាលដីធ្លីហ្នឹង មិនទាន់មានយន្តការចុះបញ្ជីដីទូលាយ ខណៈដែលតម្រូវការកាន់កាប់នោះមានផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចសង្គម អ៊ីចឹងទំនងថា អ្នកកាន់កាប់ជាក់ស្តែងហ្នឹងនឹងទទួលប្រយោជន៍ច្រើនពីលទ្ធភាពធ្វើលទ្ធកម្មកម្មសិទ្ធិ។ មានន័យថា គាត់អាចជាកម្មវត្ថុដែលអាជ្ញាធរដីធ្លីហ្នឹងលើកទឹកចិត្តឲ្យកាន់កាប់ច្រើនជាង»។
កម្មវិធីច្បាប់របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរីនៅពេលនេះចប់តែប៉ុណ្ណេះ៕