នៅក្នុងសប្ដាហ៍នេះ មានលោកអ្នកស្ដាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរីម្នាក់ ដែលប្រាប់ថាឈ្មោះ ជុំ ប៊ិត នៅភូមិស្បូវអណ្តែត ឃុំដំបូកខ្ពស់ ស្រុកអង្គរជ័យ ខេត្តកំពត បានសួរមកនាទីអត្ថាធិប្បាយច្បាប់របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរីអំពីបញ្ហាផ្លូវច្បាប់មួយចំនួនទាក់ទងទៅនឹងការទាមទារចំណែកដី បន្ទាប់ពីបានបែកគ្នាអស់រយៈជាងម្ភៃឆ្នាំមកហើយ។
លោក ជុំ ប៊ិត បានលើកយកសាច់រឿងផ្ទាល់ខ្លួនរបស់លោក និងប្រពន្ធរបស់លោកដែលបានរៀបការចាប់តាំងសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម ប៉ុន្តែមិនបានចុះសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ ឬអេតាស៊ីវិលជាមួយគ្នាទេ។ នៅឆ្នាំ១៩៨៣ លោក និងប្រពន្ធរបស់លោកបានបែកគ្នា។
លោក ជុំ ប៊ិត មានប្រសាសន៍ដោយសង្ខេបថា ៖ «ប្រពន្ធខ្ញុំ គេរត់ចោលខ្ញុំឆ្នាំ៨៣ (១៩៨៣)។ តាំងពីពេលហ្នឹងមកវា ២៥ឆ្នាំហើយ។ កាលពេលហ្នឹងខ្ញុំប្រាប់អាជ្ញាធរ ហើយបងប្អូនអ្នកជិតខាងអ្នកស្រុកក៏ដឹងដែរ ។ រាល់ថ្ងៃគេកំពុងប្ដឹងខ្ញុំអំពីដីដែលខ្ញុំកាន់កាប់សព្វថ្ងៃហ្នឹង ព្រោះដីហ្នឹងគេចង់បាន។ គេប្ដឹងខ្ញុំពីថ្ងៃទី ១០ ខែមីនា ថ្មីៗហ្នឹង។ អាហ្នឹងសាច់រឿង»។
នៅក្នុងសាច់រឿងនេះ លោក ជុំ ប៊ិត បានលើកសំណួរទីមួយរបស់លោកមកថា ៖ «ខ្ញុំឆ្ងល់ថា ហេតុអី ២៥ឆ្នាំហើយប្រពន្ធខ្ញុំដែលចុះចេញហ្នឹងប្ដឹងខ្ញុំ តើបានឬទេ?»។
ទាក់ទងនឹងសំណួររបស់លោក ជុំ ប៊ិត ខ្ញុំបាទជាអ្នករៀបរៀងនាទីអត្ថាធិប្បាយច្បាប់របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី បានជម្រាបសួរទៅលោកមេធាវី គង់ រ៉ាឌី ជាសមាជិកគណៈមេធាវីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងម្ចាស់ការិយាល័យច្បាប់មួយឈ្មោះថា ការិយាល័យមេធាវី គង់ រ៉ាឌី លោកបានពន្យល់អំពីហេតុផលផ្លូវច្បាប់ក្នុងរឿងនេះជាពីរផ្នែក។ ទីមួយទាក់ទងទៅនឹងច្បាប់ស្ដីពីអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងគ្រួសារ និងទីពីរទាក់ទងទៅនឹងគោលការណ៍កាន់កាប់ដីធ្លី។
ជាដំបូងលោកមេធាវី គង់ រ៉ាឌី ពន្យល់ដូច្នេះ ៖ «ឥឡូវយើងនិយាយអំពីចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍កាលជាប្ដីប្រពន្ធ គឺចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ ។ ចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ គឺគេនិយាយពីការចុះសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ អេតាស៊ីវិល នៅក្នុងហ្នឹងវាមានបី អត្រានុកូលដ្ឋានហ្នឹង វាមានសំបុត្រកំណើត ពីមុនហៅ "ក៣" ហ្នឹង។ វាមានកើត វាមានការ វាមានស្លាប់។ អត្រានុកូលដ្ឋានទីមួយវាមានសំបុត្រកំណើត ពេលរៀបការត្រូវមានសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ ហើយស្លាប់វាមានសំបុត្រមរណភាព។ គាត់អត់មានចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍អ៊ីចឹង អត់មានទ្រព្យសម្បត្តិរួមទេ។ អ៊ីចឹងយើងក្រឡេកមើលមាត្រាមួយ គឺមាត្រា៣៣ នៃច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍ និងគ្រួសារហ្នឹង គេនិយាយថា ទ្រព្យសម្បត្តិរួម គឺអ្វីៗទាំងអស់ដែលសហព័ទ្ធទាំងពីរបានរកជាមួយគ្នា ឬសហព័ន្ធណាម្នាក់ដែលរកបានក្នុងរយៈពេលមានចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ ។ អ៊ីចឹងទាល់តែមានចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍បានមានទ្រព្យសម្បត្តិរួម បើអត់មានចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ អត់មានទ្រព្យសម្បត្តិរួមទេ។ គាត់នៅជាមួយគ្នាមានកូនមានអីក៏ដោយ នៅដូចសង្សារអ៊ីចឹង ហើយតែសង្សារមានទ្រព្យសម្បត្តិរួមឯណា បើអត់ចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ផងហ្នឹង។ ក្នុងករណីនេះអត់ចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ អ៊ីចឹងទ្រព្យសម្បត្តិប្តីគាត់គឺជាទ្រព្យសម្បត្តិឯកជនរបស់គាត់ ទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់របស់គាត់។ មិនមែនទ្រព្យសម្បត្តិដែលរកបានក្នុងចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ឯណា»។
ចំណុចទីពីរ ទាក់ទងទៅនឹងគោលការណ៍កាន់កាប់ដីធ្លីរបស់ឯកជន លោកមេធាវី គង់ រ៉ាឌី លើកឡើងថា ៖ «ចំណុចមួយទៀត ទាក់ទងទៅនឹងគាត់ចុះចេញតាំងពី១៩៨៣។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើង ឆ្នាំ១៩៨៣ អត់ទាន់មានកម្មសិទ្ធិឯកជនលើដីធ្លីទេ។ អ៊ីចឹងជំនាន់ហ្នឹងគឺអត់ទាន់នរណាមានកម្មសិទ្ធិលើដីធ្លីទេ។ អ៊ីចឹងពេលដែលគាត់ចុះចេញពីប្ដីគាត់ហ្នឹង គ្រួសារគាត់ហ្នឹងគ្មានកម្មសិទ្ធិលើដីធ្លី គ្មាននរណាមានកម្មសិទ្ធិលើដីធ្លីទេ ព្រោះដីទាំងអស់ដែលគាត់នៅហ្នឹងគឺជាដីរដ្ឋ។ រដ្ឋគ្រាន់តែឱ្យនៅឱ្យអាស្រ័យផល ប៉ុន្តែអត់ទាន់មានឱ្យនរណាមានកម្មសិទ្ធិទេ ទើបតែឆ្នាំ៩១, ៩២ ទៅទេ ទើបចាប់ផ្ដើមរដ្ឋទទួលស្គាល់ឱ្យមានកម្មសិទ្ធិឯកជនលើដីធ្លី។ អ៊ីចឹងការប្ដឹងទាមទារអត់មានទេ»។
លោក ជុំ ប៊ិត បានឱ្យដឹងថា ក្រោយពេលដែលប្រពន្ធរបស់លោកចុះចេញទៅបាន ៦ឆ្នាំ កូនទីពីររបស់លោកក៏សម្រេចទៅរស់នៅជាមួយប្រពន្ធលោក។ នៅពេលដែលអាជ្ញាធរធ្វើសៀវភៅគ្រួសារ កូនទីពីរនោះមិនមានឈ្មោះក្នុងសៀវភៅគ្រួសាររបស់លោកទេ។
ចំណុចនេះលោក ជុំ ប៊ិត មានចម្ងល់ ហើយលើកសំណួរបន្តមកនាទីយើងដូច្នេះ ៖ «កូនដែលឥតមានបញ្ជីឈ្មោះនៅក្នុងសៀវភៅគ្រួសារហ្នឹង កូនដែលនៅជាមួយម្ដាយរត់ចេញពីខ្ញុំទៅ តើបានចំណែកដីឬទេ?»។
ទាក់ទងនឹងករណីកូន លោកមេធាវី គង់ រ៉ាឌី មានប្រសាសន៍ដូច្នេះ ៖ «ជាធម្មតារឿងចែកទ្រព្យសម្បត្តិហ្នឹងក្នុងករណីនេះ គឺដូចក្នុងករណីថា ម្ដាយស្លាប់ ឬម្ដាយលែងលះគ្នាអ៊ីចឹង ហើយកូនហ្នឹងនៅជាមួយគាត់។ អ៊ីចឹងទ្រព្យសម្បត្តិហ្នឹង បើឪពុកគាត់នៅគឺឪពុកគាត់អ្នកចែក។ គាត់ចង់ចែកឱ្យអ្នកណាប៉ុន្មានៗ គឺគាត់ជាអ្នកសម្រេចចែក។ បើកូនហ្នឹងគាត់ថា ចង់ទារចំណែកអ៊ីចេះចំណែកអ៊ីចុះ គឺមានតែតុលាការទេដែលគេមានសិទ្ធិសម្រេចថា ឱ្យ ឬមិនឱ្យ។ ឱ្យកូនហ្នឹងប្ដឹងទៅតុលាការទៅ ។ ប៉ុន្តែតាមផ្លូវច្បាប់ ប្រហែលជាគាត់ទៅនៅជាមួយម្ដាយទេ ហើយឪពុកចែកឱ្យអ្នកនេះ កូនដែលនៅជាមួយគាត់ អាហ្នឹងខ្ញុំជឿថា តុលាការគេនឹងសម្រេចតាមការសម្រេចចិត្តរបស់ឪពុកហើយ»។
លោក ជុំ ប៊ិត បានលើកឡើងថា ប្លង់ដីរបស់លោកត្រូវអាជ្ញាធរឃុំរក្សាទុក ដោយលើកសំអាងដូច្នេះថា ៖ «ប្លង់ដីធ្លាក់មក មេឃុំគេថា កាត់ទុកនៅក្នុងឃុំ ដីនេះមានទំនាស់គេអត់ឱ្យខ្ញុំ អាហ្នឹងយ៉ាងម៉េចដែរ?»។
លោក ជុំ ប៊ិត បានលើកសំណួរបន្តទៀតមកនាទីយើងដូច្នេះ ៖ «ជាការរំលោភសមត្ថកិច្ចរបស់ឃុំហើយ។ ឃុំគាត់គ្មានសមត្ថកិច្ចកាក់ប្លង់ដីគេទុកទេ។ អ៊ីចឹងរឿងកាក់ប្លង់ដីគេទុក រឿងរឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិគេ រឿងឃាត់ទ្រព្យសម្បត្តិគេ មានតែសមត្ថកិច្ចរបស់តុលាការទេ ឃុំគាត់គ្មានសិទ្ធិយកប្លង់ដីគេមកទុកទេ។ បើដីមានទំនាស់អី ឃាត់របស់គេ ក៏ជាសមត្ថកិច្ចរបស់តុលាការដែរ។ រឿងឃាត់របស់គេហ្នឹង ឃុំគាត់គ្មានសិទ្ធិទេ ឃុំគាត់ធ្វើហ្នឹងគឺខុសហើយ។ សុរិយោដីស្រុកក៏អត់មានសិទ្ធិឃាត់របស់គេដែរ»។
លោកមេធាវី គង់ រ៉ាឌី ពន្យល់ដូច្នេះថា ៖ «ដីស្រែដីភូមិអីហ្នឹង ប្រពន្ធដើមខ្ញុំគេមកគាស់កាយយក។ គេប្តឹងខ្ញុំ។ មេឃុំគេហៅខ្ញុំទៅពីថ្ងៃទី១២ តែខ្ញុំឆ្លើយអត់ឱ្យ តើអាហ្នឹងយ៉ាងម៉េចដែរ? តើខុសត្រូវអីយ៉ាងម៉េច?»។
ដូចការពន្យល់ពីខាងដើមដែរ លោកមេធាវី គង់ រ៉ាឌី បានពន្យល់បញ្ជាក់ជាថ្មីដូច្នេះថា ៖ «គាត់មិនឱ្យហ្នឹងត្រូវហើយ ជាសិទ្ធិរបស់គាត់ ព្រោះប្រពន្ធរបស់គាត់អត់មានចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍។ គឺប្រពន្ធហ្នឹងគាត់អត់មានទេ ដាច់តែម្ដង ព្រោះតាមច្បាប់គាត់អត់មានទេ។ ដូចខ្ញុំនិយាយអ៊ីចឹង ច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍ និងគ្រួសារហ្នឹងគេនិយាយច្បាស់ថា ទ្រព្យសម្បត្តិរួម គឺទ្រព្យសម្បត្តិដែលរកបានក្នុងចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ ហើយគាត់អត់មានចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ គាត់មានទ្រព្យសម្បត្តិរួមទេ។ ចំណុចទីពីរទៀត ទ្រព្យសម្បត្តិរួមដែលគាត់ទាមទារនោះ គឺដីធ្លី ហើយទាក់ទងនឹងដីធ្លី ទាក់ទងនឹងប្រវត្តិច្បាប់របស់យើងហ្នឹង គឺក្នុងឆ្នាំ១៩៨៣ ហ្នឹង គឺប្រទេសកម្ពុជា មិនទាន់មានកម្មសិទ្ធិលើដីធ្លីដល់ប្រជាពលរដ្ឋទេ។ អ៊ីចឹងគ្មាននរណាជាម្ចាស់ដីទេជំនាន់នោះ។ យើងមិនបាច់និយាយទៅរឿងលែងលះ រឿងអីគាត់ចុះចោល ក្នុងច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍ និងគ្រួសារ កាលណាគាត់ចុះចោលគេលើសពីមួយឆ្នាំទៅ ខាងប្ដីមានសិទ្ធិប្ដឹងលែងលះ រំលាយអាពាហ៍ពិពាហ៍។ ប៉ុន្តែ ដោយសារគាត់គ្មានចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ គឺមិនបាច់ទៅប្ដឹងរំលាយអីទេ»។
ប្រសិនបើលោកអ្នកមានចម្ងល់នានាទាក់ទងនឹងបញ្ហាច្បាប់ ហើយចង់សួរមកនាទីយើង សូមលោកអ្នកទាក់ទងមកទូរស័ព្ទលេខ ០១២ ៧៧៦ ៥០៧៕