ព្រះពុទ្ធសាសនាណែនាំឱ្យមនុស្សរក្សាសីល ដែលជាផ្នែកមួយនៃមូលដ្ឋានគ្រឹះក្នុងការអនុវត្តជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។ ក្នុងនោះ សម្រាប់គ្រហស្ថ អ្នកគ្រប់គ្រងផ្ទះ រួមមាននិច្ចសីល ឬសីល៥ និងឧបោសថសីល ឬសីល៨។ អតិរេកសីល ឬសីល១០ សម្រាប់ដូនជីតាជី និងចំពោះព្រះសង្ឃ គឺសីល៤ ឬចតុប្បារិសុទ្ធិសីល ដែលប្រកបដោយ ២២៧ សិក្ខាបទ។
"សីល" មានន័យថា វិរតិចេតនា គឺការវៀរចាកអំពើអាក្រក់ ការកាន់ ឬប្រព្រឹត្តល្អដោយកាយវាចាចិត្ត។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់សរសើរដល់បុគ្គលដែលរក្សាសីលថា ជាអ្នកលះបង់នូវបាបកម្ម ដែលជាអំពើផ្ដល់នូវទុក្ខទោសដល់ខ្លួនឯងផង និងដល់មនុស្សសត្វដទៃផង។
បើពិនិត្យមើលជីវិតរស់នៅក្នុងសង្គម អំពើទុច្ចរិតទាំងឡាយមានការធ្វើទារុណកម្ម កាប់សម្លាប់ជីវិតជនដទៃ ការឆបោក ឬលួចឆក់ប្លន់ទ្រព្យសម្បត្តិគេ និងការជួញដូរគ្រឿងញៀន និងជួញដូរមនុស្សជាដើមនេះ គឺសុទ្ធតែអំពើល្មើសនឹងច្បាប់ជាតិ និងអន្តរជាតិ។
ត្រង់ប្រការនេះ ពលរដ្ឋខ្មែរ-អាមេរិកាំងម្នាក់ រស់នៅរដ្ឋមែរីឡែន (Maryland) សហរដ្ឋអាមេរិក លោក តាន់ សាយ គូសបញ្ជាក់អំពីគុណប្រយោជន៍នៃការរក្សាសីល ដែលជាមូលដ្ឋាននៃសីលធម៌សង្គម៖ «ក្នុងបច្ចុប្បន្ន រស់នៅក្នុងសង្គម បើយើងធ្វើល្អ សង្គមបានល្អ បើយើងធ្វើអាក្រក់បានផលអាក្រក់ដល់សង្គម។ ព្រះពុទ្ធទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកាថា យើងត្រូវកាន់សីល សមាធិ បញ្ញា សីលហ្នឹងលោកមានពុទ្ធដីកាថា យ៉ាងតិចយើងត្រូវកាន់សីល៥។ សីល៥ កុំឱ្យសម្លាប់គេ កុំលួចគេ កុំរំលោភប្រពន្ធកូនគេ កុំទៅភរគេ កុំហូបគ្រឿងញៀន។ បើកាន់តែសីល៥ បាន យើងអត់អាចធ្វើទុក្ខអ្នកផ្សេងបានទេ ព្រោះបើយើងអត់សម្លាប់ បានសេចក្ដីថា មានធ្វើទុក្ខអ្នកណាកើត ម្ល៉ោះហើយយើងធ្វើល្អខ្លួនយើងផង យើងធ្វើល្អឱ្យអ្នកដទៃផង»។
ចំពោះសេចក្ដីថា អ្នករក្សាសីល គឺបានធ្វើសេចក្ដីល្អសម្រាប់ខ្លួនឯង ព្រោះថា បុគ្គលនោះរមែងរក្សាខ្លួនឱ្យនូវជាសុខ ប្រាសចាកទោសទណ្ឌផ្សេងៗ ដែលកំណត់ដោយច្បាប់ ឬធម្មនុញ្ញនៃប្រទេស ពោលគឺសុខកើតចេញពីការងារប្រាសចាកទោស ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់សំដែងថា ជាផ្នែកមួយនៃសេចក្ដីសុខ ៤ប្រការ របស់គ្រហស្ថ អ្នកគ្រប់គ្រងផ្ទះ មានសេចក្ដីជាភាសាបាលីថា «អនវជ្ជសុខ»។
សកលវិទ្យាធិការរងនៃពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យ «ព្រះសីហនុរាជ» នៅទីក្រុងភ្នំពេញ ភិក្ខុ យ៉ង សេងយៀត ព្រះញាណកោសល មានថេរដីកាបញ្ជាក់បន្ថែមអំពីគុណប្រយោជន៍នៃសីលដែលជាគុណជាតិទ្រទ្រង់សង្គមមនុស្សឱ្យមានភាពសុខក្សេមក្សាន្ត៖ «ប្រសិនបើមនុស្សក្នុងសង្គមហ្នឹងមានតែសម្ភារៈ ខ្វះគុណធម៌ គឺសីល សង្គមនោះនឹងវឹកវរ មិនមែនជាសង្គមប្រកបដោយសុភមង្គលទេ។ បើសិនមនុស្សទាំងអស់ធ្វើសុទ្ធតែអំពើអាក្រក់ខ្លាំងពេក សង្គមនោះនឹងដួលរលំភ្លាម។ ដូច្នេះយើងឃើញថា គុណជាតិនៃសីលនេះ គឺជួយទ្រទ្រង់សង្គមតាមរយៈគុណធម៌ តាមរយៈផ្លូវស្មារតី។ សីលសម្រាប់ធ្វើឱ្យមនុស្សក្នុងសង្គមស្គាល់នូវសេចក្ដីល្អ ផ្លូវចិត្តរបស់មនុស្សភាពត្រជាក់ដោយសីល ព្រោះសីលហ្នឹងដោយខ្លី គឺធ្វើឱ្យបុគ្គលឱ្យខ្ពង់ខ្ពស់ ឱ្យចិត្តត្រជាក់ ឱ្យចិត្តបុគ្គលហ្នឹងមានការរីកចម្រើន ហើយធ្ងន់ ហើយឱ្យមានស្ថិរភាព។ ហ្នឹងហើយជាគុណប្រយោជន៍នៃសីល ដែលមនុស្សបដិបត្តិហើយទទួលបាន»។
នៅក្នុងសៀវភៅសិក្សា «ប្រជុំវប្បធម៌» របស់ក្រសួងអប់រំជាតិ បោះពុម្ពផ្សាយក្នុងឆ្នាំ១៩៧៣ អ្នកនិពន្ធ លោក ឡុង ផ្លែង បានដាក់បញ្ចូលនូវពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាច្រើនប្រការក្នុងគោលដៅអប់រំសិស្សានុសិស្ស ដែលជាកោសិកានៃសង្គម ឱ្យបានជាពលរដ្ឋល្អ ចម្រើនដោយសីលធម៌ និងគុណធម៌។ ក្នុងនោះមានវគ្គខ្លះស្តីអំពីភ័យអន្តរាយ ដែលកើតឡើងដោយចោរលួច ចោរប្លន់ កាប់សម្លាប់ ព្រមទាំងមានសរសេរទាក់ទងនឹងបុណ្យដែលកើតដោយការរក្សាសីល និងការឱ្យទាន ដោយប្រការផ្សេងៗ។
សីលាទិគុណក្នុងពុទ្ធសាសនា គឺគុណមានសីលជាដើមនេះ ជាផ្នែកមួយនៃការបរិច្ចាគទានដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ហៅថា «អភ័យទាន» ព្រោះថា ការមិនបៀតបៀនជីវិត រាងកាយ ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកដទៃ ជាការផ្ដល់នូវសេចក្ដីសុខដល់ជនដទៃ ជាការសន្ដោសប្រណីដល់មនុស្សសត្វផងគ្នា។
ព្រះគ្រូចៅអធិការវត្ត «ធម្មរង្សី» នៅទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង ភិក្ខុ រស់ ប៊ុនថន ថិតធម្មោ មានថេរដីកាពន្យល់អំពីពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធក្នុងការឱ្យទាន រក្សាសីល ការចំរើនភាវនា ឬសីល សមាធិ បញ្ញា ដែលទ្រទ្រង់គ្នាទៅវិញទៅមក ដោយមិនអាចខ្វះផ្នែកណាមួយបានឡើយ៖ «ចំរើនពរ ព្រះដីការបស់ព្រះអង្គមួយព្រះឱសៗ ឬ ១គាថាហ្នឹង គឺមានន័យអាចសម្រេចផលបានបីយ៉ាង គឺមានន័យទាំងក្នុងសីលផង ក្នុងសមាធិហ្នឹងផង ក្នុងបញ្ញាហ្នឹងផង។ ជាឧទាហរណ៍ ដូចក្នុងសិក្ខាបទទី១ ដែលព្រះអង្គសំដែងពីបាណាតិណាតា គឺហាមសម្លាប់សត្វ គឺបានដល់តួវិន័យ គឺសីលនេះហើយ។ ពេលណាអ្នកមិនសម្លាប់សត្វនេះ គឺនាំឱ្យមានសេចក្ដីស្រឡាញ់ពីមហាជនទាំងឡាយទាំងពួង នាំឱ្យសព្វសត្វទាំងឡាយក៏មិនមានការភ័យខ្លាច ត្រង់ហ្នឹងក៏ជាផ្នែកមួយនៃសុត្តន្តបិដកដែរ។ ហើយត្រង់ចិត្តដែលមិនសម្លាប់ហ្នឹង គឺជាចិត្តមេត្តា ចិត្តមេត្តាហ្នឹង ក៏ជាផ្នែកមួយដែលប្រៀនប្រដៅក្នុងអភិធម្មដែរ»។
ក្នុងសង្គមសព្វថ្ងៃនេះ មានគោលការណ៍ជាច្រើនប្រការសម្រាប់មន្ត្រីរាជការតាមស្ថាប័ននានាក្នុងការអនុវត្តការងារបម្រើប្រទេសជាតិ និងប្រជាពលរដ្ឋ ដែលហៅថា ក្រមសីលធម៌។ ឧទាហរណ៍ដូចក្រមសីលធម៌គ្រូបង្រៀន និងក្រមសីលធម៌គ្រូពេទ្យ គឺសុទ្ធតែមានមាត្រា ដែលចែងអំពីករណីយកិច្ចក្នុងការគោរពជីវិត រាងកាយ និងសេចក្ដីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្ស ព្រមទាំងចែងអំពីការប្រកាន់នូវភាពសុចរិតជាដើម។ រីឯក្រមសីលធម៌របស់ចៅក្រម តុលាការ និងក្រមសីលធម៌អ្នកសារព័ត៌មានវិញ គឺសុទ្ធតែមានការណែនាំឱ្យធ្វើការប្រកបដោយភាពសុចរិត ទៀងត្រង់ កាត់ក្ដីដោយត្រឹមត្រូវ ផ្ដល់ព័ត៌មានពិត និងមិនលំអៀងជាដើម។
ប្រការទាំងអស់នេះ គឺសុទ្ធសឹងតែជាការអប់រំចរិយា ចិត្តគំនិត ព្រមទាំងការប្រព្រឹត្តដោយកាយ និងវាចាពាក្យសំដីក្នុងការរស់នៅប្រកបកិច្ចចិញ្ចឹមជីវិត និងការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាក្នុងសង្គមប្រកបដោយសីលធម៌ គឺសីល ដែលជាគោលការណ៍គ្រឹះព្រះពុទ្ធសាសនា។
ចំណែកច្បាប់កូនចៅដែលចម្លងចេញពីសាស្ត្រាស្លឹករឹត ក៏មានចែងទាក់ទងនឹងសេចក្ដីវិនាសដែលបណ្ដាលពីការប្រព្រឹត្តអំពីប្រាសចាកសីលធម៌ សិក្ខាបទទី៥ គឺការសេពគ្រឿងស្រវឹង គ្រឿងញៀនផ្សេងៗ ដោយសេចក្ដីជាពាក្យកាព្យយ៉ាងដូច្នេះ៖ "លោកថាឆ្កួតបី ឆ្កួតមួយនឹងស្រី ឆ្កួតមួយនឹងស្រា ឆ្កួតមួយនឹងល្បែង អំពើពាលា ឆ្កួតនេះហៅថា ឆ្កួតក្រៃកន្លង"។
ទាក់ទងនឹងសេចក្ដីវិនាសដែលបណ្ដាលពីការប្រព្រឹត្តខ្លួនឱ្យធ្លាក់ចូលក្នុងអន្លង់នៃគ្រឿងញៀន មានសុរាជាដើមនេះ នៅប្រទេសកម្ពុជា ជារៀងរាល់ឆ្នាំមនុស្សជាច្រើនពាន់នាក់បានស្លាប់ និងរងរបួសធ្ងន់ ដោយសារគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ដែលក្នុងនោះការបើកបរក្នុងភាពស្រវឹង គឺជាមូលហេតុចម្បងទី២៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។