បច្ចុប្បន្ននេះ ភិក្ខុសង្ឃដែលប្រតិបត្តិពុទ្ធសាសនាថេរវាទ រួមមានប្រទេសកម្ពុជា ឡាវ ថៃ ភូមា និងសិរីលង្កា គឺទ្រទ្រង់ស្បង់ចីវរតាមពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ។ ប៉ុន្តែគេសង្កេតឃើញថា មានភិក្ខុសង្ឃអង្គខ្លះប្រើប្រាស់អាវពីក្នុង ហើយគ្រងស្បង់ចីពរពីខាងក្រៅ។ តើការដែលភិក្ខុសង្ឃទ្រទ្រង់អាវខុសនឹងពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ ឬទេ?
ស្បង់ស្បៃត្រៃចីវរប្រកបដោយពណ៌អម្ចត់ គឺជាគ្រឿងសំគាល់ដ៏សំខាន់នៃសមណ ឬបព្វជិតអ្នកបួសក្នុងពុទ្ធសាសនា។ ចំពោះគ្រឿងក្រាលគ្រងនេះ តាមគម្ពីរព្រះត្រៃបិដក ទាក់ទងនឹងវិន័យដែលជាពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ គឺមានតែស្បង់ ចីពរ និងសង្ឃាដី ហៅថា សំពត់កាសាវពស្ត្រ ឬត្រៃចីវរ។ សំពត់ចីវរទាំងបីនេះទៀតសោត គឺមានការកំណត់ជាក់លាក់អំពីពណ៌សាច់សំពត់ ក្បួនខ្នាតនៃការកាត់ដេរ និងការតាំងចិត្តអធិដ្ឋានត្រឹមត្រូវ ទើបភិក្ខុសង្ឃទ្រទ្រង់ទៅមិនមានទោសអាបត្តិ។
អាស្រ័យហេតុនេះ ការដែលភិក្ខុសង្ឃទ្រទ្រង់អាវ ឬខោ គឺជាការប្រព្រឹត្តខុសប្រាសចាកពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ និងមិនគួរជាទីជ្រះថ្លានៃបរិស័ទអ្នកម្ចាស់ទានដែលបានលះបង់ទ្រព្យធនបូជាដោយក្តីគោរពចំពោះព្រះសង្ឃក្នុងពុទ្ធសាសនា។
នេះគឺជាការអធិប្បាយរបស់ភិក្ខុសីលបញ្ញោ មហាទិត្យ គង់នៅវត្ត «ខេមរារុក្ខារាម» ក្នុងរដ្ឋ នដ ខារ៉ូឡាញណា (North Carolina-NC) សហរដ្ឋអាមេរិក បញ្ជាក់បន្ថែមអំពីប្រការនេះ៖ «ពរ! ព្រះពុទ្ធបញ្ញត្តិក្នុងការប្រើចីវរនេះច្រើន ច្រើនណាស់។ រាល់ចីវរ ឬក្រណាត់សំពត់ទាំងឡាយណាដែលព្រះពុទ្ធអនុញ្ញាតឱ្យភិក្ខុសាមណេរប្រើ គឺគប្បីពិន្ធុអធិដ្ឋាន កំណត់ឈ្មោះចំណាំទុក ហើយឱ្យពិចារណា។ ភិក្ខុសាមណេរបួសក្នុងពុទ្ធសាសនា គប្បីពិចារណាបច្ច័យ៤ ក្នុងករណីយកិច្ច៤ គឺពិចារណាចីវរបច្ច័យនេះ ជាដំបូងគេសំខាន់ណាស់ គឺសំលៀកបំពាក់នេះជាតំណាងឱ្យព្រះពុទ្ធសាសនា ទាក់ទាញនូវពុទ្ធបរិស័ទ [ឱ្យមាន] សទ្ធាជ្រះថ្លា ឱ្យគោរពប្រតិបត្តិ ដោយការឃើញនូវស្បង់ចីពរនេះឯង ជាគ្រឹះដំបូងគេបង្អស់មុននឹងការនិយាយស្តី…»។
សៀវភៅ «វិន័យខន្ធកៈ និងបរិវារៈភាគ២» របស់ភិក្ខុសុវណ្ណជោតោ ភួង សុវណ្ណ អាចារ្យបង្រៀនព្រះវិន័យថ្នាក់ឧត្ដមសិក្សានៃវត្ត «និគ្រោធវ័ន» រាជធានីភ្នំពេញ សរសេរដកស្រង់ពីអដ្ឋកថាត្រង់អន្លើមួយនៃព្រះវិន័យដោយសេចក្ដីថា៖ «ភិក្ខុមិនត្រូវទ្រទ្រង់អាវ… មិនត្រូវទ្រទ្រង់មួក…»។
ចំពោះសំណួរថា តើភិក្ខុសង្ឃអាចទ្រទ្រង់អាវ ឬខោពីខាងក្នុង ហើយគ្រងស្បង់ចីពរពីលើដោយបិទបាំងឱ្យជិតមើលមិនឃើញបានដែរឬទេ?
ភិក្ខុចូឡវរធម្មោ ហ៊ឺ ជីតៅ គង់នៅវត្ត «ព្រះគន្ធកុដិ» ជាយក្រុងបាត់ដំបង មានថេរដីកាពន្យល់ថា ប្រការនេះនៅតែខុសនឹងព្រះវិន័យ៖ «ពរ! ការទ្រទ្រង់អាវ គឺមិនសមគួរ មិនគួរ មិនគួរទេ។ ទាំងពាក់អាវពីក្នុង ហើយគ្រង ឬឃ្លុំចីវរ [ពីក្រៅ] អីក៏ដោយ មិនសមគួរដែរ ទ្រទ្រង់អាវហ្នឹង។ អ្វីដែលព្រះអង្គទ្រង់បញ្ញត្តិយ៉ាងណា គឺត្រូវតែ [គោរពប្រតិបត្តិ] យ៉ាងហ្នឹង ចំពោះអ្នកដែលទ្រទ្រង់មិនបាន គឺជារឿងបុគ្គល គឺថាទោសនៅតែមានទោសអ៊ីចឹង...»។
មានហេតុផលមួយផ្នែកទាក់ទងនឹងការដែលភិក្ខុសង្ឃពុទ្ធសាសនានាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ទ្រទ្រង់អាវ ឬខោ ហើយគ្រងស្បង់ចីពរពីលើ ឬមួយក៏ទ្រទ្រង់អាវរងាធំក្រាស់ៗពីលើស្បង់ចីពរ គឺដោយសំអាងថា ដើម្បីការពារអាកាសធាតុត្រជាក់។
សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរ និងជាជំនួយការស្រាវជ្រាវនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា លោកបណ្ឌិត សួន ឱសថ បញ្ជាក់អំពីពុទ្ធានុញ្ញាតដល់ភិក្ខុសង្ឃសាវក ក្នុងការប្រើប្រាស់ស្បង់ស្បៃត្រៃចីវរនោះ គឺសម្រាប់គ្រប់រដូវកាល និងសម្រាប់ទាំងតំបន់ដែលមានអាកាសធាតុក្តៅ និងត្រជាក់៖ «ការដែលព្រះអង្គទ្រង់អនុញ្ញាតព្រះវិន័យហ្នឹង នៅក្នុងមជ្ឈិមប្រទេស គឺដែនដែលព្រះអង្គសំដែងហ្នឹង គឺនៅចំកណ្ដាល គឺជម្ពូទ្វីប។ ការដែលទ្រង់សំដែងព្រះវិន័យបញ្ញត្តិដល់ភិក្ខុត្រង់កណ្ដាលទ្វីប គឺជម្ពូទ្វីបហ្នឹង គឺថា ផែនដីយើង ជាទីដែលព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់ដឹងនោះ គេហៅថា ជម្ពូទ្វីបហើយ។ (កេសរណ្ណីយ្យា៖ ជាផ្ចិតនៃផែនដី ចាស៎ ណា៎) បាទ! ជាផ្ចិតនៃផែនដី ហើយគេហៅថា មជ្ឈិមប្រទេស គឺប្រទេសដែលនៅចំកណ្ដាល។ ដូច្នេះព្រះអង្គសំដែងហ្នឹង មិនមែនចំពោះតែអ្នកដែលនៅក្នុងតំបន់ត្រជាក់ តំបន់ក្តៅទេ គឺព្រះអង្គសំដែងដោយអនុលោមទាំងតំបន់ត្រជាក់ទាំងតំបន់ក្តៅ។ ហេតុនេះហើយបានព្រះអង្គអនុញ្ញាតឱ្យសង្ឃាដីមាន ២ជាន់ មាន ៤ជាន់...»។
តាមវចនានុក្រមខ្មែររបស់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ជម្ពូទ្វីប គឺជាឈ្មោះកោះព្រីង ជាប្រទេសដែលរុងរឿង ត្រដែតត្រដឹមដោយដើមព្រីង។ សេចក្ដីពន្យល់ម្យ៉ាងទៀត គឺជម្ពូទ្វីបជាឈ្មោះទ្វីបធំមួយដែលមានដើមព្រីងធំសម្បើមដុះនៅនាភ្នំសុមេរុជាគោលចារឹក ហៅថា ព្រីងប្រចាំទ្វីប មានផ្លែធំៗ លុះទុំជ្រុះក៏រលួយក្លាយជាទឹកហូរច្រោះកើតជាស្ទឹង ហៅថា «ស្ទឹងជម្ពូ»។
រីឯកករដីនៅសងខាងស្ទឹង ដែលជ្រាបជោកដោយទឹកផ្លែព្រីងប្រចាំទ្វីបនេះ ក៏កកើតជាមាសដ៏វិសេស ឈ្មោះថា «ជម្ពូនទៈ» គឺជាមាសបរិសុទ្ធឥតមន្ទិល មានសាច់ល្អបំផុតជាងមាសទាំងពួង។ កាលពីសម័យបុរាណ ដែនដីនោះសំដៅចំពោះត្រង់មជ្ឈិមប្បទេស ឬមធ្យមប្រទេស ពោលគឺតំបន់ភាគកណ្ដាលនៃប្រទេស [ឥណ្ឌា] ទាំងមូលហៅថា «ជម្ពូទ្វីប»។
ទាក់ទងនឹងពុទ្ធប្បញ្ញត្តិដល់ភិក្ខុឱ្យប្រើប្រាស់តែស្បង់ចីពរគ្រប់រដូវកាល និងគ្រប់តំបន់វិញ ភិក្ខុសុវណ្ណជោតោ ភួង សុវណ្ណ អាចារ្យបង្រៀនព្រះវិន័យថ្នាក់ឧត្ដមសិក្សានៃវត្ត «និគ្រោធវ័ន» រាជធានីភ្នំពេញ មានថេរដីកាអំពីរំលឹករឿងរ៉ាវនាសម័យពុទ្ធកាល៖ «នៅក្នុងចីវរខន្ធកៈ ព្រះត្រៃបិដកខ្មែរលេខ៨ គឺមាននិយាយទាក់ទងពីដើមឡើយព្រះអង្គទ្រង់អនុញ្ញាតត្រៃចីវរហ្នឹង គឺសង្ឃាដី ២ជាន់ ស្បង់ ១ជាន់ ចីពរ ១ជាន់។ ដល់សម័យក្រោយមក ព្រះអង្គចង់ពិសោធមើល ព្រះអង្គនៅក្នុងទីវាលដែលមានអាកាសធាតុត្រជាត់ហ្នឹង ៨ថ្ងៃ គឺថ្ងៃជាខាងចុងនៃខែមាឃ និងខាងដើមនៃខែផល្គុន។ ក្នុងវេលាបឋមយាម ព្រះអង្គដណ្ដប់ចីវរតែ១ជាន់ អាចធន់នឹងត្រជាក់បាន ហើយដល់ពេលយប់ទៅៗ ព្រះអង្គថែម១ជាន់ៗ រហូតដល់ ៤ជាន់ ក៏អាចអត់ធន់អត់ទ្រាំនឹងត្រជាក់ហ្នឹងបាន។ ទើបព្រះអង្គប្រារព្ធនូវហេតុនេះឯង ក៏ព្រះអង្គទ្រង់អនុញ្ញាតឱ្យភិក្ខុទាំងឡាយប្រើប្រាស់សង្ឃាដី ៤ជាន់ ហើយបើកាលណាប្រើសង្ឃាដី ៤ជាន់ ចីវរត្រូវតែ ២ជាន់ ស្បង់ត្រូវតែ ២ជាន់»។
មូលហេតុចម្បងមួយនៃពុទ្ធប្បញ្ញត្តិដែលមិនឱ្យភិក្ខុសង្ឃសាវកទ្រទ្រង់អាវ ឬខោ ព្រោះថា នេះជាគ្រឿងស្លៀកដណ្ដប់របស់មនុស្សបុថុជ្ជន ជាគ្រហស្ថអ្នកនៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ។
ម្យ៉ាងទៀត ព្រះវិន័យក៏កំណត់មិនឱ្យភិក្ខុសង្ឃប្រើប្រាស់ស្បែកខ្លា ដែលជាសំលៀកបំពាក់នៃក្រុមតិរ្ថិយ គឺជាមនុស្សចំពួកខ្លះដែលប្រព្រឹត្តកាន់សាសនាតាមលទ្ធិឆ្វេងទីទៃពីព្រះពុទ្ធសាសនា ដូចយ៉ាងខំប្រឹងដេកននៀលលើគំនរដីខ្សាច់កំពុងក្ដៅ បរិភោគអាហារត្របាក់ដូចសុនខ គឺសត្វឆ្កែ ជាដើម។ ក្រុមតិរ្ថិយប្រកាន់ថា វត្តប្រតិបត្តិដែលខ្លួនប្រព្រឹត្តនោះ អាចនឹងចម្លងខ្លួនឯង និងអ្នកដែលជឿកាន់តាមឲ្យបានដល់ត្រើយ គឺសេចក្ដីសុខ។
ក្រៅពីនេះ សូម្បីតែពណ៌ស្បង់ក៏ព្រះវិន័យសំដែងឱ្យភិក្ខុចៀសវាងសំពត់ពណ៌ផ្សេងៗដែលស្រស់ឆើតឆាយ រួមទាំងពណ៌សផង។ ហេតុផលមួយ គឺដោយសារក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា នាសម័យពុទ្ធកាល ក្រុមនិគ្រន្ថ និងព្រាហ្មណ៍ ដែលជាបព្វជិតក្រៅសាសនា បានយកពណ៌សជាឯកសណ្ឋានសម្រាប់សំគាល់ក្រុមពួករបស់គេ។
អាស្រ័យហេតុនេះ ទើបព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់អនុញ្ញាតឱ្យភិក្ខុសង្ឃសាវកទ្រទ្រង់សំពត់កាសាវពស្ត្រ ពោលគឺស្បង់ស្បៃត្រៃចីវរ ដែលមានពណ៌អម្ចត់ គឺពណ៌លឿងលាយ និងពណ៌ខ្លឹមខ្នុរ ដើម្បីជាលក្ខណៈពិសេសសំគាល់នៃសមណ អ្នកបួសក្នុងពុទ្ធសាសនា។
សព្វថ្ងៃនេះ គេក៏សង្កេតឃើញថា ភិក្ខុសង្ឃដែលប្រតិបត្តិពុទ្ធសាសនាថេរវាទ គង់នៅតាមប្រទេសមួយចំនួនលើពិភពលោក មានទ្រទ្រង់មួក កន្សែងបង់ក ស្រោមដៃ ស្រោមជើងផងដែរ។
តើនេះជាប្រព្រឹត្តិប្រាសចាកពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ ដូចការដែលភិក្ខុទ្រទ្រង់អាវ ឬខោដែរឬទេ? សូមលោកអ្នកនាងកញ្ញារង់ចាំស្តាប់សេចក្ដីអធិប្បាយអំពីប្រការនេះនៅក្នុងការផ្សាយរបស់យើងខ្ញុំនៅពេលក្រោយ។
ប្រសិនបើលោកអ្នកនាងកញ្ញាមានសំណួរ ឬយោបល់យ៉ាងណា សូមសរសេរមកយើងខ្ញុំតាមអាសយដ្ឋាន៖ វិទ្យុអាស៊ីសេរី ប្រអប់សំបុត្រប្រៃសណីយ៍លេខ ៨១៦ ក្រុងភ្នំពេញ។ ចំពោះអ៊ីម៉េល សូមប្រើអាសយដ្ឋាន៖ Khmer@rfa.org ឬមួយទូរស័ព្ទមកលេខ៖ ០១២-៨១១-៩១១។ សូមអរគុណ!៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។