Bắt bớ, giam cầm
Bản phúc trình 2009 của Ân Xá Quốc Tế (Amnesty International) trụ sở tại Luân Đôn, Anh Quốc, mở đầu lưu ý về tình trạng đàn áp những nhà bất đồng chính kiến tiếp diễn nghiêm trọng tại Việt Nam, khi giới cầm quyền áp dụng những biện pháp hạn chế gắt gao các quyền tự do căn bản về bày tỏ cảm tưởng, hội họp và lập hội.
Bản phúc trình viện dẫn Hà Nội tiếp tục bắt giữ, giam cầm những nhà hoạt động chính trị tích cực với cái cớ là vi phạm an ninh quốc gia, đồng thời đàn áp, kỳ thị tôn giáo, kể cả việc tấn công giáo dân Thiên Chúa ở Thái Hà chỉ vì họ biểu tình ôn hòa đòi lại đất đai của Giáo hội.
Bản phúc trình lưu ý rằng kể từ khi Hà Nội bắt đầu chiến dịch đàn áp hồi tháng 11 năm 2006 tới nay, đã có 30 nhà bất đồng chính kiến bị ngồi tù, dù có một số khác không rõ bao nhiêu cũng tiếp tục lâm vào vòng lao lý.
Đa số nạn nhân, theo bản phúc trình, thuộc Khối 8406 hay những tổ chức khác đấu tranh cho tự do, dân chủ, nhân quyền, bị nhà nước Việt Nam gán tội vi phạm an ninh quốc gia để phải ngồi tù dài lâu, cộng thêm nhiều năm quản chế.
Một thành viên điều hành của Khối 8406, nhà bất đồng chính kiến Phương Nam Đỗ Nam Hải, từ Saigòn nhận xét:
"Tôi nghĩ r ằng T ổ ch ức Ân Xá Qu ốc T ế, trong nhi ều năm qua, đã luôn quan tâm đ ến v ấn đ ề nhân quy ền, t ự do, dân ch ủ ở Vi ệt Nam. Và m ột b ản phúc trình nh ư v ậy là đi ều r ất t ốt, là s ự ủng h ộ cho phong trào dân ch ủ Vi ệt Nam.
Nó có tác d ụng b ảo v ệ cho nh ững ng ười đ ấu tranh cho t ự do, dân ch ủ cho Vi ệt Nam, và có tác d ụng lên án ch ế đ ộ đ ộc tài, đ ộc đ ảng, tòan tr ị ở Vi ệt Nam hi ện nay. Đi ều này có tác d ụng m ạnh m ẽ đ ể thúc đ ẩy cho phong trao dân ch ủ Vi ệt Nam ti ến lên.
V ới th ời th ế, nhà c ầm quy ền CSVN, thông qua b ộ máy công an tr ị, đã ph ải có b ước lùi. H ọ không th ể đàn áp đ ược phong trào đ ấu tranh cho dân ch ủ nh ư tr ước n ữa. H ọ không th ể đàn áp đ ược nhân dân nh ư tr ước n ữa.
Nh ưng xét v ề b ản ch ất thì đó v ẫn là b ản ch ất c ủa m ột ch ế đ ộ đ ộc tài, tòan tr ị, b ản ch ất c ủa m ột ch ế đ ộ kh ủng b ố và l ừa b ịp nhân dân Vi ệt Nam và nhân dân th ế gi ới.Đi ều này không h ề thay đ ổi."
Các trường hợp cụ thể
Bản phúc trình của Hội Ân Xá Quốc Tế viện dẫn tới những trường hợp cụ thể - của nhà dân chủ Trương Quốc Huy vốn bị án tù 6 năm và 3 năm quản chế vì công khai ủng hộ Khối 8406 và thảo luận tích cực về tình hình chính trị Việt Nam; của hai nhà báo Nguyễn Việt Chiến và Nguyễn Văn Hải bị án tù vì có hành động gọi là “lạm dụng tự do dân chủ để vi phạm lợi ích nhà nước”, sau khi 2 nhà báo này phanh phui vụ tham nhũng nghiêm trọng PMU18.
Bản phúc trình cũng không quên đề cập tới những văn, thi sĩ, những người viết nhật ký trên mạng, như trường hợp Điếu Cày Nguyễn Hòang Hải, nhà văn Nguyễn Xuân Nghĩa, vì chỉ trích hành động xăm lược bành trướng của Trung Quốc, vì bênh vực cho nhân quyền mà bị tù tội với những tội danh vô lý.
Liên quan tự do hội họp mang tính chất tôn giáo, bản phúc trình viện dẫn ngay tới vụ Thái Hà vốn bắt đầu từ tháng 12 năm 2007, khi ngày càng có đông đảo giáo dân biểu tình ủng hộ quyền sở hữu đất đai của Giáo Hội Thiên Chúa đã bị nhà nước cưỡng chiếm từ nhiều thập niên về trước.
Diễn biến đó, theo bản phúc trình, dẫn tới hành động hù dọa, sách nhiễu nặn tay không những của lực lượng an ninh mà cả băng đảng do nhà nước hậu thuẫn, khiến nhiều tín đồ bị thương, bị kết án.
Cũng liên quan vấn đề tôn giáo, bản phúc trình nhận xét là hiện có nhiều tín đồ của các Giáo hội không được nhà nước công nhận tiếp tục bị đe dọa, hành hung, bị cưỡng bách từ bỏ Đức Tin.
Chẳng hạn như, theo bản phúc trình, Đức Đệ Tứ Tăng Thống của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất, là Đại lão Hòa Thượng Thích Huyền Quang, viên tịch hồi tháng 7 năm rồi trong khi Ngài vẫn còn bị lệnh quản chế của nhà nước.
Bản phúc trình nói thêm về tù nhân lương tâm này đã trải qua hơn 30 năm tù tội hay bị quản chế dưới chế độ CSVN. Còn phụ tá của Ngài, là Hòa Thượng Thích Quảng Độ, hiện giữ chức vụ Tăng Thống kiêm Viện trưởng Viện Hóa Đạo GHPGVNTN, tiếp tục bị quản thúc tại Thanh Minh Thiền Viện.
Liên quan Giáo Hội khác, trong một cuộc phỏng vấn mới đây của Đài ACTD, một chức sắc Phật Giáo Hòa Hảo, ông Lê Minh Triết từ An Giang cho biết:
"Bây gi ờ nói tóm l ại cái lòng c ủa tín đ ồ PGHH nôn nóng, r ất nôn nóng cho tr ường h ợp các tín đ ồ PGHH b ị đàn áp dã man nh ư th ế. Bao gi ờ h ọ cũng mong mu ốn cho có đ ược t ự do tôn giáo, t ự do đi vi ếng chùa, t ự do đi d ự h ội, d ự l ễ c ủa PGHH. Nh ưng h ọ b ị đàn áp nh ư th ế thì hành đ ộng này b ị công lu ận PGHH lên án k ịch li ệt. T ức là ng ười ta không đ ồng ý v ới vi ệc làm c ủa gi ới c ầm quy ền".
Trong khi đó, bản phúc trình cũng nhấn mạnh tới tình trạng Việt Nam đàn áp, sách nhiễu, cư xử tệ bạc với người Thượng Tây Nguyên, khiến hàng trăm dân tộc thiểu số này đã phải chạy sang xứ láng giềng Campuchia để lánh nạn khủng bố, và xin Cao Ủy Tỵ Nạn ở Phnom Pênh che chở.
Sau cùng, liên quan án tử hình, theo nhận xét của bản phúc trình Hội Ân Xá Quốc Tế, trong khi Bộ Tư Pháp Việt Nam hồi tháng 11 năm qua đề nghị bổ sung bộ luật hình sự để giảm số trường hợp tử tội từ 29 xuống 12 người, nhưng đề nghị đó bị Quốc Hội bác bỏ với lý do là ngăn chận tình trạng tội ác gia tăng.
Và bản phúc trình trích dẫn số liệu của giới truyền thông cho biết có ít nhất 19 tử tội đã bị Hà Nội hành quyết, và 59 người khác bị kết án tử hình, dù người ta tin rằng con số thực tế còn cao hơn nhiều.