Nam Nguyên trình bày vấn đề này:

Ngay từ những tháng đầu năm, chính phủ VN loan báo sẽ chuẩn bị tái cơ cấu nền kinh tế để thích ứng với tình hình suy giảm kinh tế thế giới. Gần đây nhất trong khi trả lời chất vấn của đại biểu quốc hội, Bộ Trưởng Kế Hoạch Đầu Tư Võ Hồng Phúc cho biết thêm là đề án vừa nói sẽ xem xét lại mô hình kinh tế, cơ cấu ngành, cơ cấu doanh nghiệp, cơ cấu thị trường, thể chế kinh tế, nhân lực, cơ cấu vùng miền và đặc biệt là cơ cấu đầu tư.

Đổi mới năm 1989

Trước câu hỏi là khủng hoảng tạo cơ hội cải tổ nhưng cũng có thể được vận dụng làm lực cản đối với cải tổ cơ cấu ở VN, TS Lê Đăng Doanh chuyên gia kinh tế độc lập ở Hà Nội nhận định:

Đạt được sự cải cách rất cơ bản, chống tham nhũng, chống lãng phí, chống tiêu xài từ nguồn quĩ ngân sách, thực hiện công khai minh bạch, thực hiện được một nền báo chí tự do và có trách nhiệm đối với đất nước. Theo tôi đấy là các yêu cầu đang được đặt ra.

TS Lê Đăng Doanh

“Hiện nay có những tiếng nói đề nghị chính phủ nhân tác động của cuộc khủng hoảng này mà có cuộc đột phá cải cách giống như 10 năm trước đây. Thời điểm đó trước khủng hoảng khó khăn, lãnh đạo Đảng đã chấp nhận Luật Doanh Nghiệp năm 1999. Trong đó có những tư tưởng đột phá được thực hiện trong thực tế quyền tự do kinh doanh theo pháp luật, hạn chế quyền của các cơ quan hành chính Nhà nước là chủ tịch tỉnh, không có quyền cho phép hay không cho phép người dân được lập doanh nghiệp và cơ quan đăng ký kinh doanh cũng không có quyền chấp nhận hay không chấp nhận, người nào mà làm đủ thủ tục thì phải được đăng ký, chứ không có quyền tiền kiểm tức là kiểm soát trước rồi mới cho phép mà chuyển sang là hậu kiểm. Cũng thời kỳ đó đã kiểm kê được tất cả là 303 cái giấy phép và đã bãi bỏ chuyển đổi 186 cái giấy phép, làm cho môi trường kinh doanh của Việt Nam lành mạnh hẳn lên.

Nhưng bây giờ trong tình hình khủng hoảng như thế này, liệu Việt Nam có thực hiện được sự đột phá như thế hay không. Đạt được sự cải cách rất cơ bản, chống tham nhũng, chống lãng phí, chống tiêu xài từ nguồn quĩ ngân sách, thực hiện công khai minh bạch, thực hiện được một nền báo chí tự do và có trách nhiệm đối với đất nước. Theo tôi đấy là các yêu cầu đang được đặt ra.”

Không có khủng hoảng, không có tái cấu trúc

Tiến sĩ Vũ Trọng Bình, Giám đốc Trung Tâm Phát Triển Nông Thôn thuộc Viện Chính Sách và Chiến Lược Phát Triển Nông Nghiệp Nông Thôn cũng khẳng định nhu cầu cải tổ:

“Cái chính là trong khủng hoảng ngoài việc mình có chiến lược, có trợ cấp, cứu trợ hỗ trợ thì điều đó mang tính tình thế là chính. Thế nhưng cái quan trọng hơn là chính trong cuộc khủng hoảng mới lộ điểm yếu nhất, những mắc xích của quản lý kinh tế cũng như của các chuỗi sản xuất và chính trong thời kỳ khủng hoảng là phải đưa ra giải pháp tái cơ cấu tái cấu trúc lại từng ngành và chính sách. Đó mới là điều giúp cho sự phục hồi sau nay và đảm bảo cho nền kinh tế, bởi vì không có khủng hoảng thì sẽ không có tái cấu trúc. Đấy là kinh nghiệm của các nền kinh tế mà Việt Nam không là ngoại lệ, nếu nhìn lại lịch sử Việt Nam thì khủng hoảng 1986 thời kỳ gọi là kinh tế tập thể đen tối nhất, lúc bấy giờ mới có tái cấu trúc và cải cách tốt nhất cho nền kinh tế. Những thời kỳ về sau, lúc nào kinh tế khó khăn nhất là lúc có tái cấu trúc và đất nước phục hồi phát triển sau đấy… về mặt thể chế cũng như chính sách… cho nên bây giờ việc phải nghĩ đến là sau khủng hoảng thì tái cấu trúc của Việt Nam là gì, chứ không chỉ có cứu trợ.”

Cải tổ bao hàm nhiều lãnh vực kinh tế, chính trị, xã hội, tuy nhiên đối tượng bị các chuyên gia trong và ngoài nước chĩa mũi dùi nhiều nhất vẫn là khu vực kinh tế nhà nước, bao gồm các tập đoàn và doanh nghiệp quốc doanh. TS Nguyễn Quang A, Viện trưởng Viện Nghiên Cứu Phát Triển một tổ chức tư nhân ở Hà Nội từng nhận định:

Nói một cách cụ thể, riêng tôi cho rằng phải triệt để cải tổ lại khu vực kinh tế nhà nước. Không thể để cho một khu vực tiêu tốn nguồn lực quốc gia rất lớn nhưng lại tạo ra những hiệu quả thấp.

TS Nguyễn Quang A

“Tái cơ cấu nền kinh tế thì phải nhìn nhận lại là nền kinh tế VN nên phát huy ở thế mạnh nào và nên hạn chế những điểm yếu nào và tạo ra những chính sách để thúc đẩy thế mạnh ấy nó phát triển lên, hạn chế bớt những mặt yếu.

Nói một cách cụ thể, riêng tôi cho rằng phải triệt để cải tổ lại khu vực kinh tế nhà nước. Không thể để cho một khu vực tiêu tốn nguồn lực quốc gia rất lớn nhưng lại tạo ra những hiệu quả thấp.”

Rào cản bảo thủ

Có những ý kiến khác cho rằng, cuộc khủng hoảng kinh tế tài chánh hiện nay trên thế giới đã thể hiện rõ những tồn tại gọi là các khuyết tật của kinh tế thị trường tự do. Đây là điều các chính phủ của các nước có nền kinh tế đang chuyển đổi muốn né tránh, đồng thời những khuynh hướng bảo thủ cũng vận dụng được vấn đề này.

Ngày 13/6 Phó Thủ Tướng Nguyễn Sinh Hùng khi trả lời chất vấn tại Quốc Hội đã tuyên bố rằng ‘tình hình nào chủ trương ấy’. Đối với định hướng xã hội chủ nghĩa, Phó Thủ Tướng Nguyễn Sinh Hùng đề cao khối doanh nghiệp Nhà nước mà ông gọi là lực lượng kinh tế nòng cốt. Phó Thủ Tướng nhấn mạnh rằng, không thể thoát ly vai trò quản lý Nhà nước trong điều hành kinh tế thị trường, điều tiết kinh tế vĩ mô và khối doanh nghiệp Nhà nước chính là lực lượng để thực hiện vai trò đó. Theo lời ông Nguyễn Sinh Hùng được báo chí trích thuật, năm 2008 khối doanh nghiệp Nhà nước đạt tăng trưởng bình quân 10%, đóng góp 40% GDP tổng sản phẩm kinh tế nội địa, chi phối 50% kim ngạch xuất khẩu. Tuy vậy ông Nguyễn Sinh Hùng cho rằng khối doanh nghiệp Nhà nước cần đổi mới thể chế, đổi mới quản trị kinh doanh để đạt hiệu quả cao hơn.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.