Chính từ điều này, các khó khăn bộc lộ rõ hơn trong tiến trình thực hiện bảo hộ quyền tác giả và giải quyết tranh chấp phát sinh. Xin theo dõi phần tiếp theo, cũng là phần cuối, của cuộc phỏng vấn, do biên tập viên Thiện Giao thực hiện sau đây.

Trước hết, giáo sư Nguyễn Vân Nam so sánh các qui định bảo hộ quyền tác giả của Việt Nam và quốc tế.

Vi phạm công ước quốc tế

GS Nguyễn Vân Nam: Một tác phẩm chỉ được bảo hộ khi và chỉ khi đó là sáng tạo tinh thần mang dấu ấn cá nhân. Ngoài ra, không còn cần thêm bất cứ điều kiện nào khác. Đây là qui định trong Công Ước Bern.

Thế nhưng, Luật SHTT hiện hành của Việt Nam, điều 37 và 38 lại làm động tác đi ngược lại tiêu chuẩn quốc tế. Đó là đặt ra các điều kiện không được phép để công nhận một tác giả.

GS Nguyễn Vân Nam

Thế nhưng, Luật SHTT hiện hành của Việt Nam, điều 37 và 38 lại làm động tác đi ngược lại tiêu chuẩn quốc tế. Đó là đặt ra các điều kiện không được phép để công nhận một tác giả.

Điều 37 nói: tác giả sử dụng thời gian, tài chính, cơ sở vật chất, kỹ thuật của mình, để sáng tạo ra các tác phẩm có quyền nhân thân qui định tại điều 19 và các quyền tài sản qui định tại điều 20 của luật này.

Đây là sự vi phạm nghiêm trọng công ước quốc tế tối thiểu.

Qui định như vậy có nghĩa là việc sử dụng thời gian, tài chính, cơ sở vật chất, kỹ thuật của tác giả là cơ sở để tác giả được hưởng quyền tác giả.

Điều này có nghĩa, một nhà thơ sẽ rất khó được hưởng quyền nhân thân và tài sản. Rõ ràng là một nhà thơ đâu có cần tài chính hay cơ sở vật chất, kỹ thuật để sáng tác một bài thơ.

Thiếu hợp lý và công bằng

Thiện Giao: Việc thi hành và hướng dẫn thi hành luật SHTT và quyền tác giả tại Việt Nam hiện nay ra sao?

GS Nguyễn Vân Nam: Một trong các lý do khiến việc thực thi luật SHTT và quyền tác giả còn khó khăn là vì các quy định, về bản chất, còn rất nhiều trục trặc, không hợp lý và thiếu công bằng.

Đối với quốc tế, theo tôi được biết, có rất nhiều tác phẩm hay, nổi tiếng thế giới, họ không muốn đưa vào Việt Nam, …. Họ không bán vì họ ngại khi có tranh chấp, nếu xử theo qui định của Việt Nam, quyền lợi của họ không được bảo đảm.

GS Nguyễn Vân Nam

Ví dụ: việc chuyển quyền. Một trong những phần quan trọng nhất của luật quyền tác giả là những tác phẩm phát sinh, hình thành trong quá trình tác giả là người lao động trong quan hệ lao động. Những tác phẩm phát sinh trong quan hệ lao động có đến 70 đến 80% được áp dụng trong đời sống kinh tế. Nhưng chính tại đây, luật quyền tác giả của Việt Nam vẫn còn những qui định hết sức bất lợi cho người lao động.

Chính những bất lợi này khiến luật quyền SHTT của Việt Nam không đi được vào đời sống và sẽ khó giải quyết khi tranh chấp xảy ra.

Thiệt hại kinh tế VN

Thiện Giao: Tác phẩm tinh thần Việt Nam ngày càng ra nước ngoài nhiều, và ngược lại. Những bất cập trong luật SHTT và quyền tác giả nói riêng, khiến quốc tế nhìn nhận môi trường tác quyền của Việt Nam ra sao?

GS Nguyễn Vân Nam: Trước hết là ảnh hưởng lên nền kinh tế Việt Nam.

Các tranh chấp về quyền SHTT ngày càng nhiều mà không giải quyết được thỏa đáng. Khi không thể giải quyết thỏa đáng, việc xâm phạm, lấy cắp, sử dụng bất hợp pháp các sản phẩm trí tuệ ngày càng nhiều. Điều này gây ra thiệt hại cho nền kinh tế Việt Nam.

Đối với quốc tế, theo tôi được biết, có rất nhiều tác phẩm hay, nổi tiếng thế giới, họ không muốn đưa vào Việt Nam, mặc dầu tại Việt Nam có nhiều công ty trung gian, công ty khai thác quyền sở hữu trí tuệ, sẵn sàng mua lại bản quyền.

Họ không bán vì họ ngại khi có tranh chấp, nếu xử theo qui định của Việt Nam, quyền lợi của họ không được bảo đảm.

Người chịu thiệt nhiều nhất chính là người tiêu dùng của Việt Nam. Thứ đến là các tác giả Việt Nam.

GS Nguyễn Vân Nam

Ngược lại, luật SHTT của Việt Nam nếu không được điều chỉnh theo đúng tiêu chuẩn tối thiểu của Tổ Chức Thương Mại Thế Giới, thì việc chuyển giao công nghệ cũng sẽ không trôi chảy.

Tôi nghĩ, khi kinh tế Việt Nam phát triển, ngày càng cần nhiều công nghệ mới, chính việc chưa có luật SHTT trí tuệ theo tiêu chuẩn tối thiểu của quốc tế, cũng sẽ là cản trở không nhỏ.

Người chịu thiệt nhiều nhất chính là người tiêu dùng của Việt Nam. Thứ đến là các tác giả Việt Nam.

Một khi Luật Quyền Tác Giả không được đảm bảo, không được bảo vệ, không được thực thi tốt, thì nó không khuyến khích người ta sáng tạo ra các sản phẩm tinh thần để cả xã hội cùng thụ hưởng.

Thiện Giao: Xin cảm ơn thời gian của giáo sư.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.