Điều này cần được hiểu như thế nào?
Trị giá tiền đồng
Fitch Ratings là một trong ba tổ chức giám định tài chính có uy tín trên thế giới, chuyên đưa ra những hệ số tín nhiệm hoặc giám định năng lực tiền tệ của những công ty, những chính phủ để đánh giá cũng như xếp hạng năng lực tài chính của đối tượng được giám định.
Tuần trứơc, tổ chức giám định Fitch Ratings hạ thấp hệ số tín nhiệm của đồng bạc Việt Nam, cho rằng đồng tiền Việt Nam đang bị suy yếu.
Ông Bùi Kiến Thành, chuyên gia kinh tế tài chánh có nhiều năm làm việc ở nứơc ngoài, hiện là cố vấn cao cấp cho các tập đoàn kinh doanh lớn ở Hà Nội, nói rằng điều này chứng tỏ Fitch Ratings đã nghiên cứu về năng lực tài chính của nền kinh tế Việt Nam và đồng tiền Việt Nam nói riêng và khi thấy đồng tiền Việt Nam đang có xu hướng mất giá nên tổ chức này đã hạ hệ số tín nhiệm của đồng bạc Việt Nam xuống như một cách cảnh báo gián tiếp trước nguy cơ lạm phát.
Một lý do khác được Fitch Ratings đưa ra là nhà nứơc Việt Nam nới lỏng chính sách tiền tệ , đẩy một lượng quá nhiều tín dụng vào chương trình hỗ trợ bù lãi suất. Ông Bùi Kiến Thành giải thích rõ hơn:
Trong những gói kích cầu của chính phủ ban hành thì có một gói gọi là bù lãi suất cho các vốn vay mà các doanh nghiệp Việt Nam vay. Fitch Ratings cho rằng sự tung ra chính sách tiền tệ một cách lỏng lẻo như vậy tạo ra áp lực lạm phát vì nó làm yếu đồng tiền.
Bùi Kiến Thành<br/>
Trong nh ững gói kích c ầu c ủa chính ph ủ ban hành thì có m ột gói g ọi là bù lãi su ất cho các v ốn vay mà các doanh nghi ệp Vi ệt Nam vay. Trong ch ương trình này nhà n ứơc h ỗ tr ợ cho các doanh nghi ệp 4% lãi su ất, ví d ụ nh ư ngân hàng cho doanh nghi ệp vay v ới lãi su ất 10.5% thí chính ph ủ tr ả cho ngân hàng 4% và doanh nghi ệp ch ỉ tr ả 6,5% thôi.
Nh ư v ậy đ ể giúp các doanh nghi ệp ti ếp c ận đ ược v ới nh ững ngu ồn v ốn vay có lãi su ất t ương đ ối h ợp lý và th ấp h ơn khi tr ước. Nh ưng mà gói kích c ầu đ ấy nó t ới 17.000 t ỷ đ ồng lãi su ất thì nó t ạo ra m ột kh ối tín d ụng kho ảng 600.000 t ỷ đ ồng, đ ưa vào l ưu l ượng ti ền t ệ trong n ền kinh t ế, cho nên nó t ạo ra m ột s ố ti ền r ất là nhi ều và ảnh h ưởng t ới l ượng ti ền l ưu hành.
Fitch Ratings cho r ằng s ự tung ra chính sách ti ền t ệ m ột cách l ỏng l ẻo nh ư v ậy t ạo ra áp l ực l ạm phát vì nó làm y ếu đ ồng ti ền.
Ngoài ra thì còn v ấn đ ề là tung ra nhi ều nh ư th ế đ ể h ỗ tr ợ s ản xu ất kinh doanh giúp cho doanh nghi ệp phát tri ển nh ưng mà vi ệc s ử d ụng v ốn vay ph ần l ớn không đúng m ục đích , vì v ậy t ạo thêm áp l ực l ớn h ơn n ữa cho v ấn đ ề l ạm phát. Đ ấy là vi ệc mà Fitch Ratings cũng nh ư các nhà quan sát tài chính khác c ảnh báo nhà n ứơc Vi ệt Nam."
Theo báo cáo chính thức của ngân hàng nhà nứơc Việt Nam, tỷ lệ nợ xấu của hệ thống ngân hàng nội địa cuối 2008 là 2,6% . Tuy nhiên theo tổ chức giám định năng lực tài chính Fitch Ratings thì số nợ xấu đó không dưới 13%.
Về con số sai biệt này, ông Bùi Kiến Thành cho rằng đấy chỉ là cách tính toán thôi. Ông nói, Việt Nam có những quí định thế nào là nợ xấu thế nào là nợ khó đòi, Việt nam không áp dụng đúng qui luật hay tiêu chí của thế giới về nợ xấu nợ khó đòi, vì thế mới định con số 2,6% . Trong khi đó Fitch Ratings tính theo cách khác , cho rằng số nợ xấu nợ khó đòi trong hệ thống ngân hàng Việt Nam cuối 2008 tới 13%:
"Đ ấy là cái vi ệc mà trong qui đ ịnh c ủa ki ểm soát ngân hàng và k ế toán c ủa ngân hàng có v ấn đ ề nh ư v ậy, cho nên có kh ả năng r ằng nh ững n ợ x ấu trong ngân hàng Vi ệt Nam nhi ều h ơn con s ố đ ược thông báo."
Sẽ còn sụt giá?
Từ đầu tháng Bảy, Việt Nam công bố thống kê sáu tháng đầu năm 2009 với nhận định là tác động của khủng hoảng kinh tế thế giới đối với Việt Nam đã chạm đáy trong Quý Một, và qua Quý Hai đã có tín hiệu tăng trưởng đi lên.
Vẫn trên thống kê, tăng trưởng Quý Một khoảng hơn 3% và qua Quý Hai thì cao hơn, quân bình khoảng 4,5% cho cà hai quý tức nửa năm đầu.
Theo ông Bùi Kiến Thành, những số liệu này khiến ngừơi ta nghĩ kinh tế Việt Nam bắt đầu tăng tốc nhưng thực tế đó chỉ là sự phán đoán. So với năm trước, ông phân tích, tăng trưởng như vậy chưa có gì đáng kể vì tăng tốc của năm trứơc cao hơn.
Vẫn theo lời ông, những chỉ số khác như chỉ số sản xuất hàng công nghiệp hay là hàng nông thuỷ sản thì cũng có tăng nhưng không bằng cùng kỳ năm ngoái:
"Xu ất kh ẩu năm nay gi ảm h ơn năm ngoái h ơn 18, 1% và còn nhi ều v ấn đ ề trong nh ững con s ố đó l ắm, ch ưa có gì th ật s ự rõ ràng đ ể mà có th ể kh ẳng đ ịnh Vi ệt Nam đã ch ạm đáy và đã đi lên. Còn ph ải ch ờ m ột th ời gian n ữa đ ể xem cái xu h ướng nó nh ư th ế nào?"
Nhận xét về hiện tình kinh tế Việt Nam sau khi tổ chức giám định tài chính Fitch Ratings hạ thấp hệ số tín nhiệm của đồng bac Việt Nam đồng thời cảnh báo về nguy cơ lạm phát do chính sách tiền tệ nới lỏng, nhà tư vấn kinh tế của đài Á Châu Tự Do, ông Nguyễn Xuân Nghĩa, nhận định:
Việt Nam đang có cái hoàn cảnh là chính quyền vừa muốn tống ga vừa muốn đạp thắng. Quốc hội tuần trứơc đưa ra chỉ tiêu làm sao giữ lạm phát dưới 8%. Trong khi đó Thủ tứơng Nguyễn Tấn Dũng nói rằng phải làm thế nào đạt tốc độ tăng trưởng quá 5%.
Nguyễn Xuân Nghĩa<br/>
"Vi ệt Nam đang có cái hoàn c ảnh là chính quy ền v ừa mu ốn t ống ga v ừa mu ốn đ ạp th ắng. Qu ốc h ội tu ần tr ứơc đ ưa ra ch ỉ tiêu làm sao gi ữ l ạm phát d ưới 8%, ho ặc các gi ới ch ức m ới r ồi cũng nói làm sao t ừ gi ờ đ ến cu ối năm gi ữ m ức l ạm phát d ưới 8%.
Trong khi đó ngày hôm qua ông th ủ t ứơng Nguy ễn T ấn Dũng nói r ằng ph ải làm th ế nào đ ạt t ốc đ ộ tăng tr ưởng quá 5%. Nh ư v ậy là h ọ v ẫn mu ốn t ống ga, và m ột trong nh ững bi ện pháp đó là b ơm ti ền vào cái h ệ th ống ngân hàng.
Tính cho đ ến hôm m ồng Hai v ừa r ồi theo th ống kê c ủa ngân hàng nhà n ứơc Vi ệt Nam thì chính ph ủ đã b ơm vào 20 t ỷ đô la, t ức t ương đ ương v ới kho ảng 20% GDP c ủa Vi ệt Nam, là m ột s ố l ượng r ất l ớn."
Dưới mắt kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa, phần lớn số tiền vừa nói được bơm vào lãnh vực doanh nghiệp nhà nứơc, có nghĩa là ngân hàng nhà nước bù cho các ngân hàng khác 4% để có thể cho vay dễ dàng hơn. Và cái điều đó sẽ đẩy sức lạm phát lên mạnh hơn.
Mặt khác, ông nói tiếp, nhập siêu của Việt Nam vẫn tăng trong khi xuất khẩu giảm, và cái kỳ vọng xuất khẩu vào thị trường Mỹ để kiếm thêm ngoại tệ vẫn còn mơ hồ vẫn còn xa xôi.
Do vậy, ông Nguyễn Xuân Nghĩa kết luận, hối suất đồng bạc Việt Nam đang bị ép rất nặng, đồng bạc sẽ còn bị mất giá nữa. Đó là yếu tố thứ hai khiến Fitch Ratings hạ thấp giá trị của đồng bạc Việt Nam.