Thời đại toàn cầu hóa đòi hỏi mọi cánh cửa thông tin đều phải mở rộng với công chúng.  Đó là lý do mọi người trên thế giới ngày nay đang nỗ lực cổ súy cho tự do thông tin hay còn gọi là “thông tin đa chiều”. 

Giới trẻ trong nước hiểu biết như thế nào về thông tin đa chiều? Họ nhận xét ra sao về môi trường thông tin tại Việt Nam?

Những câu hỏi này mở ra phần đầu cuộc thảo luận sôi nổi giữa các thanh niên từ nhiều miền đất nước mà Trà Mi hân hạnh giới thiệu đến quý vị hôm nay:

Hoàng: Tôi là Hoàng, quê ở Vinh.
Huy: Tôi là Huy, đến từ Hải Dương.
Yến: Em là Yến, ở Huế.
Nghi : Tôi là Nghi, sinh viên tại Hà Nội.
Đức Anh : Tôi là Đức Anh, sinh viên ở Hà Nội.
Hoàng Anh : Tôi là Hoàng Anh, ở Hà Nội.

Thông tin đa chiều

Trà Mi :  Cảm ơn các bạn rất nhiều đã nhận lời tham gia cuộc thảo luận với chủ đề «Thông tin đa chiều». Trứơc tiên xin được hỏi thăm các bạn định nghĩa và hiểu như thế nào về «Thông tin đa chiều» ?

Hoàng : Thông tin đa chiều đối lập với thông tin một chiều. Thông tin một chiều chỉ có một nguồn đưa thông tin và tất cả mọi người biết về thông tin ấy. Không có một nguồn thông tin nào khác để so sánh. Thông tin đa chiều tức là có nhiều chiều, có nhiều luồng thông tin để mình xem xét, nhận định vấn đề.

Trà Mi :  Đó là ý kiến của Hoàng. Cảm ơn bạn. Nghi có ý kiến nào bổ sung không?

Nghi : Đa có nghĩa là nhiều. Thông tin đa chiều là thông tin từ nhiều chiều, ít nhất là từ 2 phía trở lên.

Đức Anh : Em nghĩ thông tin đa chiều nghĩa là nhiều nguồn thông tin và sự chọn lọc thông tin.

Trà Mi : Sau khi các bạn định nghĩa thế nào là thông tin đa chiều và thông tin một chiều, các bạn có nhận xét như thế nào về môi trường thông tin trong nứơc, đã mang tính đa chiều hay chưa?

Đức Anh : Thông tin ở Việt Nam hiện nay là rất hạn chế, do cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nứơc. Thứ hai, sự hạn chế này cũng do hiện nay dân trí Việt Nam chưa cao, chỉ tuân theo dạng truyền thông chính thống, chưa đáp ứng đủ nhu cầu tìm hiểu thông tin. Bạn bè của em phải đi tìm tòi những nguồn thông tin khác.

Trà Mi : Cảm ơn ý kiến của Đức Anh. Một cách ngắn gọn, Đức Anh nhận xét môi trường thông tin tại Việt Nam chưa mang tính đa chiều. Có bạn nào có ý kiến phản đối không?

Huy : Huy đồng ý với ý kiến của Đức Anh rằng thông tin ở Việt Nam còn hạn chế về nhiều mặt. Nhưng tôi không đồng ý khi Đức Anh cho rằng thông tin đa chiều bị hạn chế là do ý thức của người dân. Người dân Việt Nam không phải là không biết suy nghĩ, suy xét, nhưng khi thông tin chỉ đưa đến với họ từ một chiều là từ nhà nứơc, mà nhà nứơc thì luôn cho mình là đúng. Chính vì vậy chúng ta cần thông tin đa chiều, cần một tiếng nói thứ hai.

Trà Mi : Huy không cho rằng thông tin chưa mang tính đa chiều ở Việt Nam là do dân trí thấp. Có bạn nào phản bác hay bổ sung thêm ý kiến này không?

Hoàng : Bây giờ mặt bằng chung ở Việt Nam là không có thông tin đa chiều. Điều này không chỉ mình Hoàng nói. Năm ngoái mình có nghe tổ chức Freedom House xếp Việt Nam vào một trong những nứơc không có tự do ngôn luận. Khi không có tự do ngôn luận thì cũng đồng nghĩa với việc không có tự do về thông tin đa chiều.

Người dân tại Việt Nam đón nhận thông tin từ TV và báo. Mà TV và báo đều do nhà nứơc quản lý. Còn nói thông tin đa chiều thiếu là do ngừơi dân là không phải. Tại vì chỉ có một nguồn thông tin thì người dân tìm đâu ra thông tin trong lúc còn có những hạn chế.

Trà Mi : Vâng, cảm ơn ý kiến của Hoàng. Yến có nhận xét nào khác không ?

Yến : Em đồng ý với Đức Anh, nhưng xin bổ sung một tí về dân trí Việt Nam. Nứơc mình xuất phát điểm thấp, dân trí còn thấp. Vì vậy, mọi ngừơi không chủ động đi tìm kiếm thông tin. Mọi người không có điều kiện lắm. Em muốn tìm hiểu một vấn đề, em có thể đọc trên báo, sau đó vào Google để đọc thêm nhiều thông tin. Còn hiện tại, truyền thông ở Việt nam chỉ có nhà nứơc quản lý, chưa tư nhân hóa đựơc. Cho nên nhiều người chưa thỏa mãn nhu cầu tìm kiếm thông tin họ muốn qua TV và báo.

Thời đại Internet

Trà Mi : Theo ý của Yến, nếu chỉ nghe và tham khảo báo đài thì chưa đủ. Các bạn có một phương tiện khác để tíêp cận thông tin nhiều hơn là internet. Ở Việt Nam, internet có là một công cụ, phương tiện dễ dàng để các bạn tiếp cận với thông tin đa chiều hay chưa?

Huy : Ví dụ như ta lấy thông tin từ internet mà phục vụ cho học tập, không nhạy cảm, thì ta tìm rất dễ, rất đơn giản. Ngược lại, nếu ta muốn tìm thông tin về chính trị, tôn giáo, hay về một vấn đề nhạy cảm nào đó thì thật sự khó nếu bạn không có trình độ vựơt tường lửa.

Đức Anh : Hoàn toàn đúng. Các vấn đề nhạy cảm bây giờ như bauxite Tây Nguyên hay Hoàng Sa-Trừơng Sa, thì giờ lên tìm kiếm ở Google rất khó khăn, phải vựot từơng lửa. Tóm lại, internet cũng chưa đáp ứng đựơc nhu cầu thông tin đa chiều hiện nay tại Việt Nam.

Hoàng : Bây giờ tất cả mọi luồng thông tin từ báo chí, TV, thông tin điện ảnh , internet..v..v..Tất cả  mọi vấn đề tại Việt Nam đều do nhà nước quản lý để phục vụ cho lợi ích của một chế độ. Vấn đề thông tin mang tính sự thật lại bị đánh sập, hoặc là khi mình vào các trang web có thông tin đa chiều nói lên sự thật có ích cho người dân thì thật sự rất khó, phải vựơt qua từơng lửa mới vào được.

Trà Mi : Ý kiến của Hoàng cho rằng những thông tin có lợi cho ngừơi dân thì người dân không đựoc phép tiếp cận. Ngược lại, theo nhà nứơc, việc khóa chặn, kiểm duyệt, và quản lý thông tin là để gạn lọc những thông tin có ích cho người dân, giúp người dân tránh những thông tin độc hại, không có lợi. Các bạn khác có đồng ý với quan điểm này không?

Nghi : Nhà nứơc ngăn cản những luồng thông tin là nhằm quản lý mọi thông tin sao cho ngừơi dân tiếp cận thông tin đi đúng mục tiêu mà nhà nứơc đặt ra, đó là xây dựng chế độ cộng sản xã hội chủ nghĩa. Còn để nói Việt Nam thông tin có đa chiều hay không, các bạn có thể nhìn vào số lựơng du học. Du học rất là tốn kém nhưng các bậc cha mẹ luôn mong muốn cho con mình ra nứơc ngoài học với hai lý do lớn : tiếp cận với sự văn minh của các nứơc và tránh tình trạng giáo dục một chiều. Người ta không muốn con cái họ lớn lên trong một môi trường mà thông tin bị bó hẹp.

Vì sao phải ngăn chận?

Trà Mi : Các bạn không đồng ý với lập luận của nhà nứơc là khóa chặn, kiểm duyệt nhằm gạn lọc những thông tin có ích cho người dân. Các bạn vui lòng cho biết rõ hơn vì sao các bạn không tin, không đồng ý?

Nghi : Thật ra, khi họ ngăn cản thông tin đến với người dân thì họ phải tìm lý do đưa ra thuyết phục dân rằng những thông tin đó không hợp lý, độc hại cho dân. Đấy là lý do họ đưa ra. Còn nó có độc hại hay không thì người dân cũng không biết, bởi dân chưa trực tiếp tiếp xúc với những thông tin đó làm sao biết được độc hại hay không ? Chỉ có người ngăn cản mới biết. Nhưng liệu có phải là độc hại cho người dân hay hại cho chính người ngăn cản ? Đấy mới là mấu chốt của vấn đề.

Trà Mi : Ý kiến của các bạn khác như thế nào ?

Hoàng Anh : Thông tin có độc hại hay không còn tùy mục đích sử dụng của ngừơi tiếp cận thông tin đấy.

Nghi : Ý kiến của bạn, tôi nghĩ rằng ở đây chúng ta chưa nói tới vấn đề đó. Trong thời đại này, người ta cần một cái quan trọng nhất, đó là cần sự thật. Thông tin mà con người cần nhất vẫn là sự thật, bằng mọi cách phải tiến gần đến sự thật. Quan trọng là thông tin sự thật, không cần biết là xấu hay tốt. Người dân ít nhất phải có cơ hội để tiếp xúc với thông tin sự thật, để phân biệt được xấu tốt ra sao. Không cần phải có một ai đó đứng che chắn cho họ, bảo họ rằng thông tin này xấu không đựơc đọc. Chắc gì đã là xấu đối với họ ?!

Trà Mi : Thông tin xấu hay tốt còn tùy vào đối với người tiếp cận hay đối với người ngăn chặn thông tin. Vấn đề đặt ra, ai là người quýêt định thông tin đó xấu hay tốt cho ai? Có bạn nào có ý kiến thêm?

Hoàng Anh : Mình không thể xác định một thông tin tốt hay xấu cho đến khi tiếp cận thông tin. Cho nên bất kỳ ai cũng không đựơc phép ngăn chặn quyền con người tiếp cận thông tin. Chưa biết đựơc thông tin ấy phục vụ cho ai, nên tất cả mọi người phải được quyền tiếp cận với mọi thông tin mà họ muốn.  Cho dù người ngăn chặn cho thông tin đó là xấu, nhưng chưa chắc xấu đối với những người có nhu cầu cần biết về thông tin đấy.

Yến : Theo các bạn, mọi người muốn tìm hiểu, đều có quyền muốn tìm hiểu. Em nghĩ không đúng lắm, vì bất cứ quốc gia nào cũng có những « bí mật quốc gia », có những thông tin nhạy cảm, thì chính phủ đó có quyền giữ lại thông tin đó. Ngoài ra, các bạn bảo là quan trọng là thông tin sự thật. Vậy xin hỏi có chắc những thông tin mà các bạn cho là đa chiều là sự thật hay không ?

Hoàng Anh : Cách duy nhất để tìm đến sự thật là tiếp cận nhiều thông tin, bằng nhiều phương pháp khác nhau, nhiều cách, nhiều hứơng, tức là khi nói đến thông tin, chúng ta cần có thông tin nhiều chiều để có được sự thật. Vì vậy không đựơc phép cấm thông tin với bất kỳ hình thức nào, vì đó là cách duy nhất để mọi người tiếp cận sự thật.

Trà Mi : Cảm ơn câu trả lời của Hoàng Anh. Thế còn câu hỏi thứ nhất của Yến đặt ra rằng bất kỳ quốc gia nào cũng có giới hạn nhất định đối với những thông tin không thể cho nhiều người tiếp cận. Các bạn có câu trả lời cho Yến không? Không phải bất cứ thông tin nào người dân cũng có quyền tiếp cận, các bạn có đồng ý điều này không?

Nghi :  Trong mỗi gia đình luôn có chuyện riêng của họ. Đương nhiên không gia đình nào muốn người khác can thiệp vào chuyện riêng nội bộ của mình. Có nghĩa là sẽ có những thông tin mang tính nội bộ không được phổ biến rộng rãi. Nhưng ở đây chúng ta đang nói đến những thông tin mà người dân được quyền biết mà không được biết. Đó là tất cả những sự thật mà đã và đang xảy ra trong đời sống xã hội. Những điều này con ngừơi cần phải được biết. Đó là cái quyền rất chính đáng của bất kỳ ai.

Trà Mi : Các câu trả lời của các bạn ở đây đối với Yến, Yến có phản hồi gì không ?

Yến :  Ý kiến của các bạn thì em đồng ý, tức là mỗi người đều có quyền biết được thông tin.

Trà Mi : Thông tin đa chiều lợi-hại như thế nào ? Thông tin đa chiều, thông tin trái chiều có đồng nghĩa với thông tin xấu. Và ngược lại, thông tin đúng chiều có luôn luôn là thông tin tốt? 

Diễn đàn bạn trẻ sẽ trở lại với quý vị với phần thảo luận tiếp theo vào giờ này tối thứ hai tuần sau. Trà Mi thân ái kính chào.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.

Họ và tên (tuỳ chọn)

Nơi ở (tuỳ chọn)

Ý kiến