Giá dầu thô trên thế giới trong thời gian qua giảm từ đỉnh điểm hơn 140 đô la 1 thùng xuống mức 76 đô la vào ngày 16/10. Vào thời gian giá dầu dao động trong khoảng 80 tới 90 đô la 1 thùng, các chuyên gia thị trường so giá quốc tế và giá nội địa, tính toán rằng, các doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu có lãi trên dưới 2.000đ một lít.
Thiếu minh bạch
Thông thường VN nhập khẩu xăng dầu thành phẩm từ các nhà cung cấp gần nhất là Singapore, để bớt cước phí vận chuyển. Cập nhật giá ngày 13/10 xăng nhập từ Singapore về cảng Saigon tính ra giá lẻ 86 USD một thùng.
Với giá bán lẻ hiện nay các doanh nghiệp xăng dầu có lãi khoảng 3.000đ một lít, đây là tính theo cách công ty nhập khẩu có mạng lưới bán lẻ của mình.
Một nhà báo ở TPHCM nhận định về thực trạng này:
“Báo chí đưa tin áp lực phải công khai giá xăng, bởi vì mua một giá bán một giá quá chênh lệch thiệt hại cho người dân. Giá thực sự anh mua không cao nhưng anh đội giá bán cho dân, bù lỗ thì anh phải công khai điều đó ra. Nhưng họ biết được chi tiết là anh mua 10đ bán 25đ. Việt Nam này vấn đề kinh tế cứ dấu dấu diếm diếm không bao giờ dám công khai cả.”
Theo Thời Báo Kinh Tế VN ngày 14/10, các quan chức của Petrolimex Tổng Công Ty Xăng Dầu VN đầu mối nhập khẩu xăng dầu lớn nhất VN, xác định rằng từ đợt điều chỉnh xăng dầu ngày 8/10 vừa qua, mức lãi của doanh nghiệp chỉ từ 100đ tới 200đ một lít xăng.
Theo Vietnamnet năm 2007 VN nhập khẩu và tiêu thụ hơn 3 triệu 200 ngàn tấn xăng, bình quân mỗi ngày thị trường tiêu thụ 12 triệu lít xăng. Nhu cầu năm 2008 cao hơn, mỗi ngày các doanh nghiệp bán ra khoảng 13 triệu lít xăng các loại.
Đưa ra các số liệu này để thấy chênh lệch giữa hai mức lãi 200đ/lít và 3,000đ/lít là không nhỏ, khoảng 36 tỷ đồng mỗi ngày.
Báo chí đưa tin áp lực phải công khai giá xăng, bởi vì mua một giá bán một giá quá chênh lệch thiệt hại cho người dân. Giá thực sự anh mua không cao nhưng anh đội giá bán cho dân, bù lỗ thì anh phải công khai điều đó ra. Nhưng họ biết được chi tiết là anh mua 10đ bán 25đ. Việt Nam này vấn đề kinh tế cứ dấu dấu diếm diếm không bao giờ dám công khai cả.
Một nhà báo ở TPHCM
Thật ra tất cả 14 đầu mối nhập khẩu xăng dầu đều là doanh nghiệp Nhà Nước, bán đắt bán rẻ cũng đều là tiền Nhà Nước. Hồi đầu tháng Bộ Tài Chính loan báo thu mỗi lít xăng nhập khẩu 1.000đ, cho tới khi thu đủ 3.000 tỷ đồng Nhà Nước bù lỗ để kềm giá xăng dầu trước đây.
Kể từ ngày 21/7 thì Nhà Nước ngưng bù lỗ và để thị trường quyết định giá. Tuy nhiên báo chí cho rằng lòng dân không yên vì cơ chế điều hành giá xăng dầu của các doanh nghiệp và chính phủ tỏ ra thiếu minh bạch, người dân không được thông tin một cách trung thực.
Giá xăng ảnh hưởng hàng triệu người tiêu dùng, từ người bình thường chạy xe gắn máy cho tới các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh. Ông Phạm Văn Minh, giám đốc công ty chế biến thực phẩm gia súc gia cầm Phú An Sinh TPHCM đưa ra nhận định:
“Công ty chúng tôi xài 100 triệu đồng tiền nhiên liệu xăng dầu để chạy xe và máy móc. Tôi nghĩ rằng các công ty xăng dầu bắt buộc phải giảm giá, vì hiện nay mình đã gia nhập WTO đã tham gia cơ chế thị trường.
Đặc biệt là với dư luận vừa qua thì bắt buộc các công ty xăng dầu phải giảm giá thôi, tức là bây giờ họ phải rạch ròi rõ ràng, giữa cái bù lỗ Nhà Nước giữa cái khoản nộp để bù lại khoản lỗ và giữa giá thành chi phí.
Bởi vì theo dư luận thì rõ ràng họ lời 3.000 đồng/lít xăng dầu như vậy là gần 40%, trên 30% so với hạch toán giá dầu thế giới hiện nay. Sớm muộn gì các công ty xăng dầu cũng phải giảm giá xuống.”
Trên VietnamNet, Cục Trưởng Cục Quản lý Giá xác định rằng, dù vận hành theo giá thị trường nhưng xăng dầu vẫn là mặt hàng thuộc diện bình ổn giá, chịu điều tiết bởi các biện pháp bình ổn của Nhà Nước.
Ngoài ra Thứ Trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Cẩm Tú trong cuộc họp báo hồi tháng 6 tuyên bố rằng, giá dầu thế giới không phải là yếu tố duy nhất để quyết định giá bán lẻ xăng dầu. Tuy vậy cơ cấu các yếu tố hình thành giá bán xăng dầu chưa hề được công bố, dù từ các Bộ ngành hữu quan hay doanh nghiệp.
Một nhân vật từng điều hành công tác xuất nhập khẩu, điều phối xăng dầu trước đây, nguyên Bộ Trưởng Thương Mại Trương Đình Tuyển tuyên bố trên báo chí rằng, nên công khai việc bù lỗ xăng dầu.
Nói chung sự công khai minh bạch ở VN đang là nhu cầu cấp bách trong mọi lãnh vực chính trị kinh tế xã hội.