Thực tế thị trường có chuyển động hay không? Dù chính phủ đã tháo gỡ nguồn vốn lớn lao. Nam Nguyên tường trình:
Giải quyết hết lúa gạo tồn đọng
Vấn đề này đang khó, hiện nay lãi suất và vốn doanh nghiệp được hỗ trợ, nhưng có vấn đề là các kho chứa của các công ty đầy quá, họ không có chỗ để, không biết mua thì làm sao. Thứ hai nữa là lúa trong nông dân, một số để lâu chất lượng kém …
TS Lê Văn Bảnh
1 triệu 500 ngàn tấn lúa ế của hai vụ Hè Thu và Thu Đông vừa qua ở 13 tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long vẫn chưa được khai thông. Thị trường vẫn trầm lắng, dù Thủ Tướng chính phủ đã có những chỉ đạo khá quyết liệt về việc thu mua hết lúa tồn đọng trong dân. Nguồn vốn ưu đãi đã được tháo gỡ, Ngân Hàng Nhà Nước chỉ đạo Ngân Hàng Nông Nghiệp Phát Triển Nông Thôn dành thêm 3.500 tỷ đồng để cho hai Tổng Công Ty Lương Thực miền Nam và miền Bắc của Nhà Nước được vay với lãi suất 11% tức chưa tới 1% lãi suất tháng. Khi Ngân Hàng Thương Mại Quốc Doanh cấp tín dụng cho doanh nghiệp Nhà Nước tất nhiên mọi thủ tục sẽ ít trở ngại.
Tuy nhiên vốn vay và lãi suất thấp có thể chỉ là điều kiện cần mà chưa đủ để thị trường lúa gạo chuyển động.
TS Lê Văn Bảnh, Viện Trưởng Viện Lúa Vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long trả lời chúng tôi hôm 12/12 đã cho biết:
“Vấn đề này đang khó, hiện nay lãi suất và vốn doanh nghiệp được hỗ trợ, nhưng có vấn đề là các kho chứa của các công ty đầy quá, họ không có chỗ để, không biết mua thì làm sao. Thứ hai nữa là lúa trong nông dân, một số để lâu chất lượng kém, hôm rày chúng tôi họp thấy các công ty vẫn lừng chừng chỗ này, Nhà Nước đã nói như thế, bà con nếu không có tiền thì khâu sản xuất gặp khó khăn. Nhưng mua hết chỗ này thì cũng khó cho doanh nghiệp.”
Theo lời TS Lê Văn Bảnh, hạn định của thủ tướng là phải thanh toán hết lúa tồn đọng trong dân trước ngày 28/2/2009 là có cơ sở. Vì tới lúc đó, vụ Đông Xuân sẽ thu hoạch rộ. Với diện tích gieo sạ khoảng 1 triệu 600 ngàn Ha, ít nhất vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long sẽ có thêm hơn 10 triệu tấn lúa mới. Lúa Đông Xuân sản xuất trong mùa khô nên chất lượng được mô tả là tốt nhất trong năm. Nếu lúa Hè Thu và Thu Đông chưa kịp thời được thanh toán thì sẽ lâm vào ngõ bí, người dân và doanh nghiệp muốn giữ cũng không có chỗ chứa, chưa kể lúa sẽ hư hỏng ngày càng nặng hơn.
Lúa ế, bán khó, giá thấp
Giá lúa bây giờ bấp bênh lắm, giá phân tuy có xuống nhưng tôi thấy vẫn cao hơn giá lúa. Nông dân bây giờ hình như làm mà cũng chán anh ơi. Làm nhưng cũng không dám đầu tư vô thửa ruộng của mình nhiều như những năm trước nữa.Làm mà không thấy phấn khởi như những năm trước kia.
Một nông dân vùng ĐBSCL
Nông Dân vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long cho chúng tôi biết, lúa ế bán rất khó và giá hạ, nhưng họ vẫn phải khởi sự vụ Đông Xuân với đầy sự bất trắc:
“Giá lúa bây giờ bấp bênh lắm, giá phân tuy có xuống nhưng tôi thấy vẫn cao hơn giá lúa. Nông dân bây giờ hình như làm mà cũng chán anh ơi. Làm nhưng cũng không dám đầu tư vô thửa ruộng của mình nhiều như những năm trước nữa.Làm mà không thấy phấn khởi như những năm trước kia.”
Theo các thông tin chúng tôi ghi nhận, giá phân bón đã giảm đáng kể, chi phí cho vụ đông xuân đang ở mức phải chăng, TS Lê Văn Bảnh ước tính giá thành sản xuất cho vụ Đông Xuân ở vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long hiện nay:
“Vụ đông xuân chúng tôi tính tổng chi phí 1 Ha khoảng 11 triệu cả nhân công vật tư các khoản. Nếu lấy bình quân 6 tấn cho một Ha thì chi phí lúa Đông Xuân dưới 2.000đ/kg khoảng 1.900đ/kg. Đối với lúa Hè Thu cùng chi phí đầu tư như vậy nhưng chỉ được 4 tấn mỗi Ha thì giá thành 1kg lúa khoảng 3.000đ. Dự kiến giá lúa Đông Xuân khoảng trên 4.000đ/kg như vậy chắc chắn bà con có lãi.”
Bài toán lúa gạo ở vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long vẫn còn nhiều ẩn số chưa được giải đáp. Với thực trạng hệ thống kho yếu kém, từ trước tới nay doanh nghiệp ký hợp đồng xuất khẩu tới đâu mua gạo tới đó, tránh ngâm vốn mất tiền lời ngân hàng, cũng như không có đủ kho chứa gạo. Những người giao dịch trực tiếp với nông dân không phải là doanh nghiệp mà chính là mạng thương lái tư nhân. Thương lái sẽ chỉ mặn mà đưa ghe tới mua lúa của dân, một khi doanh nghiệp có nhu cầu mua gạo. Ngoài chuyện doanh nghiệp có vốn có tiền, nếu không xuất khẩu được thì lúa sẽ vẫn cứ ế, giá thấp. Người nông dân vẫn là thành phần gánh chịu thiệt thòi nhất trong hệ thống nhiều tầng của sản xuất và tiêu thụ lúa gạo tại VN.