Ngân hàng hạn chế cho vay
Tập trung số liệu từ 6 ngân hàng thương mại Nhà nước, 31 ngân hàng thương mại cổ phần và 33 chi nhánh ngân hàng nước ngoài và ngân hàng liên doanh, Vụ Tín Dụng Ngân Hàng Nhà nước vừa phổ biến báo cáo cho báo chí, theo đó tính đến nay các ngân hàng chỉ còn quan hệ tín dụng với khoảng 163.000 doanh nghiệp, tức phân nửa tổng số doanh nghiệp vừa và nhỏ của VN.
Tổng nguồn vốn kinh doanh của các doanh nghiệp này là hơn 482.000 tỷ đồng. Trong số này phần vốn vay ngân hàng chiếm gần phân nửa, còn lại là vốn tự có cùng các nguồn vốn khác của doanh nghiệp.
Ngân Hàng Nhà nước vừa phổ biến báo cáo cho báo chí, theo đó tính đến nay các ngân hàng chỉ còn quan hệ tín dụng với khoảng 163.000 doanh nghiệp, tức phân nửa tổng số doanh nghiệp vừa và nhỏ của VN
Cho đến cuối năm 2007 VN có khoảng hơn 300.000 doanh nghiệp, con số có thể cap hơn nữa nhưng nhiều doanh nghiệp như báo chí đưa tin là đã biến mất không làm thủ tục cũng như không để lại dấu vết.
Dù Chính phủ thắt chặt tiền tệ và tín dụng, nhưng thật ra mức tăng trưởng tín dụng năm 2008 cũng không phải là ít theo nhận định của TS Nguyễn Quang A, Viện trưởng Viện Nghiên Cứu Phát Triển, một tổ chức tư nhân ở Hà Nội:
“ Thực sự tình trạng thắt chặt tiền tệ là cần thiết, khó khăn thì hiển nhiên doanh nghiệp nào cũng gặp khó khăn. Nhưng tôi nghĩ bà con tư thương, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, vấn đề của họ không phải do thắt chặt tiền tệ, do lãi suất quá cao mà là bây giờ họ có tiếp cận được nguồn vốn hay không.
Mức tăng trưởng tín dụng của năm nay theo chính phủ dự kiến là tăng trưởng 30%, nên nhớ năm ngoái tín dụng tăng trưởng 54%, thế thì năm nay tăng 30% so với năm ngoái thì vẫn là mức tăng đáng kể không phải là nhỏ.
Trong việc cơ cấu lại nền kinh tế thì hiển nhiên có những chuyện sàng lọc và có những chuyện doanh nghiệp phá sản. Nhưng tôi nghĩ đây là cơ hội để những doanh nghiệp làm ăn khá có hiệu quả có thể bứt phá lên.”
Ưu tiên cho các doanh nghiệp lớn
Vấn đề là ai được vay và làm thế nào để được vay. Thí dụ điển hình hôm 25/9 vừa qua các báo đều đưa tin chính phủ chỉ đạo dồn 20 ngàn tỷ đồng vốn vay cho Vinashin Tập đoàn công nghiệp tàu thuỷ VN, trong đó 10 ngàn tỷ đồng là nguồn vốn vay từ các ngân hàng thương mại.
Ngân hàng muốn chắc chắn không rước thêm các món nợ xấu vào hầu bao. Doanh nghiệp được vay vốn phải chứng minh được tài sản của mình, phải có kế hoạch kinh doanh, dự án hấp dẫn và hợp lý
So với sự ưu đãi của chính phủ cho Vinashin, đại đa số các doanh nghiệp rất khó vay vốn ngân hàng, vì ngân hàng muốn chắc chắn không rước thêm các món nợ xấu vào hầu bao.
Doanh nghiệp được vay vốn phải chứng minh được tài sản của mình, phải có kế hoạch kinh doanh, dự án hấp dẫn và hợp lý. Điều này theo ông Phạm Văn Minh, giám đốc công ty Phú An Sinh ở TPHCM là cực kỳ khó khăn.
Công ty của ông Minh chuyên ngành chăn nuôi và chế biến thực phẩm gia súc gia cầm. Theo lời ông Minh, mặc dù một số ngân hàng hạ lãi suất cho vay từ 1% tới 2% nhưng chỉ dành cho khách hàng truyền thống và đặc biệt tín nhiệm. Đa số các doanh nghiệp vừa và nhỏ chịu lãi suất 20%:
“ Một bài toán rất là rõ, nếu mà anh vay anh phải trả lãi 20% một năm, thì ít nhất lợi nhuận, tức là sau khi trừ hết các khoản chi phí cũng phải từ 30% trở lên. Điều này không đơn giản không dễ dàng với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, do đó đòi hỏi tuỳ thuộc vào các ngành nghề, tuỳ thuộc vào quản lý.
Như trong thời gian vừa qua nó đòi hỏi các chủ doanh nghiệp, các quản lý phải hết sức là linh hoạt, tìm mọi cách để cắt giảm bớt những chi phí, tìm mọi cách nâng năng suất lao động lên, tìm mọi cách để duy trì công việc ổn định.
Lãi suất như vậy mới chỉ là một phần thôi, còn lại thì tất cả mặt bằng giá cả tăng lên thì anh cũng phải tăng lương cho công nhân, tăng thêm phí, tăng thêm thu nhập cho công nhân thì họ mới duy trì, tiếp tục được công việc ở đơn vị anh .”
Mặt khác, giới lãnh đạo TP.HCM khu vực kinh tế đầu tầu của cả nước, trong phiên họp đánh giá tình hình kinh tế xã hội 9 tháng đầu năm 2008 đã ghi nhận rằng, 50% doanh nghiệp vốn trong nước và 60% doanh nghiệp nước ngoài trên địa bàn thành phố đã báo cáo lỗ.
Sự kiện này dẫn tới tình trạng rất nhiều doanh nghiệp nợ thuế Nhà nước. Theo báo cáo của Cục Thuế TP.HCM thì doanh nghiệp nợ thuế hàng tỷ đồng là hiện tượng phổ biến. Cụ thể có công ty nợ gần 6 tỷ tiền thuế. Tình trạng nợ từ hơn 1 tỷ tới 5 tỷ tiền thuế cũng rất nhiều.
Sang quý tư tình hình các doanh nghiệp vừa và nhỏ lại càng khó khăn hơn, vì cận Tết nguyên đán năm nay tới sớm, nhiều khoản chi tiêu, tiền thưởng tết cho công nhân rồi công nợ phải thanh toán trước cuối năm.
Theo báo cáo của ngân hàng Nhà nước, tính tới thời điểm hiện nay, chỉ còn 50% tổng số doanh nghiệp vừa và nhỏ có giao dịch tín dụng với ngân hàng, thì đây là tín hiệu xác thực hơn mọi lời cảnh báo.