Mới đây Hội thảo Chương trình Ngày Nhân sự Việt Nam đã được tổ chức tại Hà nội thu hút gần 800 doanh nhân và cán bộ Nhân sự Việt Nam và nước ngoài; nhiều vấn đề “nóng” về tuyển dụng, và đào tạo của các doanh nghiệp được đặt ra.

Quỳnh Như tổng hợp ý kiến của một số người liên quan về vấn đề này và tường trình cùng quý thính giả.

Việc đầu tư phát triển nguồn nhân lực đang được xem là yếu tố sống còn ở cấp doanh nghiệp và quốc gia để duy trì năng lực cạnh tranh và hoạt động. Theo ông Trần Đình Thiên – Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, kinh tế Việt Nam có tới 3/5 điểm yếu liên quan tới vấn đề nhân lực: Cấu trúc không đồng bộ, nhân lực trình độ thấp, thị trường Lao Động còn kém.

Nhiều chỉ số cạnh tranh của Việt Nam ở mức thấp: Chỉ số giáo dục đào tạo là 2,8 điểm, trong khi đó Philippines: 3,6; Trung Quốc: 5,1; Singapore: 9,5. Ngoài việc thiếu vốn và công nghệ, doanh nghiệp Việt Nam còn yếu về năng lực quản trị.

Cộng đồng các doanh nghiệp nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam bàn luận về nhược điểm của hệ thống giáo dục Việt Nam là không đào tạo ra những lao động có chuyên môn. Đó chính là khó khăn cho các doanh nghiệp nước ngoài khi đầu tư tại các quốc gia Đông Nam Á.

Vậy cần phát triển đội ngũ nhân lực ra sao? Ông Trần Đình Thiên nhấn mạnh xu hướng đào tạo nhân lực theo nhu cầu thị trường, chú trọng "đầu ra" của việc đào tạo.

Cần cải cách Giáo dục Đại học

Về vấn đề đầu ra của Giáo dục Đại học, Giáo sư Phạm Phụ, cây đại thụ trong ngành sư phạm đã nêu quan điểm của ông là cần tiến hành cải cách Giáo dục, và vấn đề cấp bách cần phải làm trước tiên là cải cách Giáo dục Đại học. Ông nhận định:

“Cái mảng rất quan trọng là vấn đề tài chánh. Ví dụ như hiện nay, trong giáo dục đại học, chi phí bình quân cho một sinh viên trong một năm (người ta gọi là chi phí đơn vị) ở VN hiện nay chỉ ở mức bình quân là 0,55% GDP trên đầu người. Trong khi đó, tôi ước lượng ở VN phải là mức 120% trên đầu người trong điều kiện hiện nay, thì mới bảo đảm được khả năng cạnh tranh của chính nền giáo dục đại học trong bối cảnh toàn cầu hóa, cũng như nền giáo dục đại học đó mới đào tạo ra những con người có khả năng cạnh tranh trong bối cảnh đã bắt đầu có một thị trường lao động toàn cầu.”

Thiếu kỹ năng, kinh nghiệm

Đa phần các sinh viên mới ra trường khi xin việc đều thiếu hai điểm quan trọng: Đó là kỹ năng và kinh nghiệm. Kỹ năng yếu vì khả năng thực hành hạn chế. Còn với kinh nghiệm, hầu hết sinh viên đều chưa có gì sau khi tốt nghiệp. Và đây lại là hai yêu cầu quan trọng nhất mà các nhà tuyển dụng quan tâm.

Bạn Như Quỳnh, sinh viên mới tốt nghiệp ngành Tài chính của Đại học Ngân hàng cho biết suy nghĩ của em về chương trình đào tạo sau bao năm ngồi ghế nhà trường:

Khi học đại học xong, tụi em chỉ được trau dồi những kiến thức căn bản. Khi ra đi làm không đáp ứng được công việc, tụi em phải tự trau dồi lại trong kinh nghiệm thực tế của mình.

Bạn Hồng Ân

“Về nội dung học, nếu được, em nghĩ là nên đưa các giảng viên trong trường hoặc trong Bộ giáo dục tập trung lại để soạn thảo một chương trình học phù hợp với sinh viên, với thực tế đang diễn ra. Ngành tài chính là thị trường luôn biến động. Trong bộ môn Thị trường chứng khoán, khi học về phân tích thì tụi em không được học trực tiếp trên bảng điện, trên đồ thị thiết thực mà chỉ là lý thuyết suông mà thôi.”

Bạn Hồng Ân cũng có đồng quan điểm với Quỳnh Như, cô nói: “Khi học đại học xong, tụi em chỉ được trau dồi những kiến thức căn bản. Khi ra đi làm không đáp ứng được công việc, tụi em phải tự trau dồi lại trong kinh nghiệm thực tế của mình.”

Thật vậy, kỹ năng làm việc của lao động Việt Nam, đặc biệt các lao động mới ra trường là nỗi lo thường trực của doanh nghiệp. Theo ý kiến của nhiều chủ doanh nghiệp, và các cán bộ phụ trách nhân sự thì nguyên nhân chính của thực trạng này nảy sinh ngay từ trong giảng đường, sinh viên chỉ được học kiến thức mà chưa được rèn luyện kỹ năng. Nhiều doanh nghiệp đã phải đào tạo lại sinh viên khi ra trường và vừa đào tạo vừa phải lo lắng vì nhân viên luôn có ý định nhảy việc, tìm công việc mới để có thêm "kinh nghiệm".

Giảng viên cũng thiếu kinh nghiệm

Ngoài ra, có một thực tế tại nhiều tổ chức đào tạo nghề ở Việt Nam là các thầy nhiều khi lại chưa từng “một ngày” thực hiện các công việc mà học viên mình đang làm – vì vậy sẽ thật khó khăn để đánh giá chất lượng thực sự của các khóa học này; ví dụ các khóa đào tạo nghề giám đốc tài chính của nhiều tổ chức.

Nghề giám đốc tài chính đòi hỏi bạn phải có nhiều khả năng và kinh nghiệm đa dạng. Người đứng ở vị trí này phải giỏi về kế toán, hiểu biết về hệ thống thông tin, có khả năng hoạch định chiến lược, xây dựng kế hoạch tài chính, nắm vững các nguyên tắc kiểm soát nội bộ, am hiểu về các sản phẩm tài chính, ngân hàng để có thể đưa ra các giải pháp giảm chi phí tài chính và tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp, cần phải có khả năng cơ cấu tài sản-nợ-vốn tối ưu để đáp ứng mong đợi của nhà đầu tư, gia tăng giá trị doanh nghiệp, có khả năng marketing để bán cổ phần của doanh nghiệp cho nhà đầu tư với giá trị cao nhất, có khả năng lãnh đạo. Những yêu cầu này đủ để bạn hình dung, để trở thành một giám đốc tài chính thực sự sẽ cần phải khổ luyện như thế nào.

Nguồn chất xám của VN rất hiếm và mức cạnh tranh rất cao.

Bà Nguyễn Thị Lan Phương

Hầu hết các công ty tư vấn tuyển dụng đều đưa ra nhận xét rằng thị trường chất xám của Việt Nam đang rất khan hiếm và mang tính cạnh tranh cao. Bà Nguyễn Thị Lan Phương, Giám đốc Công ty N.A. Topjobs, Văn phòng đặt tại TPHCM cho biết:

“Nguồn nhân lực ở Việt Nam nói chung hiện tại còn khan hiếm lắm. Các ngành nghề như dược phẩm, truyền thông, marketing thực sự còn khan hiếm lắm; những chuyên ngành về technical, social đều còn khan hiếm. Nói chung là rất khó chứ không đơn giản. Nguồn chất xám của VN rất hiếm và mức cạnh tranh rất cao.”

Nhân sự giỏi luôn là yếu tố quyết định thành công của tất cả các doanh nghiệp. Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, các doanh nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt với một vấn đề lớn là nguồn nhân lực cấp cao. Tuy nhiên, phần lớn các công ty Việt Nam lại chưa thật sự ý thức được tầm quan trọng của công tác quản lý và phát triển nguồn nhân lực, cũng như thiếu hẳn cơ chế tài chính rõ ràng để thu hút và giữ được nhân tài.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.