Thanh Trúc có bài chi tiết:
Hội Nghị Viên Chức Cao Cấp lần thứ sáu được tổ chức tại thủ đô Vientiane của nước Lào hôm thứ Tư ngày 6 tháng này, với sự tham dự của đại biểu Trung Quốc, Thái Lan, Lào, Kampuchia, Miến Điện và Việt Nam.
Mục đích của hội nghị là tạo cơ hội cho viên chức trách nhiệm các nước chia sẻ kinh nghiệm hầu tìm kiếm giải pháp cho vấn đề buôn người.
Ngày càng tinh vi
Viên chức Lào đứng đầu Ủy Ban Phòng Chống Buôn Người, ông Kiengkham Inphengthavong, cho biết vào khi vấn đề di dân trở thành phổ biến thì nạn buôn bán con người cũng theo đó tăng cao, càng ngày càng tinh vi dưới nhiều hình thức và vì thế khó kiểm soát được.
Thực tế về vấn đề của Việt Nam thì những mô hình đó đã và đang hiện hữu từ rất lâu. Các tổ chức nước ngoài và trong nước đang nhận ra rằng đây là vấn đề buôn người. Nhìn ở góc độ mới thì đây là hình thức biến trướng càng lúc càng tinh vi, càng lúc càng khó nhận dạng hơn.
Cô Trang, tổ chức NGO
Viện dẫn số liệu của Cơ Quan Di Dân Quốc Tế IOM là mỗi năm khoảng hai trăm cho đến bốn trăm năm mươi ngàn người bị buôn ra hay bán vào tiểu vùng Mekong.
Ông Kiengkham Inphengthavong nói ngày nay con người không chỉ bị mua bán vào đường mãi dâm mà còn bị khai thác vào những lãnh vực khác như lao động trong các cơ xưởng các nhà máy với đồng lương rẻ mạt, giúp việc nhà, đánh bắt cá , thậm chí đi ăn xin ngoài đường phố.
Ông kết luận rằng tệ nạn buôn người đang biến dạng thành những tệ đoan xã hội khác mà người ta không thể lường nỗi.
Tệ nạn buôn người ở tiểu vùng Mekong dễ làm người ta liên tưởng đến cảnh phụ nữ trẻ em từ nước này bị buôn sang nước khác để hành nghề mãi dâm, nhất là những quốc gia có phần biên giới chung hoặc lân cận nhau như Việt Nam Trung Quốc, Việt Nam Kampuchia, Thái Lan Miến Điện, Lào và Kampuchia.
Nguyên nhân?
Nói riêng về nạn buôn người từ Việt Nam sang Kampuchia hay Thái Lan, bà Nga, nhân viên của tổ chức ngoài chính phủ có tên Pacific Links, Vòng Tay Thái Bình, thường về Việt Nam nhiều lần để hoạt động trong lãnh vực chống buôn người ở Tiền Giang, Long Xuyên, Cần Thơ, Hồng Ngự, cho rằng nạn buôn người tăng cao có nguyên nhân chính là:
“Cái tình trạng đó với hình thức này hay hình thức khác thì chỉ vì vấn đề kinh tế và nếu mà hạn hẹp hơn là vì tiền. Một cái thí dụ là tiếp xúc với một vài gia đình có con ở trong tình trạng đó thì họ nói là thà hy sinh một người để mà đổi lấy cái đồng tiền để mà nuôi sống những người khác trong gia đình, đối với họ là như vậy thôi. Về quê thì tôi đọc tin tức hàng ngày của các tờ báo ở địa phương. Nếu muốn so sánh để nói rằng tăng cao hay hạ thấp thì tôi thấy ngày nào cũng có những tin tức đó.”
Ông Thắng, một doanh nhân thường đi về qua lại giữa Trung Quốc và Việt Nam, phân tích hai khía cạnh gọi là khai thác lao động và khai thác mãi dâm trong vấn đề buôn người lồng dưới hình thức di dân:
“Về đi làm việc thì không nhiều đâu. Người Việt Nam chủ yếu hướng đến những thị trường mang thu nhập cao hơn một chút . Ở Trung Quốc thì hầu như không mang được thu nhập cao hơn.
Đại bộ phận người Việt Nam nếu có xu hướng di cư họ không di cư sang Trung Quốc chỉ trừ trường hợp buôn người đến những cái vùng nghèo khổ ở Trung Quốc thôi. Đấy là buôn người thực sự và những người đấy bị bán , tức là một phần họ nhẹ dạ cả tin, một phần họ không có việc rồi bị lừa bán sang Trung Quốc.
Còn nếu nói nạn buôn người ở tiểu vùng Mekong tăng cao thì tôi hoàn toàn đồng ý là đang tăng cao và có thể sẽ tăng cao trong thời gian tới nữa. Bởi vì cái việc Trung Quốc đang thiếu phụ nữ một cách trầm trọng dẫn đến cả một loạt thu hút phụ nữ từ những vùng khác đến. Còn nói về Kampuchia giáp biên giới Việt Nam thì phụ nữ Việt sang bên đó cũng rất là nhiều kể cả trẻ em.
Người ta khai thác tình dục của trẻ em Việt Nam ở Kampuchia hay ngay tại Phnom Penh. Lào thì vấn đề buôn bán phụ nữ không rầm rộ lắm, nhưng vùng giáp biên giới Trung Quốc phía Nam từ Lạng Sơn hay Lào Cai sang cửa Hà Khẩu hay Đông Hưng, đi sâu vào nội địa Trung Quốc đều có gái Việt Nam sang đấy cả.
Xa hơn một chút chẳng hạn đến Phúc Kiến Quảng Đông thì nhiều trường hợp cả gia đình ba người con trai chỉ lấy một vợ thôi. Nhiều trường hợp không kiếm được vợ họ đành sang Việt Nam bắt một người con gái Việt Nam sang làm vợ cho gia đình đấy. Hoàn cảnh như thế rất là khổ.”
Cái tình trạng đó với hình thức này hay hình thức khác thì chỉ vì vấn đề kinh tế và nếu mà hạn hẹp hơn là vì tiền. Một cái thí dụ là tiếp xúc với một vài gia đình có con ở trong tình trạng đó thì họ nói là thà hy sinh một người để mà đổi lấy cái đồng tiền để mà nuôi sống những người khác trong gia đình, đối với họ là như vậy thôi.
Bà Nga, Vòng Tay Thái Bình Dương
Cô Trang, từng cộng tác với một tổ chức NGO chuyên giúp đỡ trẻ cơ nhở và trẻ đường phố ở Việt Nam, hiện ở Hoa Kỳ , đang nghiên cứu về nạn buôn người toàn cầu, phân tích lời viên chức Lào về tình trạng buôn người ở sáu nước thuộc khu vực Mekong đang tăng cao:
“Về góc độ nghiên cứu thì tôi cho rằng điều ông ta nói sát với thực tế. Trong toàn bộ báo cáo đọc qua thì tôi biết họ có những con số nghiên cứu từng nước và chính xác là tăng từ năm 2006 đến 2007.
Câu hỏi ở đây là vấn đề tăng hay là vấn đề nhận định, vì rõ ràng định nghĩa của chuyện mua bán người đến giờ vẫn chưa được hiểu rộng và hiểu đúng. Vì vậy cho nên nói số lượng tăng có thể là do họ đã từ từ nhận dạng ra vấn đề chứ không phải số lượng tăng hoặc giảm.
Các hình thức mua bán người vừa trình bày theo tôi cũng không phải là mới. Thực tế về vấn đề của Việt Nam thì những mô hình đó đã và đang hiện hữu từ rất lâu. Các tổ chức nước ngoài và trong nước đang nhận ra rằng đây là vấn đề buôn người. Nhìn ở góc độ mới thì đây là hình thức biến trướng càng lúc càng tinh vi, càng lúc càng khó nhận dạng hơn.”
Với câu hỏi làm sao có thể kiểm soát hay giảm thiểu được tệ nạn buôn người tại sáu nước trong tiểu vùng Mekong, cô Trang trả lời:
“Nếu giảm được cầu thì có thể giảm được cung. Tại vì khi cầu không có thì cung cấp không còn nữa . Có thể một trong những nguyên nhân đầu tiên của nạn buôn người là kinh tế, nhưng ở những nước phát triển thì vẫn có vấn đề buôn người. Tôi không nghĩ vấn đề kinh tế là nguyên nhân chính yếu mà cầu là một vấn đề đương nhiên, nếu giảm cầu thì sẽ dứt được cung. Tương tự trong vấn đề buôn người vào đường mãi dâm là như vậy.”
Ủy Ban Phòng Chống Buôn Người của Lào đang soạn thảo tài liệu hướng dẫn để từ đó đẩy mạnh công tác phòng chống tệ nạn buôn người núp dưới hình thức di dân, đồng thời bảo vệ và giúp đỡ nạn nhân một cách hữu hiệu.