Tin từ Tòa Bạch ốc cho hay Tổng thống Barack Obama sẽ có buổi làm việc riêng với từng nhà lãnh đạo trước khi lãnh đạo của cả ba nước cùng ngồi chung với nhau.
Quỳnh Như có cuộc phỏng vấn Ông Aziz Abu Sarah, Giám đốc nghiên cứu về Trung Đông, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Tôn giáo, Ngoại giao, và Giải quyết các Xung đột Quốc tế, Đại học George Mason Hoa Kỳ về viễn cảnh của Hội nghị Hòa bình Trung Đông lần này.
Thời điểm thuận lợi
Quỳnh Như: Thưa ông Aziz Abu Sarah, Thủ tướng Benjamin Netanyahu và Tổng thống Mahmoud Abbas đang có mặt tại thủ đô Washington để chuẩn bị tham dự cuộc hội đàm sắp diễn ra trong nay mai với sự trung gian của Hoa Kỳ. Là người nghiên cứu vấn đề Trung Đông từ nhiều năm qua, ông có đặt hy vọng gì cho việc hai bên sẽ đạt được thỏa thuận hòa bình trong lần gặp này không?
Tôi cũng tin rằng đây cũng có thể là một thời điểm để hai bên cùng đi đến một thỏa thuận hòa bình cho người dân của cả hai phía.
Ô. Aziz Abu Sarah
Aziz Abu Sarah:
“Tôi cũng đặt nhiều hy vọng vào cuộc gặp giữa các nhà lãnh đạo Mỹ, Israel và Palestine tại Washington lần này. Và tôi cũng tin rằng đây cũng có thể là một thời điểm để hai bên cùng đi đến một thỏa thuận hòa bình cho người dân của cả hai phía. Tuy nhiên tôi cũng còn hoài nghi, vì đây không phải là lần đầu tiên mà Israel và Palestine sắp tiến gần đến giai đoạn có thể đạt được một vấn đề nào đó, và cả hai bên đều hiểu những yêu cầu của đối tác đặt ra trong việc đạt tới Hiệp định hòa bình. Về phía Palestine là vấn đề lãnh thổ, nhiều khu vực ở vùng biên giới chưa giải quyết được với phía Israel. Nếu vấn đề này được giải quyết xong thì không có lý do gì khiến Palestine không đồng ý với việc ký kết một thỏa thuận hòa bình. Tôi hy vọng cả Thủ tướng Benjamin Netanyahu và Tổng thống Mahmoud Abbas có thể tìm kiếm đuợc một giải pháp nào đó để đi đến một thỏa thuận trong cuộc hội đàm lần này.”
Quỳnh Như: Thưa ông, ông vừa nói là vẫn hoài nghi vì đây không phải là lần đầu hai phía tiến gần đến thỏa thuận. Vậy thì xin ông cho biết dựa vào những yếu tố nào mà ông có nhận định như vậy?
Aziz Abu Sarah: "Trước tiên là dựa vào kinh nghiệm lịch sử, những việc như vậy đã xảy ra trong quá khứ. Trước đây Israel và Palestine đã có nhiều cuộc thương thuyết, nhưng kết cục cũng không đi đến đâu. Vấn đề không chỉ là các cuộc hội đàm giữa hai bên mà còn có rất nhiều yếu tố khác tác động, và cho thấy những dấu hiệu mong manh. Vấn đề kế đến là các chương trình tái định cư của người Do Thái. Các giới chức Palestine nói rằng sẽ không tiếp tục thương thuyết gì nữa cả nêú như các chương trình này tiếp tục diễn ra trong tháng 9 tới đây.Tựu trung là còn nhiều vấn đề phức tạp xung quanh diễn tiến hòa bình ở khu vực này."
Quỳnh Như: Cả thế giới đều mong muốn được nhìn thấy người dân Israel và Palestine được cùng chung sống hòa bình. Theo ông Giám đốc thì khi nào điều này sẽ diễn ra?
Aziz Abu Sarah: "Vâng, mọi người đều trông mong khu vực này sẽ có hòa bình, và câu hỏi luôn được đặt ra là bao giờ thì điều đó xảy ra. Ai cũng hình dung được một hiệp định hòa bình có thể tương tự như các hiệp định hòa bình đã từng có trước đây như, Hiệp định Geneve, Nghị quyết Hòa bình của Liên Hiệp Quốc, các Sáng kiến Hòa bình. Rất nhiều văn kiện hòa bình khung có trước, vấn đề còn lại là bao giờ thì các điều khoản này mới bắt đầu thực hiện, kể từ tháng này hay đợi đến sang năm, mà cũng có khi đến cả trăm năm sau đó. Nhưng những vấn đề xung đột diễn ra ở khắp các châu lục hầu như đã được giải quyết xong, chỉ có đối với chúng tôi đã trông đợi viễn cảnh hòa bình từ quá lâu. Và tôi hy vọng vấn đề này đối với chúng tôi không còn quá xa nữa. Chúng ta không nên để vấn đề này kéo dài quá lâu và chúng ta phải chờ đợi lâu hơn nữa. Bây giờ chính là thời điểm để đạt tới một thỏa thuận hòa bình cho dải Gaza, chúng ta không nên đợi lâu hơn nữa."
Ý nguyện hòa bình
Quỳnh Như: Thưa ông, theo ông thì thỏa thuận Hòa bình phải đạt được trước hay ý nguyện chung sống hòa bình của người dân hai phía phải được thực hiện trước khi có bất kỳ thỏa thuận nào tại bàn hội nghị?
Hiện nay người dân Do Thái và Palestine ở dải Gaza khó tiếp xúc được với nhau, họ không thể gặp gỡ nhau một cách hợp pháp, chính thức.
Ô. Aziz Abu Sarah
Aziz Abu Sarah: "Hiện nay người dân Do Thái và Palestine ở dải Gaza khó tiếp xúc được với nhau, họ không thể gặp gỡ nhau một cách hợp pháp, chính thức. Mặc dù vậy vẫn có nhiều nỗ lực từ phía các tổ chức của người Do Thái và Palestine, hàng trăm tổ chức hoạt động để giúp cho việc giao lưu của người dân hai nước được thông thương, kể cả các tổ chức bất bạo động ở Palestine cũng tham gia công cuộc này. Vì người dân hai bên có nhu cầu gặp gỡ, tiếp xúc với nhau, họ đi cùng một hướng. Bằng mọi cách chúng ta cần thúc đẩy cho quá trình hòa bình mau chóng đạt được; chúng ta không thụ động ngồi chờ cho đến lúc các chính trị gia ký kết thỏa thuận hòa bình, mà chúng ta sẽ làm mọi cách có thể để thúc ép các nhà lãnh đạo hai nước đi nhanh chóng đi đến thỏa thuận hòa bình."
Quỳnh Như: Hầu hết mọi người nghĩ rằng trong tiến trình thúc đẩy hòa bình cho Trung Đông phía Israel cần phải làm nhiều hơn nữa để chứng tỏ thiện chí của họ. Theo ông Palestine cần có đóng góp gì trong các cuộc đàm phán hòa bình?
Aziz Abu Sarah: "Đúng vậy, nhiều chuyên gia cho rằng phía Israel cần phải làm nhiều việc để chứng tỏ thiện chí của họ vì thực tế nhiều phần lãnh thổ đã bị Israel chiếm đóng. Tuy nhiên người Palestine cũng phải đóng góp một phần không nhỏ để thực hiện tiến trình hòa bình. Palestine cần xây dựng một nhà nước có thể đứng vững được. Phải đối phó với các thế lực nội bộ như nhóm Hamas và các phe phái khác. Một trong những vấn đề rất đáng khích lệ là kể từ năm ngoái Palestine đã tạo được sự an ninh ở khu Bờ Tây sông Jordan. Nếu các bạn nhìn vào những con số sẽ thấy vấn đề này đã được cải thiện đến mức nào, và khu bờ Tây đã tương đối yên tĩnh. Phải nói rằng vấn đề đòi hỏi phải có nỗ lực từ cả hai phía Israel và Palestine để hòa bình có thể đạt được cho khu vực này."
Quỳnh Như: Thưa ông Sarah, theo ông liệu Hamas có thể là một trở ngại lớn cho tiến trình hòa bình Israel-Palestine hay không? Và nếu có thì mức độ như thế nào?
Aziz Abu Sarah: "Trong vấn đề này tôi tin rằng sự xung đột mâu thuẫn không phải giữa Israel và Palestine, mà phần lớn xuất phát từ những người tin vào chủ trương hòa bình cho vùng Trung Đông và những người không tin vào điều đó. Và lần này cũng như mọi lần khác, khi cơ hội hòa bình đang đến gần, và sự hòa giải có thể đến với cả hai phía, thì những ai không trông đợi viễn cảnh hòa bình cho người dân của hai nước sẽ tìm mọi cách để ngăn chặn việc này. Những người như vậy thuộc cả hai phía Israel cũng như Palestine. Biết được ý đồ của họ như vậy, chúng ta sẽ không để cho họ thực hiện được mưu đồ đó, không để họ lấy đi cơ hội tìm kiếm hòa bình mà chúng ta đang có trong tầm tay."
Quỳnh Như: Trở ngại lớn nhất trong tiến trình đàm phán hòa bình hiện nay là vấn đề gì, thưa ông?
Aziz Abu Sarah: "Đó là vấn đề lãnh thổ, vấn đề tái định cư của người Do Thái, đặc biệt là ở Jerusalem, vấn đề an ninh, và vấn đề người tị nạn Palestine được trở về quê hương định cư. Đây cũng là những vấn đề chính được mang ra bàn thảo trong hội nghị hòa bình."
Quỳnh Như: Và cuối cùng, thưa ông Aziz Abu Sarah ông có thể chia sẻ với khán thính giả của Đài Á Châu Tự Do những thông tin mới nhất từ đoàn đại biểu Palestine do Tổng thống Mahmoud Abbas dẫn đầu đang có mặt tại thủ đô Washington.
Aziz Abu Sarah: "Như tôi đã nói ở phần đầu, đoàn đàm phán Palestine mong muốn đi đến một thỏa thuận hòa bình. Tuy nhiên cùng lúc cũng có những mối hoài nghi lớn, vì còn vấn đề tái định cư của người Do Thái. Cho nên, một mặt thì rất hy vọng, mặt khác thì cũng còn e dè. Nhưng một điều chắc chắn là phái đoàn Palestine đến thủ đô Washington tham dự Hội nghị hòa bình với một tấm lòng cởi mở và hy vọng vào một điều tốt đẹp vì Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã nói ông sẽ tạo một sự bất ngờ, và phía Tổng thống Mahmoud Abbas tin tưởng là sẽ có một sự ngạc nhiên thú vị."
Quỳnh Như: Quỳnh Như xin cảm ơn ông đã dành cho Đài chúng tôi cuộc trò chuyện vô cùng hữu ích này.
Theo dòng thời sự
- Bất đồng giữa Israel và Hoa Thịnh Đốn?
- TT Israel tuyên bố tiến trình đàm phán còn nhiều khó khăn phía trước
- Kêu gọi thế giới thúc đẩy Israel và Palestine tiếp tục đàm phán
- Mỹ ca ngợi quyết định của Thủ tướng Israel
- TTK Ban Ki-moon thăm Do Thái, Palestine thúc đẩy hòa bình
- Thủ tướng Do Thái gặp nhóm gián điệp Mossad
- Tổng Thống Obama tiếp Thủ Tướng Israel tại Nhà Trắng hôm 6/7