Thiếu kiểm soát và thanh tra
Cùng với việc công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng về các doanh nghiệp sản xuất phân bón giả, Bộ Công Thương vừa mới ra văn bản đề nghị UBND các tỉnh - thành phố thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của các doanh nghiệp có sản xuất phân bón nhưng chưa hoặc không đủ điều kiện.
Trao đổi ý kiến với lãnh đạo Bộ Nông Nghiệp & Phát Triển Nông Thôn trong cuộc họp trực tuyến đầu Tháng Mười Một vừa qua, hầu hết các địa phương đều cho rằng nguyên nhân của nạn phân bón giả tràn lan là do việc cấp phép sản xuất cũng như lưu thông phân bón còn nhiều kẽ hở.
Thanh tra và kiểm tra viên không đủ để dàn trải trên dịa bàn rộng lớn của các tỉnh vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long, nhất là công tác thanh tra bị bỏ ngỏ ở cấp huyện trở xuống. Mặt khác, chế tài việc sản xuất phân bón giả quá nhẹ, không đủ sức răn đe những doanh nghiệp vi phạm.
Thanh tra và kiểm tra viên không đủ để dàn trải trên dịa bàn rộng lớn của các tỉnh vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long, nhất là công tác thanh tra bị bỏ ngỏ ở cấp huyện trở xuống. Mặt khác, chế tài việc sản xuất phân bón giả quá nhẹ, không đủ sức răn đe những doanh nghiệp vi phạm.
Ngoài ra, theo nhận định của Bộ Công Thương công bố Ngày 20 Tháng Mười vừa qua, hầu hết phân bón giả do các doanh nghiệp nhỏ sản xuất với mục dích kiếm tiền trong một thời gian ngắn, sau đó giải thể chuyển sang các ngành nghề khác.
Nông dân trở nên dè dặt
Trước tình hình phân bón giả tràn lan như vậy, nông dân cũng rất dè dặt trong việc mua phân bón cho ruộng đồng của mình.
Ông Đỗ Việt Phương, Chủ Tịch CLB Nông Dân Xã Bình Thạnh Đông (Huyện Phú Tân, Tỉnh An Giang), cho biết :
- Bà con cũng nghe truyền miệng đó mà. Nghe nói là mùa này ai mà mua phân rẻ tiền thì mua phải những loại phân giả, thành ra bà con cũng cẩn thận lắm. Bởi vì làm một mùa đầu tư vô cũng nhiều chi phí lắm, nếu mà gặp phân giả rồi thì bón năng suất nó không có đạt, cho nên bà con cũng rất sợ. Đó, thì cũng nghe thông tin này nọ, bà con cũng biết và cảnh giác dữ lắm.
<em>- Bà con cũng nghe truyền miệng đó mà. Nghe nói là mùa này ai mà mua phân rẻ tiền thì mua phải những loại phân giả, thành ra bà con cũng cẩn thận lắm. Bởi vì làm một mùa đầu tư vô cũng nhiều chi phí lắm, nếu mà gặp phân giả rồi thì bón năng suất nó không có đạt<br/> </em> Ông Đỗ Việt Phương<br/>
Được hỏi về việc mua bán phân bón giả, một đại lý phân bón ở Xã Thạnh Phú (Huyện Vĩnh Thạnh, TP. Cần Thơ) có ý kiến :
- Dạ. Bởi vì em thấy nào mà lạ lạ quá thì em cũng không bán. Mình chỉ bán phân Cần Thơ này kia nọ, với lại Phú Mỹ vậy đó. Chớ giờ thấy hàng mà nó là lạ quá thì em cũng không dám nhận. Bây giờ có hàng lạ nhiều lắm mà bán thì em cũng sợ. Nhận phân Cần Thơ, đạm Phú Mỹ, rồi ba cái hàng đầu trâu đồ không à.
Những cái là lạ đầy nhóc hết trơn kiểu phân giả ở miền ngoài, chớ trong này mình hôm đó tới nay không thấy gì. Ông xã em hồi trước cũng làm trong Ban Nông Nghiệp đó thì về phân bón ảnh coi cũng được được mà thấy giả là ảnh không cho em mua về. Ảnh nói, thôi mình làm cái gì đâu đó đàng hoàng cho dễ chớ để ham rẻ mà mua phân tầm bậy tầm bạ để bán thì có chuyện gì thật mất công, mất uy tín đi.
Ảnh cũng nói cho em vậy nên em thấy là lạ thì em cũng không dám. Sau này dân người ta mua mà người thấy chỗ mình bán phân giả như vậy thì làm sao mình mần ăn? Mất uy tín khó mần ăn lắm. Bởi vậy mình cũng sợ lắm.
Hậu quả của phân bón giả
Về hậu quả của việc sử dụng phân bốn giả, bà Nguyễn Thị Bích Thu, Giám Đốc Trung Tâm Nghiên Cứu Đất Phân Phía Nam (Viện Thổ Nhướng Nông Hoá, Bộ Nông Nghiệp & Phát Triển Nông Thôn), cho biết :
- Nó có hai khái niệm phân bón giả. Thứ nhất, phân bón giả đúng chính xác là giả thì có nghĩa là họ dùng đất bột trộn với lại bột màu để mà bón thì nó hoàn toàn chả có ý nghĩa gì cả, thì người nông dân khi mà bón như vậy yên trí là cây trồng của mình được cung cấp dinh dưỡng rồi cho nên không chăm sóc gì nữa, thì tự nhiên sẽ thấy là cây trồng của mình xấu đi.
Thứ hai nữa, có những phân bón mà cái hàm lượng họ đăng ký, ví dụ là 10 thì họ làm chỉ độ 2-3 phần thôi, hoặc 5 phần thôi, thì cái đấy cũng là một loại giả nữa. Thế còn cái 5 phần còn lại, một là họ trộn đất bột, thứ hai cũng có trường hợp ví dụ như họ có thể để cho phân nặng ký lên bằng cách trộn muối chẳng hạn, mà muối thì đương nhiên vô đất là hại rồi.
Muối rất là hại cho đất và hại cả cây nữa. Đưa muối vào đất thì đât sẽ bị kết cấu chặt lại ngay, phản ứng hoá học nó gây ra kết cấu là đất đó nặng lên, rồi cây trồng mà hút muối thì đương nhiên là chết.
Đấy, nó có hai vấn đề như thế. Ngoài ra nó cũng có một vấn đề nữa là, chúng tôi thực tế ở đây chúng tôi làm trong phòng lab (phòng thí nghiệm) của chúng tôi thì chúng tôi biết rất nhiều doanh nghiệp không hề có ý định làm phân kém chất lượng, nhưng do nguồn nguyên liệu đầu vào hiện tại ở thời điểm này cũng có rất nhiều vấn đề.
Muối rất là hại cho đất và hại cả cây nữa. Đưa muối vào đất thì đât sẽ bị kết cấu chặt lại ngay, phản ứng hoá học nó gây ra kết cấu là đất đó nặng lên, rồi cây trồng mà hút muối thì đương nhiên là chết.
Bà Nguyễn Thị Bích Thu GĐ. TTNCĐP
Lab của chúng tôi ở đây đã phân tích tới năm chục mẩu nguồn nguyên liệu của các doanh nghiệp đưa đến kiểm tra, thì cái hàm lượng dinh dưỡng của các nguồn nguyên liệu đấy đạt quá thấp đi so với tiêu chuẩn háo học thông thường.
Nhiều khi chỉ đạt ví dụ như là phân kali chẳng hạn, hàm lượng quy định của họ phải là 46% thì chúng tôi phân tích ra chỉ được có 1%. Cái nguyên liệu đầu vào để mà sản xuất phân bón nó đã như thế rồi thì rất là nguy hiểm.
Cho nên mình nói đi cũng phải nói lại, tức là có nhiều doanh nghiệp rất là tệ. Họ làm ăn rất tệ. Trường hợp thứ nhất là làm phân giả, chả có chất dinh dưỡng gì cả. Thứ hai, làm phân chỉ giả một nửa thôi, dinh dưỡng đăng ký 10 thì chỉ làm cáo 2-3 hoặc tối đa là 5, chẳng hạn như thế.
Thứ ba, có nhiều doanh nghiệp họ không cố tình làm như thế nhưng vì khi họ mua phải nguyên liệu như vậy thì khi mà không kiểm tra nguyên liệu trước khi phối trộn, đến khi sản xuất ra thì phân nó không đủ chất lượng. Nó có 3 vấn đề như vậy ạ.
Cần xử lý nghiêm ghị những cơ xưởng lảm phân bón giả
Trước tác hại của phân bón giả đối với đất đai, cây trồng, cũng như đối với quyền lợi của nông dân, Bộ Trưởng Bộ Nông Nghiệp & Phát Triển Nông Thôn - Cao Đức Phát tuyên bố trước đây là "sản xuất phân bón kém chất lượng là tôi ác cần phải kiên quyết xử lý nghiêm hành vi này".
Luật doanh nghiệp không quy định trường hợp doanh nghiệp bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh vì sản xuất phân bón giả.
Ông Nguyễn Văn Trung, C.T. Cục D.N. Nhỏ & Vừa
Do đó, Ngày 20 Tháng Mười vừa qua, Bộ Công Thương đã có văn bản gửi các tỉnh - thành phố đề nghị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của các doanh nghiệp có sản xuất kinh doanh phân bón nhưng chưa hoặc không đủ điều kiện.
Tuy nhiên, đề nghị này của Bộ Công Thương bị nhiều doanh nghiệp phản đối vì họ cho rằng có nhiều doanh nghiệp được cấp giấy chừng nhận đăng ký kinh doanh nhiều ngành nghề khác nhau, trong đó có ngành nghề phân bón, do đó nếu chỉ vi phạm về phân bón mà bị thu hồi giấy chừng nhận đăng ký kinh doanh thì coi như doanh nghiệp của họ phải đóng cửa.
Thêm vào đó, ông Nguyễn Văn Trung, Cục Trưởng Cục Doanh Nghiệp Nhỏ & Vừa (Bộ Kế Hoạch & Đầu Tư), tuyên bố với phóng viên báo Lao Động là đề nghị của Bộ Công Thương về việc thu hồi giấy đăng ký kinh doanh là không có cơ sở pháp lý để thực hiện, vì luật doanh nghiệp không quy định trường hợp doanh nghiệp bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh vì sản xuất phân bón giả.