Hồi cuối tháng qua Việt Nam công bố một kết quả điều tra về tình trạng được gọi là ô nhiễm bom mìn tại sáu tỉnh miền Trung Việt Nam.

Kết quả điều tra đó có gì đáng chú ý? Và cơ quan chức năng Việt Nam làm gì để giải quyết tình hình được gọi là ô nhiễm do các loại vật liệu chưa nổ gây ra đối với các vùng miền của Việt Nam?

Di chứng của chiến tranh

Chừng một phần ba diện tích đất đai tại sáu tỉnh miền Trung bị ô nhiễm do các loại bom mìn, vật nổ mà chiến tranh để lại. Những khí cụ chiến tranh này trong thời gian qua đã sát hại và gây thương tích cho nhiều chục ngàn người tại Việt Nam kể từ sau cuộc chiến, nhất là tại sáu tỉnh thuộc dải đất miền Trung Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên- Huế và Quảng Ngãi.

Theo đánh giá với tốc độ rà phá bom bom mìn, vật liệu nổ còn sót lại đó chỉ là 20 ngàn hét ta đất mỗi năm, thì phải mất đến ba thế kỷ và khoản kinh phí lên đến 10 tỷ đô la mới có thể dọn sạch được các vật nguy hiểm có thể gây chết người bất cứ lúc nào, còn ẩn mình nằm im trong lòng đất đó.

Cô Đỗ thị Lệ, Hiệu trưởng trường Khuyết tật tại tỉnh Quảng Trị, địa phương được cho là bị ô nhiễm bom mìn đến hơn 90% diện tích đất, nói lên tình cảnh của những người bị thương tật do bom mìn gây ra:

“Tùy mức độ nặng nhẹ khác nhau. Các em bị thương một mắt, một tay như tay trái hay một chân thì có chân giả có thể đi học được; trừ những em bị thương nằm một chỗ thì không thể khắc phục được. Ra trường cũng khó tìm công ăn việc làm.”

Khảo sát vừa công bố  được tiến hành từ tháng 2 năm 2004 cho đến cuối năm ngoái do Quỹ Cựu chiến binh Mỹ tại Việt Nam và Trung tâm Công nghệ Xử lý bom mìn thực hiện.

Mục tiêu của khảo sát nhằm xây dựng bộ dữ liệu bản đồ kỹ thuật số, xác định rõ những khu vực bị ô nhiễm bởi bom mìn, mức độ ô nhiễm đối với đời sống kinh tế- xã hội tại Việt Nam.

Bà Nguyễn Thu Thảo, trưởng đại diện cũa Quỹ Cựu Chiến binh Mỹ tại Việt Nam trình bày:

“Với một đải đất nhỏ hẹp như thế nhưng dân số rất là đông, và điều kiện phát triển kinh tế tại các dải đất miền trung này thì khá là eo hẹp; trong điều kiện eo hẹp như thế mà 30% diện tích đất đai vẫn còn ô nhiễm thì đó là một cản trở rất lớn đối với quá trình phát triển kiinh tế-xã hội của sáu tỉnh này.

Do điều kiện kinh tế trong vùng này khó khăn quá dù nhiều người dân biết là đi nhặt những phế liệu như thế là việc làm nguy hiểm nhưng người ta vẫn làm.

Bà Nguyễn Thu Thảo

Một điểm tiếp theo nữa là nguyên nhân gây ra tai nạn bom mìn là điều cần phải lưu tâm: việc thu nhặt phế liệu chiếm đến 30% những nguyên nhân gây ra các tai nạn bom mìn vật nổ; đặt biệt cách đây vài ba năm khi mà giá vật liệu sắt thép trên thế giới tăng lên th2 số người tìm phế liệu sắt thép từ vật liệu bom mìn tăng lên do vậy con số cho thấy những người bị tai nạn trong thời gian đó cũng tăng lên.

Do điều kiện kinh tế trong vùng này khó khăn quá dù nhiều người dân biết là đi nhặt những phế liệu như thế là việc làm nguy hiểm nhưng người ta vẫn làm.

Thứ hai bị tai nạn từ bom mìn và vật nổ là những người dân làm những công tác bình thường như canh tác, chăn thả trâu bò chiếm đến 27% các tai nạn đó; thứ ba là những trẻ em đùa nghịch với những vật liệu nổ đó như những quả bom bi ném xuống VN cách đây mấy chục năm thì qua nhiều năm tháng lẫn trong đất trông như những củ khoai và trẻ con thấy thì nhặt lên và nổ.”

Công tác tháo gỡ bom mìn?

Điều đáng chú ý nạn nhân bom mìn là những người thuộc lực lượng lao động chính và những trẻ em dưới 15 tuổi.        

Song song công tác tháo gỡ bom mìn, vật thể nổ tức loại trừ nguyên nhân có thể dẫn đến những hậu quả lâu nay; thì công tác xã hội giúp cho những gia đình có thân nhân bị thiệt mạng do bom mìn, và bản thân những người bị tàn phế được tiến hành ra sao?

Ông Nguyễn Đức Quang, thuộc Sở Ngoại vụ tỉnh Quảng Trị cho biết một số công tác được thực hiện tại đó lâu nay để giúp nạn nhân:

“Các tổ chức phi chính phủ sau khi hổ trợ rà phá còn hổ trợ cho hoạt động phát triển. Một tổ chức của Đức hổ trợ xây dựng năm làng tại khu vực đã rà phá ở Quảng Trị một các toàn diện từ hạ tầng cơ sở điện nước – trường học cho gần 300 hộ gia đình;  tổ chức Cây Hòa Bình của Mỹ hổ trợ một làng cho 100 hộ gia đình ở Đông Hà; một tổ chức của Anh hổ trợ cho một làng ở Gio Linh; có tổ chức thì hổ trợ kinh phí chăm sóc y tế cho những gia đình có người là nạn nhân bom mìn…”

Vì sao việc rà phá tiến triển với tốc độ chỉ 20 nghìn héc ta đất mỗi năm như thế? Những khó khăn gì gây cản trở cho hoạt động tháo dỡ bom mìn, vật liệu nổ của Việt Nam? Giám đốc Trung tâm Công nghệ Xử lý, thượng tá Nguyễn Trọng Cảnh cho biết:

Diện tích ô nhiễm còn nhiều, nạn nhân nhiều, nhận thức của nhân dân còn thấp, hổ trợ kinh phí từ quốc tế cũng thấp. Việt Nam chưa có chương trình quốc gia trong việc rà phá bom mìn…

Ô. Nguyễn Trọng Cảnh

“Diện tích ô nhiễm còn nhiều, nạn nhân nhiều, nhận thức của nhân dân còn thấp, hổ trợ kinh phí từ quốc tế cũng thấp. Việt Nam chưa có chương trình quốc gia trong việc rà phá bom mìn…”

Bà Nguyễn Thu Thảo trình bày:

“Chương trình này nằm trong khuôn khổ hổ trợ của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ. ban đầu thì dự tính triển khai trên 63 tỉnh thành nhưng kinh phí tăng lên, thời gian kéo dài… Chính phủ Việt Nam cần đưa ra chiến lược quốc gia.”

Tuy nhiên qua thời gian rồi thì cán bộ Việt Nam có cọ sát tốt. Hiện tại chúng tôi cùng Bộ Tư lệnh Công binh, và cơ quan chức năng của sáu địa phương trong báo cáo trong thời gian tới sẽ lập ra kế hoạch những vùng rà phá ưu tiên…

Những khu vực phục vụ dân sinh trực tiếp sẽ được xử lý bom mìn ngay. Quỹ tiếp tục các chương trình khác hổ trợ cho những người khuyết tật do chiến tranh gây ra, đẩy mạnh công tác hổ trợ nạn nhân nhiều hơn nữa.”

Chiến tranh để lại nhiều di chứng cho Việt Nam; tuy nhiên số bom mìn, vật thể chưa nổ là một mối nguy nhãn tiền cần sớm loại bỏ đi. Hẳn là nghịch lý khi đất nước không còn chiến tranh nhưng hằng ngày các vụ nổ bom mìn tiếp tục cướp đi sinh mạng và làm thương tổn người dân nhiều nơi trên cả nước.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.

Họ và tên (tuỳ chọn)

Nơi ở (tuỳ chọn)

Ý kiến